II SA/Wa 633/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (tzw. ustawy "dezubekizacyjnej"), w szczególności art. 15c, 22a i 24a. Skarżący wnioskował o zastosowanie art. 8a tej ustawy, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala na wyłączenie stosowania tych przepisów, jeśli służba przed 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała" ORAZ po 12 września 1989 r. zadania były wykonywane "rzetelnie", w tym z narażeniem zdrowia i życia. J. P. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa PRL przez ponad 11 lat (łącznie ok. 40% jego służby) oraz później w innych formacjach. Minister odmówił, uznając, że okres służby w organach bezpieczeństwa nie był "krótkotrwały". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że obie przesłanki z art. 8a ust. 1 muszą być spełnione łącznie. Analiza wykładni językowej i celowościowej przepisu wskazała, że "krótkotrwałość" służby przed 1990 r. powinna być oceniana na tle całego okresu służby i oznacza służbę "niedługą" lub "epizodyczną". Ponieważ ponad 11 lat służby w organach bezpieczeństwa PRL stanowiło znaczną część kariery skarżącego, sąd uznał, że przesłanka krótkotrwałości nie została spełniona. W związku z tym analiza drugiej przesłanki stała się bezcelowa. Sąd zaznaczył również, że ocena konstytucyjności przepisów ustawy "dezubekizacyjnej" wykracza poza jego kompetencje, a kwestie te należą do sądów powszechnych lub Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "krótkotrwałej służby" w kontekście ustawy "dezubekizacyjnej" oraz zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami wydawanymi na podstawie art. 8a ustawy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza, który pełnił służbę zarówno w organach bezpieczeństwa PRL, jak i w innych formacjach po 1989 r. Interpretacja pojęcia "krótkotrwałości" może być różnie stosowana w zależności od proporcji okresów służby.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okres służby w organach bezpieczeństwa PRL, wynoszący ponad 11 lat (ok. 40% całego okresu służby), może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okres służby wynoszący ponad 11 lat, stanowiący około 40% całego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na wykładni językowej i celowościowej, uznał, że "krótkotrwałość" służby przed 31 lipca 1990 r. powinna być oceniana na tle całego okresu służby i oznacza służbę "niedługą" lub "epizodyczną". Ponieważ ponad 11 lat służby w organach bezpieczeństwa stanowiło znaczną część kariery skarżącego, przesłanka ta nie została spełniona.
Czy przesłanki "krótkotrwałej służby" przed 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" po 12 września 1989 r. muszą być spełnione łącznie, aby można było wyłączyć stosowanie przepisów ustawy emerytalnej (tzw. "dezubekizacyjnej") na podstawie art. 8a?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, co wynika z użycia spójnika "oraz" w art. 8a ust. 1 ustawy.
Uzasadnienie
Konstrukcja przepisu art. 8a ust. 1 ustawy, łącząca obie przesłanki spójnikiem "oraz", jednoznacznie wskazuje na konieczność kumulatywnego spełnienia obu warunków. Niespełnienie choćby jednej z nich czyni wniosek o wyłączenie stosowania przepisów bezpodstawnym.
Czy sąd administracyjny jest właściwy do oceny konstytucyjności przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (tzw. "dezubekizacyjnej")?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena konstytucyjności przepisów wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego, który kontroluje jedynie legalność decyzji Ministra w ramach zastosowania art. 8a ustawy. Kwestie konstytucyjne należą do Trybunału Konstytucyjnego lub sądów powszechnych w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę legalności decyzji administracyjnej, a nie ocenia zasadność przyjęcia przepisów przez ustawodawcę. Kwestie zgodności z Konstytucją RP należą do Trybunału Konstytucyjnego, a ocena przepisów dotyczących ustalenia wysokości emerytury – do sądów powszechnych w ramach odwołań od decyzji organu emerytalnego.
Przepisy (36)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa służbę, która może być uznana za służbę na rzecz organów bezpieczeństwa PRL.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 89
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa lustracyjna art. 2
Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów
pierwsza ustawa dezubekizacyjna
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji, agencji bezpieczeństwa wewnętrznego, agencji wywiadu, służby kontrwywiadu wojskowego, służby wywiadu wojskowego, centralnego biura antykorupcyjnego, straży granicznej, biura ochrony rządu, państwowej straży pożarnej i służby więziennej oraz ich rodzin
ustawa nowelizująca
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Służba skarżącego w organach bezpieczeństwa PRL była "krótkotrwała" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. • Minister nie dokonał analizy drugiej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy (rzetelne wykonywanie zadań po 1989 r.). • Minister nie zbadał "szczególnie uzasadnionego przypadku" umożliwiającego wyłączenie stosowania przepisów. • Przepisy ustawy "dezubekizacyjnej" są sprzeczne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. • Organ nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego (np. nie przesłuchał świadka).
Godne uwagi sformułowania
"krótkotrwała służba" - pojęcie niedookreślone, które należy interpretować na tle całego okresu służby. • Przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie. • Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji Ministra w ramach art. 8a, a nie ocenia konstytucyjność przepisów materialnych. • Uznanie administracyjne ma granice wyznaczone przez prawo i nie może być dowolne.
Skład orzekający
Tomasz Szmydt
przewodniczący sprawozdawca
Łukasz Krzycki
członek
Joanna Kruszewska-Grońska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"krótkotrwałej służby\" w kontekście ustawy \"dezubekizacyjnej\" oraz zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami wydawanymi na podstawie art. 8a ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza, który pełnił służbę zarówno w organach bezpieczeństwa PRL, jak i w innych formacjach po 1989 r. Interpretacja pojęcia "krótkotrwałości" może być różnie stosowana w zależności od proporcji okresów służby.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej "dezubekizacji" i interpretacji przepisów dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy służb PRL. Pokazuje, jak sądy interpretują kluczowe pojęcia i jakie są granice ich kontroli.
“Czy 11 lat służby w PRL to "krótkotrwała" służba? Sąd rozstrzyga w sprawie "dezubekizacji".”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.