II SA/Gd 213/26Odmowa zasiłku okresowego niespełnienie kryterium dochodowego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta Kwidzyna o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Skarżący, osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wraz z rodziną (żona, dwóch synów, z których jeden również ma znaczny stopień niepełnosprawności i zespół Aspergera) znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, wymagającej środków na leki i psychoterapię. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, ponieważ łączny dochód rodziny we wrześniu 2025 r. wyniósł 5678,32 zł, co w przeliczeniu na 4 osoby (1419,58 zł na osobę) przekroczyło ustalone przez ustawę kryterium dochodowe (823 zł na osobę). Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym niezastosowanie art. 8 ust. 2 (szczególnie uzasadniony przypadek), błędne ustalenie dochodu i nieuwzględnienie jego realnych wydatków, a także naruszenie Konstytucji RP (art. 30, 32, 69) poprzez dyskryminację osób z niepełnosprawnościami i naruszenie godności człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że kryterium dochodowe jest obligatoryjne, a wydatki na leki i rehabilitację nie pomniejszają dochodu w rozumieniu ustawy. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na subsydiarny charakter pomocy państwa i zgodność kryteriów dochodowych z Konstytucją, a także na to, że państwo ma obowiązek zapewnić minimum egzystencji, a nie wszystkie potrzeby. Sąd zauważył, że skarżący otrzymał inne formy pomocy (specjalny zasiłek celowy, zasiłki pielęgnacyjne), a jego dochody przekraczały nawet wyliczone przez Instytut Pracy i Praw Socjalnych minimum egzystencji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja kryteriów dochodowych w ustawie o pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście osób z niepełnosprawnościami i ich kosztów leczenia.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale potwierdza utrwaloną linię interpretacyjną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niespełnienie kryterium dochodowego stanowi bezwzględną przeszkodę do przyznania zasiłku okresowego osobie z niepełnosprawnością i jej rodzinie, mimo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niespełnienie kryterium dochodowego jest bezwzględną przeszkodą do przyznania zasiłku okresowego, nawet w przypadku osób z niepełnosprawnością i w trudnej sytuacji życiowej, chyba że pomoc ma charakter zwrotny (art. 41 pkt 2 u.p.s.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kryterium dochodowe jest obligatoryjne i wynika z ustawy o pomocy społecznej. Wydatki na leki i rehabilitację nie są uwzględniane przy jego obliczaniu. Konstytucja RP i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego potwierdzają zgodność kryteriów dochodowych z prawem i subsydiarny charakter pomocy państwa, która ma zapewnić minimum egzystencji, a nie pokrywać wszystkie potrzeby.
Czy kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami równości (art. 32) i ochrony osób niepełnosprawnych (art. 69)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kryterium dochodowe jest zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie potwierdzał zgodność kryteriów dochodowych z Konstytucją, wskazując na zasadę pomocniczości, solidaryzmu społecznego oraz subsydiarny charakter pomocy państwa. Pomoc ma zabezpieczyć minimum egzystencji, a nie wszystkie potrzeby, a jej przyznawanie jest uzależnione od oceny całokształtu sytuacji majątkowej.
Czy wydatki na leki i rehabilitację powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby przyznania zasiłku okresowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydatki na leki i rehabilitację nie są uwzględniane przy obliczaniu dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej (art. 8 ust. 3) precyzyjnie określa, jakie wydatki pomniejszają dochód. Wydatki na leki i rehabilitację nie znajdują się na tej liście, co oznacza, że nie mogą być uwzględnione przy ustalaniu dochodu dla celów przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
u.p.s. art. 38 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, jeżeli dochód osoby lub rodziny jest niższy od kryterium dochodowego.
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 823 zł miesięcznie.
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Określa, jakie składniki dochodu są pomniejszane (podatek, składki zdrowotne i społeczne, alimenty).
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych.
u.p.s. art. 7
Ustawa o pomocy społecznej
Wymienia przesłanki uzasadniające udzielenie pomocy społecznej (m.in. niepełnosprawność, choroba, bezrobocie).
u.p.s. art. 8 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Rada gminy może podwyższyć kwoty kryterium dochodowego.
u.p.s. art. 41 § pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i niedyskryminacji.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych do udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 8 ust. 2 u.p.s. poprzez niezastosowanie przepisu pozwalającego na przyznanie pomocy mimo przekroczenia kryterium dochodowego w szczególnie uzasadnionym przypadku. • Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zignorowanie realnych wydatków na leki i rehabilitację. • Naruszenie art. 8 ust. 11 u.p.s. poprzez błędne ustalenie dochodu i nieuwzględnienie faktu, że środki z fundacji O. są celowe i nie powinny być wliczane do dochodu. • Naruszenie art. 30 Konstytucji RP (naruszenie godności człowieka poprzez utrzymywanie w stanie niedożywienia i braku środków na leczenie). • Naruszenie art. 32 i 69 Konstytucji RP poprzez dyskryminację pośrednią osób z niepełnosprawnościami przez stosowanie identycznego kryterium dochodowego.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny a nie je wyręcza. • Minimum egzystencji to w istocie minimum biologiczne, dolne kryterium ubóstwa, poniżej którego występuje zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego człowieka. • Skarżący w istocie oczekuje od państwa bardzo szerokiego wsparcia finansowego, w tym na pokrycie kosztów utrzymania samochodu (...), kosztów psychoterapii czy kosztów diety bezglutenowej i bezlaktozowej.
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Justyna Dudek-Sienkiewicz
sprawozdawca
Krzysztof Kaszubowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja kryteriów dochodowych w ustawie o pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście osób z niepełnosprawnościami i ich kosztów leczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale potwierdza utrwaloną linię interpretacyjną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat pomocy osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, a także kwestię kryteriów dochodowych w systemie pomocy społecznej, co może być interesujące dla prawników i osób zajmujących się prawem socjalnym.
“Czy niepełnosprawność zwalnia z kryterium dochodowego? Sąd rozstrzyga w sprawie zasiłku okresowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.