II SA/Bk 82/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę cudzoziemca (D.) na czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białowieży z dnia 5 września 2023 r. polegającą na zawróceniu go do linii granicy z Białorusią. Skarżący twierdził, że deklarował chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową, a jego zawrócenie było niezgodne z prawem, naruszając przepisy Konstytucji RP, ustaw, dyrektyw UE oraz Konwencji o prawach człowieka. Wskazywał na naruszenie zakazu zbiorowego wydalania i prawa do skutecznego środka odwoławczego. Sąd odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wobec skarżącego wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które zostało mu doręczone wraz z pouczeniem o możliwości jego zaskarżenia. Sąd uznał, że czynność zawrócenia do linii granicy była jedynie czynnością wykonawczą do tego postanowienia, a samo postanowienie, jako że nie zostało zaskarżone, jest ostateczne i natychmiast wykonalne. Sąd podkreślił, że w aktach sprawy znajdowała się jednoznaczna deklaracja cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową i chęci podróży do Niemiec. Wobec tego, zdaniem sądu, nie było podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie kontroli legalności pobytu ani do rozważania udzielenia ochrony międzynarodowej czy pobytowej. Sąd odwołał się również do orzecznictwa ETPCz w podobnych sprawach dotyczących tzw. push-backów, wskazując, że w sytuacji, gdy cudzoziemiec sam stawia się w sytuacji niezgodnej z prawem, państwo nie ponosi odpowiedzialności za brak zindywidualizowanej procedury.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że czynność wykonawcza do ostatecznego postanowienia, które nie zostało zaskarżone, nie podlega kontroli sądu administracyjnego w ramach skargi na czynności materialno-techniczne. Potwierdzenie, że jednoznaczna deklaracja cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium RP i nie zostało ono zaskarżone. Nie przesądza o legalności samego postanowienia, a jedynie o niedopuszczalności skargi na jego wykonanie w tym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność zawrócenia cudzoziemca do linii granicy państwowej, wykonana na podstawie rozporządzenia, stanowi czynność podlegającą kognicji sądu administracyjnego, czy też jest czynnością wykonawczą do postanowienia o opuszczeniu terytorium RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Czynność zawrócenia do linii granicy państwowej, wykonana w niniejszej sprawie, była czynnością wykonawczą do postanowienia o opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ postanowienie to nie zostało zaskarżone, a jest ostateczne i natychmiast wykonalne, czynność jego wykonania nie podlega kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi na czynności materialno-techniczne.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że wobec skarżącego wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium RP, które zostało mu doręczone i nie zostało zaskarżone. Wobec jednoznacznej deklaracji cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową oraz wydania postanowienia o opuszczeniu terytorium RP, czynność zawrócenia była jedynie wykonaniem tego postanowienia, a nie samodzielną czynnością podlegającą kognicji sądu administracyjnego.
Czy cudzoziemcowi, który przekroczył granicę wbrew przepisom, należy zapewnić możliwość złożenia wniosku o ochronę międzynarodową lub wszcząć postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, nawet jeśli złożył deklarację o braku zamiaru ubiegania się o ochronę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy cudzoziemiec jednoznacznie zadeklarował brak zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową i wobec niego wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium RP, nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie kontroli legalności pobytu ani do rozważania udzielenia ochrony międzynarodowej czy pobytowej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że w aktach sprawy znajdowała się deklaracja cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową i chęci podróży do innego kraju. Wobec tej deklaracji oraz wydania postanowienia o opuszczeniu terytorium RP, wykluczono konieczność rozważania procedur związanych z ochroną międzynarodową czy postępowaniem o zobowiązanie do powrotu.
Czy rozbieżności w danych osobowych (data urodzenia, liczba członów nazwiska) mogą podważyć tożsamość osoby, wobec której wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium RP, a która następnie wniosła skargę do sądu?
