II ZO 30/25Uchylenie zarządzenia wznowienie postępowania nienależyla obsada sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał zażalenie J. J. na zarządzenie SSN Marii Szczepaniec z dnia 21 marca 2025 r., które odmówiło przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w W. X. Y. (sygn. akt I ZI 3/22). Zarządzenie to zostało wydane po tym, jak J. J. nie uzupełnił braków formalnych wniosku, polegających na braku podpisu pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, mimo wezwania. Jednocześnie zarządzenie uznało za bezskuteczny wniosek J. J. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, uchylając zaskarżone zarządzenie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę uchylenia wskazano rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, w szczególności art. 127a § 1 k.p.k., który zawiesza bieg terminu do dokonania czynności procesowej dla stron na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej. Sąd podkreślił, że w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, odnosząc się do kontrowersji związanych z powołaniem sędziów w nowym trybie, w tym sędzi Marii Szczepaniec, powołując się na własne uchwały oraz orzecznictwo ETPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.k. dotyczących wniosków o pełnomocnika z urzędu, procedury wznowienia postępowania oraz kwestii nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w wymiarze sprawiedliwości.
Dotyczy specyficznej procedury w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, ale zasady dotyczące prawa do sądu i nienależytej obsady sądu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu zawiesza bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 127a § 1 k.p.k., wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu zawiesza bieg terminu do dokonania czynności procesowej, której warunkiem jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomocnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 127a § 1 k.p.k. nakazuje rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności kwestii wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, a dopiero odmowa jego ustanowienia otwiera drogę do wezwania do uzupełnienia braków przez pełnomocnika z wyboru. Zaniechanie tej procedury stanowi rażące naruszenie przepisów.
Czy zarządzenie wydane z naruszeniem przepisów, które stanowiłyby bezwzględną przyczynę odwoławczą dla postanowienia, może zostać uchylone w trybie zażaleniowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest uchylenie zarządzenia dotkniętego uchybieniami odpowiadającymi bezwzględnym przyczynom odwoławczym określonym w art. 439 § 1 k.p.k., w tym nienależytej obsady sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym zarządzenia wydane z rażącym naruszeniem przepisów, w tym dotyczące nienależytej obsady sądu, mogą być uchylane w trybie zażaleniowym, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. może orzekać w sprawach, prowadząc do nienależytej obsady sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udział takiego sędziego w składzie orzekającym prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz narusza prawo do sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do własnych uchwał (w tym zasady prawnej I KZP 2/22) oraz orzecznictwa ETPC (np. wyroki w sprawach Reczkowicz, Dolińska-Ficek, Advance Pharma, Wałęsa), które wskazują na systemowy charakter wad postępowania nominacyjnego i ich wpływ na prawo do sądu oraz prawidłowość obsady sądu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Rejonowego w W. |
| J. J. | inne | wnioskodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 127a § § 1
Kodeks postępowania karnego
Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla stron postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje na bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym pkt 2 - nienależyta obsada sądu.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 120 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wezwania do uzupełnienia braków formalnych.
k.p.k. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
Definiuje orzeczenia (wyroki i postanowienia) w odróżnieniu od zarządzeń.
k.p.k. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy możliwości uchylenia zarządzeń.
Dz. U. poz. 1247
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego
Ustawa z dnia 27 września 2013 r., która dodała art. 127a k.p.k.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 127a § 1 k.p.k. poprzez nie zawieszenie biegu terminu po złożeniu wniosku o pełnomocnika z urzędu. • Wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu) ze względu na status sędzi Marii Szczepaniec. • Naruszenie prawa do sądu ustanowionego ustawą (art. 6 EKPC, art. 45 Konstytucji RP).
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie szeregu przepisów postępowania karnego • ustawa z dnia 27 września 2013 r. (...) z dniem 1 lipca 2015 doszło do zmiany przepisu art. 127 k.p.k. przez dodanie art. 127a § 1 k.p.k. • w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię ustanowienia lub odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu • bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a więc stwierdzenie, że na etapie postępowania wznowieniowego wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu • wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
sprawozdawca
Marek Motuk
przewodniczący
Maria Szczepaniec
inne
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących wniosków o pełnomocnika z urzędu, procedury wznowienia postępowania oraz kwestii nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w wymiarze sprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, ale zasady dotyczące prawa do sądu i nienależytej obsady sądu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z prawem do sądu, nienależytą obsadą sądu i wpływem zmian w wymiarze sprawiedliwości na postępowania karne, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy: Nienależyta obsada sądu i błędy proceduralne uchylają zarządzenie w sprawie odpowiedzialności sędziego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.