II SA/Gl 1176/25Uchylenie decyzji świadczenie rodzinne 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca I. S. została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 431,68 zł za styczeń i luty 2025 roku. Organ I instancji ustalił, że prawo do zasiłku wygasło z dniem, w którym stało się ostateczne nowe orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, a skarżąca nie poinformowała o tym organu niezwłocznie, mimo stosownych pouczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca argumentowała, że nie uważa świadczeń za nienależnie pobrane, a jej błąd wynikał z niedopatrzenia i odmiennej interpretacji decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje. Sąd podkreślił, że pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" wymaga elementu subiektywnego, czyli świadomego działania lub zaniechania świadczeniobiorcy. Zwrócił uwagę na obowiązek organu I instancji wynikający z przepisów o Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, który umożliwia weryfikację danych. Sąd stwierdził, że organ I instancji zaniedbał tę weryfikację, wydając kolejne decyzje przedłużające wypłatę świadczenia po uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, a negatywnymi konsekwencjami obciążył skarżącą. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego" w kontekście obowiązków organów administracji w zakresie weryfikacji danych.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zasiłkami pielęgnacyjnymi i orzeczeniami o niepełnosprawności, ale zasady dotyczące obowiązków organów i definicji świadczeń nienależnie pobranych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie wypłacone po wygaśnięciu podstawy prawnej, o czym świadczeniobiorca nie został niezwłocznie poinformowany przez organ, można uznać za "świadczenie nienależnie pobrane" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ sam zaniedbał swoje obowiązki weryfikacyjne i nie poinformował prawidłowo świadczeniobiorcy, a negatywne konsekwencje obciążają stronę.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił "świadczenie nienależne" od "świadczenia nienależnie pobranego", podkreślając konieczność przypisania świadczeniobiorcy świadomości lub zaniechania. Wskazał na obowiązek organu I instancji weryfikacji danych z systemu orzekania o niepełnosprawności i uznał, że zaniedbanie tego obowiązku przez organ, a następnie obciążenie świadczeniobiorcy negatywnymi konsekwencjami, stanowi podstawę do uchylenia decyzji.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek aktywnie weryfikować dane dotyczące niepełnosprawności z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności w celu kontroli uprawnień do świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek korzystać z dostępnych systemów teleinformatycznych w celu weryfikacji danych, zwłaszcza gdy chodzi o wydatkowanie środków publicznych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wskazując, że dane z systemu są udostępniane organom właściwym w celu weryfikacji danych osób pobierających świadczenia rodzinne. Podkreślono, że istnieją możliwości techniczne do weryfikacji, a zaniedbanie tego obowiązku przez organ prowadzi do nieprawidłowości.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
u.ś.r. art. 30 § ust. 8
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zastosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa.
Dz.U. 2025 poz 1208 art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 32
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Tryb weryfikacji decyzji przyznających świadczenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno budzić zaufanie uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy powinny działać wnikliwie.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
u.r.z.o.n. art. 6d § ust. 1 i ust. 4a
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Utworzenie i cel udostępniania danych z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 23b § ust. 1 pkt 5 i ust. 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek organu I instancji uzyskiwania danych z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniechanie przez organ I instancji obowiązku weryfikacji danych z systemu orzekania o niepełnosprawności. • Obciążenie skarżącej negatywnymi konsekwencjami własnych zaniedbań przez organ I instancji. • Brak elementu świadomości lub celowego zaniechania po stronie skarżącej w rozumieniu "świadczenia nienależnie pobranego".
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej o niedopatrzeniu i odmiennej interpretacji decyzji. • Argumentacja organów o pouczeniu skarżącej i jej obowiązku niezwłocznego zgłoszenia zmian.
Godne uwagi sformułowania
"nienależne świadczenie" ma charakter obiektywny i występuje między innymi wówczas, gdy zostaje ono wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. • "świadczeniem nienależnie pobranym" jest świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). • Oznacza to, że o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu u.ś.r. można mówić wtedy, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. • Sprawdzenie takie nie nastąpiło w stosownym czasie, organ I instancji wydawał kolejne decyzje przedłużające wypłatę świadczenia (już po wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zaniedbując badanie stanu faktycznego), a negatywnymi konsekwencjami własnych zaniechań obciążono Skarżącą.
Skład orzekający
Grzegorz Dobrowolski
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"świadczenia nienależnie pobranego\" w kontekście obowiązków organów administracji w zakresie weryfikacji danych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zasiłkami pielęgnacyjnymi i orzeczeniami o niepełnosprawności, ale zasady dotyczące obowiązków organów i definicji świadczeń nienależnie pobranych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy i zaniechania organów administracji mogą prowadzić do problemów obywateli, a sąd staje w ich obronie, podkreślając obowiązki urzędników.
“Czy błąd urzędnika może kosztować Cię zwrot świadczeń? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 431,68 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.