II OSK 829/13Odmowa wykreślenia danych z wykazu cudzoziemców bezpieczeństwo państwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej C. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiające wykreślenia jego danych z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, oraz z Systemu Informacyjnego Schengen (SIS). Skarżący, obywatel K., domagał się wykreślenia swoich danych, twierdząc, że wpis opiera się na nieprawdziwych informacjach i donosach, co uniemożliwia mu kontynuowanie studiów w Polsce oraz wyjazd na stypendium. Szef Urzędu odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, wskazując, że dane skarżącego figurują w wykazie i SIS z powodu zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego lub naruszenia interesu RP, a podstawy wpisu nie mogą być ujawnione w trybie art. 131 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. WSA oddalił skargę, uznając, że organ badał jedynie, czy wpis nie nastąpił w wyniku błędu formalnego, a nie materialnoprawnego. NSA, po uchyleniu poprzedniego wyroku WSA, wskazał, że pojęcie 'błędu' w art. 131 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach powinno być rozumiane materialnoprawnie, a sąd powinien ocenić, czy materiał dowodowy uzasadniał wpis. Podkreślono również znaczenie konstytucyjnych praw dostępu do informacji i ich sprostowania, a także konieczność przeprowadzenia testu proporcjonalności w kontekście ograniczeń dostępu do informacji niejawnych. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, ale organ opiniujący (Szef ABW) odmówił udostępnienia części dokumentów ze względu na tajemnicę państwową. WSA uznał, że wpis był uzasadniony i ograniczenia dostępu do informacji były proporcjonalne. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował przepisy, wpis był uzasadniony względami bezpieczeństwa państwa, a ograniczenia w dostępie do informacji niejawnych są zgodne z prawem i Konstytucją, a także z Konwencją o ochronie praw człowieka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'błędu' w kontekście wykreślenia danych z wykazu cudzoziemców, zasady dostępu do informacji niejawnych w postępowaniu administracyjnym i sądowym, test proporcjonalności w kontekście bezpieczeństwa państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych ze względu na bezpieczeństwo państwa.
Zagadnienia prawne (5)
Czy ograniczenie dostępu cudzoziemca do informacji stanowiących podstawę wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych w Polsce oraz do SIS, ze względu na tajemnicę państwową, jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o ochronie praw człowieka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ograniczenie to jest zgodne z prawem, jeśli jest konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony bezpieczeństwa państwa i jest proporcjonalne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy ustawy o cudzoziemcach ograniczające dostęp do informacji niejawnych są przydatne i niezbędne dla ochrony bezpieczeństwa państwa, a ich efekty pozostają w proporcji do nałożonych ciężarów. Ograniczenia te nie naruszają istoty praw konstytucyjnych i są zgodne z Konstytucją RP oraz Konwencją o ochronie praw człowieka.
Czy pojęcie 'błędu' w kontekście wniosku o wykreślenie danych z wykazu cudzoziemców (art. 131 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach) powinno być rozumiane materialnoprawnie, czy tylko formalnoprawnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'błędu' powinno być rozumiane materialnoprawnie, jako błąd co do stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że brak jest podstaw do zawężającego rozumienia pojęcia 'błędu' do jego formalnoprawnej postaci. Błąd materialnoprawny uzasadnia wykreślenie danych, w odróżnieniu od danych podlegających sprostowaniu.
Czy sąd administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w poprzednim orzeczeniu w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 190 P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez NSA.
Czy sąd administracyjny powinien przeprowadzić test proporcjonalności przy ocenie ograniczeń dostępu do informacji niejawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek ocenić, czy ograniczenia te zdają konstytucyjny test proporcjonalności.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sąd ma obowiązek ocenić, czy ograniczenia w dostępie do dokumentów stanowiących podstawę wpisu zdają konstytucyjny test proporcjonalności, wyważając interes społeczny ze słusznym interesem strony.
Czy brak instytucji 'specjalnego pełnomocnika' w polskim prawie oznacza naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka w sprawach dotyczących informacji niejawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polski system prawny zawiera inne rozwiązania zapewniające skuteczną ochronę.
Uzasadnienie
NSA uznał, że instytucja sądu administracyjnego, który z urzędu bada wszelkie uchybienia, zapewnia równie skuteczną ochronę jak specjalny pełnomocnik, a brak tej instytucji nie oznacza naruszenia Konwencji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.c. art. 131 § 1 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
Pojęcie 'błędu' należy rozumieć materialnoprawnie, jako błąd co do stanu faktycznego.
u.c. art. 128 § 1 pkt 6
Ustawa o cudzoziemcach
Podstawa wpisu danych cudzoziemca do wykazu ze względu na zagrożenie dla obronności, bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa i porządku publicznego lub naruszenie interesu RP.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Pomocnicze
u.c. art. 131 § 3
Ustawa o cudzoziemcach
Ograniczenie informacji udzielanych cudzoziemcowi w postępowaniu o wykreślenie danych z wykazu.
u.c. art. 131a § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Umożliwienie przeglądania dokumentów dotyczących wpisu do wykazu.
k.p.a. art. 219
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 73
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stosuje się w postępowaniu dotyczącym przeglądania dokumentów wpisu do wykazu.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
P.p.s.a. art. 74 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość wyłączenia jawności akt sprawy zawierających informacje niejawne.
u.o.i.n.
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.ABW i AW art. 39 § 3
Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
Zakaz udostępniania informacji o czynnościach operacyjno-rozpoznawczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis danych skarżącego do wykazu cudzoziemców niepożądanych i SIS był uzasadniony względami bezpieczeństwa państwa. • Ograniczenia w dostępie do informacji niejawnych są zgodne z prawem i Konstytucją RP oraz Konwencją o ochronie praw człowieka. • Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy ustawy o cudzoziemcach.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego i procesowego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących wykreślenia danych z wykazu. • Naruszenie art. 51 Konstytucji RP i art. 6, 8, 13 EKPC poprzez ograniczenie dostępu do informacji. • Naruszenie zasady związania sądu wykładnią NSA i nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających. • Niewłaściwe przeprowadzenie testu proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
Błąd w rozumieniu art. 131 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach powinien być rozumiany, jako błąd w znaczeniu materialnoprawnym, a zatem błąd, co do stanu faktycznego. • Ograniczenia w dostępie do akt objętych ochroną tajemnicy państwowej, aczkolwiek stanowi ograniczenie czynnego udziału strony w postępowaniu i potencjalnie zagrożenie dla zasad rzetelnej procedury, to jednak znajduje podstawę prawną w ustawie i ma charakter wyjątkowy, bowiem związane jest z ochroną wartości nadrzędnej – interesu Rzeczypospolitej Polskiej. • Państwo demokratyczne nie może być państwem bezbronnym.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Wanda Zielińska-Baran
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'błędu' w kontekście wykreślenia danych z wykazu cudzoziemców, zasady dostępu do informacji niejawnych w postępowaniu administracyjnym i sądowym, test proporcjonalności w kontekście bezpieczeństwa państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych ze względu na bezpieczeństwo państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem jednostki do informacji a bezpieczeństwem państwa, z elementami tajemnicy państwowej i ochrony danych osobowych, co jest tematem budzącym zainteresowanie.
“Bezpieczeństwo państwa kontra prawo do informacji: czy można ukryć przed obywatelem powody wpisu na czarną listę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.