Orzeczenie · 2025-02-06

II SA/Gl 1062/24

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Miejsce

Gliwice

Data

2025-02-06

NSAAdministracyjneŚredniawsa

wywłaszczenienieruchomośćKodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważności decyzjiterminyKonstytucja RPprawo do sądustabilność prawaSKOWSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, które odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z 1978 r. dotyczącej przymusowego wykupu nieruchomości. SKO powołało się na art. 158 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Decyzja z 1978 r. została doręczona w tym samym roku. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, w tym prawa do sądu i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, argumentując, że przepisy Konstytucji mają bezpośrednie zastosowanie i żadna ustawa nie może zamykać drogi do dochodzenia naruszonych praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2021 r., wprowadzająca ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzania nieważności decyzji (10 lat dla stwierdzenia nieważności i 30 lat dla wszczęcia postępowania), jest zgodna z Konstytucją RP. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. (sygn. akt P 46/13), który wskazał na potrzebę ograniczenia czasowego w eliminowaniu wadliwych decyzji z obrotu prawnego w celu zapewnienia stabilności stosunków prawnych i ochrony praw nabytych. Sąd podkreślił, że przepisy przejściowe ustawy nowelizującej z 2021 r. mają zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie, a postępowania wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, umarza się z mocy prawa. Sąd nie dopatrzył się naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej może mieć pierwszeństwo przed prawem do rekompensowania szkody. Sąd zaznaczył, że w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów przez TK, skarżąca będzie mogła dochodzić swoich praw.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów KPA dotyczących terminów wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w kontekście nowelizacji z 2021 r. i zgodności z Konstytucją RP.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego związanego z nowelizacją KPA z 2021 r. oraz wyrokiem TK P 46/13. Może być mniej istotne w sprawach, gdzie terminy te nie mają zastosowania.

Zagadnienia prawne (2)

Czy możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 158 § 3 KPA w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2021 r., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacja KPA z 2021 r. wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania nieważnościowego jest zgodna z Konstytucją RP i ma zastosowanie do postępowań wszczętych po jej wejściu w życie. Celem tej zmiany jest zapewnienie stabilności stosunków prawnych i ochrony praw nabytych, co jest zgodne z zasadami demokratycznego państwa prawa.

Czy przepisy Konstytucji RP (w szczególności prawo do sądu i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy) mogą być stosowane bezpośrednio w celu obejścia ustawowych terminów na wszczęcie postępowania nieważnościowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio, jednakże nie oznacza to możliwości ignorowania ustawowych ograniczeń czasowych, które służą ochronie stabilności stosunków prawnych i pewności obrotu prawnego, o ile te ograniczenia są proporcjonalne i zgodne z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że nowelizacja KPA dostosowująca prawo do wyroku TK z 2015 r. jest zgodna z Konstytucją. Ograniczenia czasowe w postępowaniu nieważnościowym są uzasadnione potrzebą ochrony stabilności prawnej i praw nabytych, a zasada pewności obrotu prawnego może mieć pierwszeństwo przed prawem do rekompensowania szkody w określonych sytuacjach. Sąd nie widział potrzeby zwracania się do TK w kwestii konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę na postanowienie SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. o przymusowym wykupie nieruchomości.

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 158 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa nowelizująca z 2021 r. art. 2 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2