Odpowiedź sądu
Rozbieżności w danych osobowych, takie jak data urodzenia czy liczba członów nazwiska, nie podważyły tożsamości skarżącego, zwłaszcza w kontekście innych dowodów i okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że różnice w dacie urodzenia i liczbie członów nazwiska nie są wystarczające do podważenia tożsamości skarżącego, biorąc pod uwagę inne dokumenty i podpisy, a także fakt, że dane mogły zostać podane ustnie w specyficznych okolicznościach.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Czynności materialno-techniczne podlegają kontroli sądu administracyjnego, jednakże muszą spełniać określone wymogi, w tym nie mogą być czynnościami wykonawczymi do ostatecznych i wykonalnych postanowień.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, jeżeli nie może być rozpoznana ze względu na jej przedmiot lub okoliczności jej wniesienia.
u.c. art. 303b § ust. 1-3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
W przypadku zatrzymania cudzoziemca niezwłocznie po przekroczeniu granicy wbrew przepisom, komendant placówki SG wydaje postanowienie o opuszczeniu terytorium RP.
u.c. art. 303 § ust. 1 pkt 9a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Nie wszczyna się postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, jeżeli został zatrzymany niezwłocznie po przekroczeniu granicy wbrew przepisom.
rozporządzenie graniczne art. 3 § § 3 ust. 2b
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych
Przepis ten stanowił podstawę do zawrócenia cudzoziemca do linii granicy, jednakże sąd uznał, że w niniejszej sprawie czynność ta była wykonaniem postanowienia o opuszczeniu terytorium RP.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 155 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może poinformować właściwe organy o stwierdzonych istotnych naruszeniach prawa.
u.c. art. 303 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Nie wszczyna się postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, jeżeli toczy się postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej.
u.u.c.o. art. 24 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.u.c.o. art. 26 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.u.c.o. art. 28 § ust. 1, 3, 6
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 56 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.g.p. art. 16 § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 14 § § 1a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność zawrócenia do linii granicy była czynnością wykonawczą do postanowienia o opuszczeniu terytorium RP, które nie zostało zaskarżone i jest ostateczne. • Skarżący złożył jednoznaczną deklarację o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową. • Wydanie postanowienia o opuszczeniu terytorium RP na podstawie art. 303b u.c. wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu.
Odrzucone argumenty
Czynność zawrócenia do linii granicy naruszała przepisy prawa polskiego, unijnego i międzynarodowego (Konstytucja RP, ustawy, dyrektywy UE, EKPC, Konwencja genewska). • Naruszenie zakazu zbiorowego wydalania i prawa do skutecznego środka odwoławczego. • Rozporządzenie graniczne zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej i jest sprzeczne z przepisami wyższej rangi. • Organ Straży Granicznej nie był uprawniony do wykonania czynności zawrócenia. • Niezastosowanie przepisów u.u.c.o. i u.c. oraz zastosowanie przepisów niższej rangi.
Godne uwagi sformułowania
Czynność wykonawcza w stosunku do postanowienia o opuszczeniu terytorium RP • Jednoznaczna deklaracja cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową • Postanowienie o opuszczeniu terytorium RP jest ostateczne i natychmiast wykonalne • Nie podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.
Skład orzekający
Elżbieta Lemańska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Marek Leszczyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że czynność wykonawcza do ostatecznego postanowienia, które nie zostało zaskarżone, nie podlega kontroli sądu administracyjnego w ramach skargi na czynności materialno-techniczne. Potwierdzenie, że jednoznaczna deklaracja cudzoziemca o braku zamiaru ubiegania się o ochronę międzynarodową ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wydano postanowienie o opuszczeniu terytorium RP i nie zostało ono zaskarżone. Nie przesądza o legalności samego postanowienia, a jedynie o niedopuszczalności skargi na jego wykonanie w tym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z prawami cudzoziemców na granicy, procedurami administracyjnymi i kontrolą sądową. Choć rozstrzygnięcie jest proceduralne, porusza istotne zagadnienia interpretacyjne.
“Sąd administracyjny odrzuca skargę na 'push-back': kluczowa rola postanowienia o opuszczeniu terytorium RP.”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.