II OSK 877/25Odrzucenie skargi kasacyjnej zawieszenie terminów specustawa ukraińska
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. L. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym przepisów Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych, kwestionując zastosowanie art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej do wszystkich cudzoziemców oraz zawieszenie biegu terminów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, zajął się kluczową kwestią podmiotowego zakresu zastosowania art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej. Sąd uznał, że przepisy te, mimo umiejscowienia w ustawie dotyczącej pomocy obywatelom Ukrainy, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu, a nie tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. Sąd podkreślił, że celem ustawodawcy było umożliwienie organom administracji rozpatrzenia spraw w rozsądnych terminach poprzez zawieszenie biegu terminów, co miało charakter epizodyczny i uzasadniony sytuacją kryzysową. Jednakże, NSA stwierdził, że wielokrotne przedłużanie obowiązywania tych przepisów po 30 czerwca 2024 r. było niezgodne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz prawem do skutecznego środka prawnego (art. 47 KPP), ponieważ nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały wprowadzenie tych przepisów, przestały istnieć. Mimo tego, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w dacie orzekania przez WSA (19 grudnia 2024 r.) nie upłynął jeszcze termin na wydanie decyzji przez Wojewodę, zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach, co oznaczało, że organ nie pozostawał w bezczynności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu podmiotowego specustawy ukraińskiej oraz dopuszczalności ograniczeń prawa do sądu w kontekście konstytucyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zawieszeniem terminów administracyjnych w związku z ustawą pomocową. Odmowa zastosowania przepisu ustawy przez NSA ma charakter indywidualny dla danej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, zawieszające biegi terminów administracyjnych w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni językowej i celowościowej przepisów, wskazując, że użycie terminu 'cudzoziemiec' bez dalszych ograniczeń oraz analiza celu wprowadzenia przepisów (umożliwienie organom rozpatrzenia spraw w rozsądnych terminach w sytuacji kryzysowej) przemawiają za ich szerokim zakresem podmiotowym. Dodatkowo, przyjęcie wąskiego zakresu podmiotowego uczyniłoby niektóre przepisy bezprzedmiotowymi.
Czy wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów zawieszających biegi terminów administracyjnych (art. 100d specustawy ukraińskiej) po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ich wprowadzenie, narusza konstytucyjne prawo do sądu i pewność prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wielokrotne przedłużanie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej po 30 czerwca 2024 r. narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz prawo do skutecznego środka prawnego (art. 47 KPP), ponieważ nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały te ograniczenia, przestały istnieć.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć przepisy te miały charakter epizodyczny i były uzasadnione sytuacją kryzysową, ich wielokrotne przedłużanie po ustaniu tych okoliczności przekształciło je w stałe ograniczenie praw, co jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności i pewności prawa. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisu przedłużającego zawieszenie terminów do 30 września 2025 r.
Czy w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (19 grudnia 2024 r.) Wojewoda Dolnośląski pozostawał w bezczynności w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewoda Dolnośląski nie pozostawał w bezczynności, ponieważ w dacie orzekania przez WSA nie upłynął jeszcze termin na wydanie decyzji przez organ, zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że bieg terminu na wydanie decyzji przez Wojewodę rozpoczął się 1 lipca 2024 r. (po zakończeniu okresu zawieszenia wynikającego ze specustawy ukraińskiej) i wynosił 6 miesięcy, co oznaczało, że termin upływał 1 stycznia 2025 r. W związku z tym, w dniu 19 grudnia 2024 r. organ nie był w zwłoce.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
specustawa ukraińska art. 100 c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu, a nie tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem. Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest dopuszczalne, ale jego wielokrotne przedłużanie po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności jest niezgodne z Konstytucją.
specustawa ukraińska art. 100 d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu, a nie tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem. Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest dopuszczalne, ale jego wielokrotne przedłużanie po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności jest niezgodne z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
u.p.o.u. art. 100c § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.p.o.u. art. 100d § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przedłużenie okresu zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wielokrotne przedłużanie tego terminu po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszenia wolności lub praw.
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
Dz.U. 2022 poz. 583 art. 100 c i 100 d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy zawieszające bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Pomocnicze
Dz.U. 2022 poz. 583
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania zgodnie z prawem, rzetelnie i sprawnie. Zawieszenie biegu terminów administracyjnych na długi okres jest sprzeczne z zasadą szybkości postępowania.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definicja bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki stwierdzenia bezczynności organu.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
u.p.o.u. art. 100c § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakaz wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości w okresie zawieszenia terminów.
u.p.o.u. art. 100d § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakaz wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości w okresie zawieszenia terminów.
u.p.o.u. art. 211 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Warunek legalnego i nieprzerwanego pobytu na terytorium RP co najmniej przez 5 lat przed złożeniem wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.p.o.u. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Termin załatwienia sprawy dotyczącej zezwolenia na pobyt.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada pewności prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej, choć wprowadzone w kontekście kryzysu ukraińskiego, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu. • Wielokrotne przedłużanie okresu zawieszenia terminów administracyjnych po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ich wprowadzenie narusza konstytucyjne prawo do sądu i pewność prawa. • W dacie orzekania przez WSA nie upłynął jeszcze termin na wydanie decyzji przez organ, co oznaczało brak bezczynności.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2) oraz Karty Praw Podstawowych (art. 47) poprzez zawieszenie biegu terminów administracyjnych. • Bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Godne uwagi sformułowania
NSA zastrzegał bowiem, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku. • NSA uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1- 4 specustawy ukraińskiej w brzmieniu nadanym Nowelą ustawy w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. • W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. [...] jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Skład orzekający
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Agnieszka Wójcik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu podmiotowego specustawy ukraińskiej oraz dopuszczalności ograniczeń prawa do sądu w kontekście konstytucyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zawieszeniem terminów administracyjnych w związku z ustawą pomocową. Odmowa zastosowania przepisu ustawy przez NSA ma charakter indywidualny dla danej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy ukraińskiej, które miały wpływ na życie wielu cudzoziemców. NSA dokonał 'rozproszonej kontroli konstytucyjności', odmawiając zastosowania przepisu ustawy jako niezgodnego z Konstytucją.
“NSA: Prawo do sądu ważniejsze niż specustawa? Sąd odmówił zastosowania przepisu ograniczającego terminy dla cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.