III AUa 1350/24Zmiana wyroku ZUS mala ulga składki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne W. D. za styczeń 2024 r. wynosi 4 660,71 zł. Organ rentowy uzasadnił to tym, że W. D. od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. korzystał z ulg (łącznie 36 miesięcy), a od 1 stycznia 2022 r. kontynuuje działalność, co zgodnie z art. 18c ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wykluczało prawo do ulgi 'S. (...)' w 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. zmienił tę decyzję, uznając, że W. D. ma prawo do zadeklarowania podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18c ust. 1-4 ustawy, a w zakresie dalszych miesięcy przekazał sprawę do ZUS. Sąd Okręgowy oparł się na wykładni celowościowej i zasadzie przyjaznej interpretacji przepisów, uznając, że po okresie 36 miesięcy ulgi i kolejnych 24 miesiącach opłacania składek na zasadach ogólnych, rozpoczął się nowy cykl 60 miesięcy. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2026 r. zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołanie. Sąd Apelacyjny uznał, że kluczowe jest brzmienie art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2024 r. Sąd oparł się na wykładni językowej, zgodnie z którą okres 'ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych' należy rozumieć jako okres przeszły, poprzedzający miesiąc, od którego przedsiębiorca może ponownie skorzystać z ulgi. W przypadku W. D., który wnioskował o ulgę od stycznia 2024 r., okres ten należało liczyć wstecz od grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny podkreślił, że przepisy ubezpieczeń społecznych podlegają wykładni ścisłej i nie można odstępować od wykładni językowej na rzecz celowościowej, zwłaszcza w przypadku przepisów o charakterze wyjątkowym. Zmiany wprowadzone od 1 stycznia 2026 r. (uchylenie pkt 6 i dodanie ust. 11a-11c) wprowadziły nowe brzmienie przepisu, które pozwala na częstsze korzystanie z ulgi, ale nie można ich stosować do stanu prawnego obowiązującego w styczniu 2024 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS w pozostałej części i zniósł wzajemnie koszty postępowania, biorąc pod uwagę rozbieżności w orzecznictwie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2026 r., zasady wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, prymat wykładni językowej nad celowościową w sprawach o charakterze wyjątkowym.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2025 r. Zmiany legislacyjne od 1 stycznia 2026 r. mogą wpływać na stosowanie podobnych zasad w przyszłości.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy interpretować przepis art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2024 r. w zakresie określenia 'ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej' dla celów ustalenia prawa do ulgi w opłacaniu składek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okres 'ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej' należy rozumieć jako okres przeszły, poprzedzający miesiąc, od którego przedsiębiorca może ponownie skorzystać z ulgi, a nie jako cykliczny okres pięcioletni.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na wykładni językowej przepisu, zgodnie z którą okres 60 miesięcy należy liczyć wstecz od momentu złożenia wniosku. Podkreślono, że przepisy ubezpieczeń społecznych podlegają wykładni ścisłej, a odstąpienie od wykładni językowej na rzecz celowościowej jest niedopuszczalne, zwłaszcza w przypadku przepisów o charakterze wyjątkowym. Zmiany wprowadzone od 2026 r. nie mogą być stosowane do stanu prawnego z 2024 r.
Czy uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej może być podstawą do odstąpienia od wykładni językowej przepisu prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie projektu ustawy nie może być traktowane jako oficjalna, wiążąca interpretacja przepisu prawa i nie może stanowić podstawy do pominięcia wykładni językowej na rzecz wykładni funkcjonalnej.
Uzasadnienie
Uzasadnienie projektu ustawy nie jest aktem prawnym i nie stanowi wykładni autentycznej. Może być co najwyżej elementem wykładni funkcjonalnej lub historycznej, ale nie może prowadzić do nadania przepisowi znaczenia sprzecznego z jego językowym brzmieniem, zwłaszcza gdy wykładnia językowa jest jednoznaczna.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w D. | instytucja | organ rentowy |
| W. D. | osoba_fizyczna | przedsiębiorca |
| Rzecznik S. i H. (...) – działający na rzecz W. D. | instytucja | pełnomocnik odwołującego |
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 18c § ust. 11 pkt 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2024 r., nie przewidywał zamkniętego cyklu 60 miesięcy, lecz odnosił się do minionych, poprzednich miesięcy prowadzenia działalności, w których należy ocenić wykorzystanie ulgi. Okres 60 miesięcy należy obliczyć wstecz od miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o ulgę.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 18c § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekroczył 120 000 zł, uzależniona jest od dochodu z poprzedniego roku kalendarzowego.
u.s.u.s. art. 18c § ust. 11a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis wprowadzony od 1 stycznia 2026 r., stanowiący, że ubezpieczony może korzystać z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.s.u.s. art. 18c § ust. 11b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis wprowadzony od 1 stycznia 2026 r., określający początek pierwszego i kolejnych okresów 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
k.p.c. art. 477¹⁰ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia językowa art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, że okres 60 miesięcy należy liczyć wstecz od miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o ulgę. • Przepisy ubezpieczeń społecznych podlegają wykładni ścisłej, a odstąpienie od wykładni językowej na rzecz celowościowej jest niedopuszczalne w przypadku przepisów o charakterze wyjątkowym. • Zmiany legislacyjne wprowadzone od 2026 r. nie mogą być stosowane do stanu prawnego obowiązującego w styczniu 2024 r.
Odrzucone argumenty
Wykładnia celowościowa i zasada przyjaznej interpretacji przepisów uzasadniają przyjęcie, że po 36 miesiącach ulgi i 24 miesiącach opłacania składek na zasadach ogólnych, rozpoczyna się nowy cykl 60 miesięcy, w którym można ponownie skorzystać z ulgi. • Uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej może być podstawą do interpretacji przepisów w sposób korzystny dla przedsiębiorcy.
Godne uwagi sformułowania
przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tworzą system prawa ścisłego, zamkniętego, dlatego też nie mogą być interpretowane rozszerzająco • wyjątkowy charakter przepisów wprowadzających ulgę w postaci tzw. mały ZUS, gdzie obowiązuje nadrzędna zasada exceptiones non sunt extendendae • nie można ustalać celu, jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzeniu instytucji tzw. małego ZUS w drodze odwoływania się do projektu zmiany przepisów przygotowanego sześć lat później i zmierzającego do istotnej modyfikacji tych dotychczasowych przepisów
Skład orzekający
Dariusz Płaczek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2026 r., zasady wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, prymat wykładni językowej nad celowościową w sprawach o charakterze wyjątkowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2025 r. Zmiany legislacyjne od 1 stycznia 2026 r. mogą wpływać na stosowanie podobnych zasad w przyszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia 'Małego ZUS' i jego interpretacji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Sąd Apelacyjny rozstrzyga kluczową kwestię wykładni przepisów, co ma znaczenie praktyczne i precedensowe.
“Czy przedsiębiorca może ponownie skorzystać z 'Małego ZUS' po 5 latach? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczową kwestię wykładni przepisów.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.