II SA/Ke 688/25Nieważność planu zagospodarowania droga wewnętrzna prawo własności 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi E. M. i K. M. na uchwałę Rady Gminy Górno w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący, właściciele działek nr [...], zarzucili naruszenie prawa materialnego, w tym art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) w zw. z art. 140 k.c. i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez nieuzasadnione zaplanowanie drogi wewnętrznej przez środek ich nieruchomości. Podkreślili, że na działkach tych rozpoczęto już budowę budynku mieszkalnego na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zarzucili również naruszenie art. 1 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. przez brak wyważenia interesu publicznego i prywatnego oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej, wskazując na niezgodność planu ze studium. Sąd, analizując przepisy u.p.z.p. oraz Konstytucji RP, uznał zarzut dotyczący nieproporcjonalnego ograniczenia prawa własności poprzez wyznaczenie drogi wewnętrznej za zasadny. Stwierdził, że Rada Gminy nie wykazała konieczności takiego rozwiązania, a ingerencja w prawo własności skarżących była nieuzasadniona, zwłaszcza w kontekście rozpoczętej budowy. Sąd podkreślił, że władcze wyznaczanie dróg wewnętrznych na prywatnych nieruchomościach powinno być ograniczone i poprzedzone starannym rozważeniem zasady proporcjonalności. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej § 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 oraz graficznej w zakresie, w jakim na działkach skarżących ustanowiono drogę wewnętrzną. Zarzut niezgodności z planem ze studium został uznany za niezasadny. Sąd zasądził od Gminy Górno koszty postępowania na rzecz skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności planu miejscowego z powodu naruszenia prawa własności i zasady proporcjonalności przy wyznaczaniu dróg wewnętrznych na prywatnych nieruchomościach.
Dotyczy specyficznej sytuacji wyznaczenia drogi wewnętrznej na działkach, na których rozpoczęto budowę, oraz braku uzasadnienia dla takiego rozwiązania ze strony organu planistycznego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przebiegu drogi wewnętrznej przez prywatne działki, na których rozpoczęto budowę, stanowi naruszenie prawa własności i zasad sporządzania planu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie przebiegu drogi wewnętrznej przez prywatne działki, na których rozpoczęto budowę, stanowi nieproporcjonalną i nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności, naruszając zasady sporządzania planu miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyznaczenie drogi wewnętrznej na działkach skarżących było nieproporcjonalne i nieuzasadnione, zwłaszcza w kontekście rozpoczętej budowy na podstawie pozwolenia na budowę. Brak wykazania przez organ konieczności takiego rozwiązania i jego proporcjonalności do nałożonych ciężarów na właściciela doprowadziło do naruszenia prawa własności.
Czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może naruszać prawa nabyte wynikające z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli postanowienia planu wpływają na realizację uprawnień wynikających z decyzji o pozwoleniu na budowę i nie ma ku temu uzasadnionych podstaw.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzja o pozwoleniu na budowę przyznaje określone uprawnienia podlegające ochronie praw nabytych. Ustalenia planu miejscowego nie mogą ignorować tych uprawnień bez odpowiedniego uzasadnienia i wykazania konieczności takiej ingerencji.
Czy ustalenie w planie miejscowym drogi wewnętrznej na prywatnych działkach jest zgodne z zadaniami własnymi gminy i zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, władcze wyznaczanie dróg wewnętrznych na prywatnych nieruchomościach może być próbą przerzucenia obowiązku gminy na prywatnych właścicieli i naruszać zasadę proporcjonalności, jeśli nie jest niezbędne i proporcjonalne do zamierzonych skutków.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując, że zapewnienie obsługi komunikacyjnej jest zadaniem własnym gminy. Ponadto, zasada proporcjonalności wymaga, aby ograniczenia praw były niezbędne i pozostawały w proporcji do celów publicznych, czego w tym przypadku zabrakło.
Czy plan miejscowy musi być zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego?
Odpowiedź sądu
Tak, ale w tym konkretnym przypadku plan był zgodny ze studium w zakresie dopuszczenia dróg wewnętrznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut niezgodności planu ze studium był niezasadny, ponieważ studium dopuszczało drogi wewnętrzne na wszystkich terenach, niezależnie od ich przeznaczenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa prawna uchwalenia planu miejscowego przez radę gminy.
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Podstawa prawna uchwalenia planu miejscowego przez radę gminy.
Ustawa o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw art. 67 § ust. 3
Określa zasady stosowania przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w okresie przejściowym.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Obowiązkowe elementy planu miejscowego, w tym zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 101 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uprawnienie do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy do sądu administracyjnego.
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nieważność uchwały rady gminy w całości lub części w przypadku istotnego naruszenia zasad lub trybu sporządzania studium lub planu miejscowego.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zasada wyważenia interesu publicznego i prywatnego w planowaniu przestrzennym.
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Planowanie przestrzenne uwzględnia m.in. prawo własności.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § par. 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Zadania własne gminy, w tym sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa własności poprzez nieuzasadnione zaplanowanie drogi wewnętrznej przez środek nieruchomości. • Brak wyważenia interesu publicznego i prywatnego, naruszenie zasady proporcjonalności. • Ustalenie drogi wewnętrznej w planie miejscowym niezgodne z wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę. • Droga wewnętrzna jest zbędna, gdyż działki sąsiednie mają dostęp do drogi publicznej.
Odrzucone argumenty
Plan miejscowy jest zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Godne uwagi sformułowania
nadużyciem władztwa planistycznego • istotnym ograniczeniem prawa własności • nieuzasadnionym i bezpodstawnym zaplanowaniu drogi wewnętrznej przez środek nieruchomości • brakiem wyważenia interesu publicznego i interesu prywatnego • naruszenia zasady proporcjonalności • nałożenia zbyt dużych obciążeń na skarżących • nieproporcjonalnej i nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności
Skład orzekający
Beata Ziomek
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Kuza
członek
Agnieszka Banach
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności planu miejscowego z powodu naruszenia prawa własności i zasady proporcjonalności przy wyznaczaniu dróg wewnętrznych na prywatnych nieruchomościach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyznaczenia drogi wewnętrznej na działkach, na których rozpoczęto budowę, oraz braku uzasadnienia dla takiego rozwiązania ze strony organu planistycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między planowaniem przestrzennym a prawem własności, szczególnie w kontekście rozpoczętych inwestycji budowlanych. Pokazuje, jak sądy oceniają proporcjonalność działań organów samorządowych.
“Sąd uchylił plan zagospodarowania: droga wewnętrzna nie może przecinać Twojej budowy!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.