II UKN 574/97Obowiązek sądu wyjaśnienia sprawy ubezpieczeniowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Ryszarda B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie. Oba sądy niższych instancji odmówiły wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, uznając, że zawał serca, którego doznał podczas wykonywania obowiązków instruktora nauki jazdy, nie był wypadkiem przy pracy z powodu braku zewnętrznej przyczyny. Sąd Apelacyjny argumentował, że zmiany w KPC, w tym skreślenie art. 3 § 2 i zmiana art. 232 KPC, wprowadziły zasadę kontradyktoryjności, przerzucając ciężar dowodu na strony. Sąd Najwyższy uznał jednak, że kasacja jest uzasadniona. Podkreślił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 468 KPC, sąd ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dopuszczenia dowodów z urzędu, jeśli są one istotne dla rozstrzygnięcia. W tej sprawie kluczowe było ustalenie, czy stres związany z pracą mógł być przyczyną lub współprzyczyną zawału serca, co wymagało opinii biegłego kardiologa. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu, wskazując na konieczność dopuszczenia dowodu z opinii lekarskiej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądu ubezpieczeń społecznych do aktywnego prowadzenia postępowania dowodowego i dopuszczania dowodów z urzędu, nawet w obliczu zasady kontradyktoryjności. Możliwość uznania stresu jako zewnętrznej przyczyny wypadku przy pracy.
Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i prawa pracy; interpretacja zasady kontradyktoryjności w kontekście obowiązku sądu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, mimo zmian w KPC wprowadzających zasadę kontradyktoryjności, sąd jest zwolniony z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dopuszczenia dowodu z urzędu, jeśli jest on istotny dla rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych nadal ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dopuszczenia dowodu z urzędu, nawet jeśli strony nie wnioskowały o taki dowód.
Uzasadnienie
Zmiany w KPC dotyczące zasady kontradyktoryjności nie wyłączają obowiązku sądu ubezpieczeń społecznych do aktywnego prowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza gdy kluczowe dla rozstrzygnięcia są okoliczności wymagające specjalistycznej wiedzy (np. medycznej). Przepisy szczególne dotyczące postępowań w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 468 KPC) nadal nakładają na sąd obowiązek dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Czy stres związany z pracą, w tym nieprzyjemna rozmowa dotycząca zaległej zapłaty z agresywnym ojcem ucznia, może być uznany za zewnętrzną przyczynę zawału serca w rozumieniu przepisów o wypadkach przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stres może być uznany za zewnętrzną przyczynę lub współprzyczynę zawału serca, jeśli wpłynął na jego wystąpienie lub przyspieszenie, co wymaga oceny biegłego lekarza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenie, czy stres stanowił nadmierny wysiłek psychiczny będący zewnętrzną przyczyną zawału, wymaga specjalistycznej oceny biegłego lekarza. Orzecznictwo dopuszcza uznanie stresu za przyczynę zewnętrzną, nawet jeśli pracownik miał schorzenie samoistne, a zdarzenie nastąpiło w normalnych warunkach pracy, jeśli dodatkowe czynniki (jak stres) można uznać za współsprawcze.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryszard B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
KPC art. 468 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
W toku czynności wyjaśniających sąd ma obowiązek ustalić sporne okoliczności i dowody potrzebne do ich wyjaśnienia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
u.ś.w.p.i.ch.z. art. 6 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Definicja wypadku przy pracy, wymagająca istnienia przyczyny zewnętrznej.
Pomocnicze
KPC art. 3 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana treści art. 3 KPC (skreślenie § 2) nie zwalnia sądu ubezpieczeń społecznych od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
KPC art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana treści art. 232 KPC nie zwalnia sądu od dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, nawet jeśli strona go nie wnioskowała, gdy jest on istotny dla rozstrzygnięcia.
KPC art. 471 § § 2 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sprawa wnioskodawcy jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych.
KPC art. 477 § § 11
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na sąd dodatkowy obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu i zakaz wydania wyroku oddalającego powództwo bez przeprowadzenia postępowania z urzędu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
KPC art. 378 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji ma obowiązek uchylenia wyroku z urzędu, jeżeli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
KPC art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez sądy niższych instancji, w szczególności poprzez niewyjaśnienie wszechstronnie sprawy i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza. • Zmiany w KPC dotyczące zasady kontradyktoryjności nie zwalniają sądu ubezpieczeń społecznych z obowiązku aktywnego prowadzenia postępowania dowodowego i dopuszczania dowodów z urzędu, gdy są one istotne dla rozstrzygnięcia. • Stres związany z pracą może być uznany za zewnętrzną przyczynę lub współprzyczynę zawału serca, co wymaga oceny biegłego.
Odrzucone argumenty
Okoliczności zdarzenia (nieprzyjemna rozmowa o zapłacie) nie stanowiły nadmiernego obciążenia psychicznego ani zewnętrznej przyczyny zawału serca. • Zmiany w KPC (zasada kontradyktoryjności) przerzucają ciężar dowodu na strony, a sąd nie miał obowiązku dopuszczać dowodu z opinii biegłego z własnej inicjatywy.
Godne uwagi sformułowania
Zmiana treści art. 3 i 232 KPC i wprowadzona nią dominacja zasady kontradyktoryjności procesu cywilnego, nie zwalnia sądu ubezpieczeń społecznych od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dopuszczenia w tym celu dowodu nawet przez strony nie wnioskowanego (art. 486 § 1 i 2 KPC). • Za przyczynę zewnętrzną zawału serca uważa się stres nie tylko wtedy, gdy wywołał on zachorowanie, ale także wówczas, gdy wpłynął na przyspieszenie zachorowania. • Nie do zaakceptowania jest także pogląd Sądu Apelacyjnego, że zmiana treści art. 3 oraz art. 232 KPC, zwalnia sąd od dopuszczenia dowodu nie wskazanego przez stronę. • W skardze apelacyjnej wnioskodawca zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym nie powołanie dowodu z opinii biegłego lekarza dla oceny, czy doznany w czasie pracy stres spowodował pogorszenie stanu zdrowia wnioskodawcy, które wyraziło się wystąpieniem zawału serca.
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Kuźniar
sędzia
Andrzej Wróbel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądu ubezpieczeń społecznych do aktywnego prowadzenia postępowania dowodowego i dopuszczania dowodów z urzędu, nawet w obliczu zasady kontradyktoryjności. Możliwość uznania stresu jako zewnętrznej przyczyny wypadku przy pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych i prawa pracy; interpretacja zasady kontradyktoryjności w kontekście obowiązku sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie porusza ważny konflikt między zasadą kontradyktoryjności a obowiązkiem sądu do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w sprawach ubezpieczeniowych, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo, kwestia uznania stresu za przyczynę wypadku przy pracy ma szerokie implikacje.
“Czy sąd musi działać za Ciebie? Kluczowy wyrok o obowiązkach sądu w sprawach o rentę.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.