II OSK 710/26Przewlekłose postępowania zezwolenie na pobyt cudzoziemca
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dla cudzoziemca. WSA zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni, stwierdził przewlekłość bez rażącego naruszenia prawa i zasądził koszty. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym kwestionował niezastosowanie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, twierdząc, że przepisy te nie naruszają Konstytucji RP ani dyrektyw UE, a także zarzucał naruszenie przepisów postępowania, argumentując, że termin na załatwienie sprawy nie upłynął lub był usprawiedliwiony okolicznościami. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, po 30 czerwca 2024 r. dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy nie miało uzasadnienia w przesłankach konstytucyjnych i traktatowych, naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu. Sąd uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził przewlekłość postępowania, gdyż organ nie podjął żadnych czynności po wszczęciu postępowania, a argumenty o obciążeniu organu nie mogły stanowić podstawy do oddalenia skargi po tej dacie. Sąd pierwszej instancji zasadnie uwzględnił argumenty organu co do okoliczności sprawy, stwierdzając, że przewlekłość nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania przepisów o przewlekłości postępowania w sprawach cudzoziemców po wygaśnięciu szczególnych regulacji, a także interpretacja zasady proporcjonalności i prawa do sądu w kontekście ograniczeń wprowadzanych przez ustawy specustawowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale ogólne zasady dotyczące przewlekłości i prawa do sądu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d) mogą nadal usprawiedliwiać przewlekłość postępowania w sprawie zezwoleń na pobyt po 30 czerwca 2024 r., czy też ich dalsze stosowanie narusza zasadę proporcjonalności i prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po 30 czerwca 2024 r. dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy nie miało uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu, co stanowiło naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. było nieproporcjonalne i naruszało prawo do sądu, co uzasadniało zastosowanie rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowę zastosowania przepisu. Wcześniejsze orzecznictwo WSA już wskazywało na wątpliwości co do zgodności tych przepisów z Konstytucją.
Czy organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dla cudzoziemca, mimo argumentów o obciążeniu organu i specyfice sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ nie podjął żadnych czynności po wszczęciu postępowania, a argumenty o obciążeniu organu nie mogły usprawiedliwiać zwłoki po 30 czerwca 2024 r., gdy wyłączono możliwość dalszego zawieszenia biegu terminów.
Uzasadnienie
NSA potwierdził stanowisko WSA, że brak działań organu po wszczęciu postępowania świadczy o przewlekłości. Argumenty o liczbie spraw, skomplikowanym charakterze czy niedoborach kadrowych nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do oddalenia skargi na przewlekłość po dacie, od której przepisy specustawy nie mogły już usprawiedliwiać zwłoki.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzający zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych, nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa zmieniająca z 2024 r. art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten przedłużał obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy, co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją i prawem UE.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady prawa do sądu poprzez przedłużanie przepisami ustawy możliwości stwierdzenia przewlekłości postępowania.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady proporcjonalności przy wprowadzaniu ograniczeń praw.
k.p.a. art. 35 § § 1-3, § 5
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw administracyjnych.
ustawa o cudzoziemcach art. 210 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Przepis określający termin załatwienia sprawy.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Podstawowy termin na rozpoznanie wniosku o zezwolenie na pobyt (60 dni).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Po 30 czerwca 2024 r. przepisy specustawy (art. 100d) nie mogły już usprawiedliwiać zwłoki organu w postępowaniach o zezwolenia na pobyt, gdyż ich dalsze stosowanie naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu. • Brak działań organu po wszczęciu postępowania świadczy o przewlekłości, a argumenty o obciążeniu organu nie usprawiedliwiają zwłoki po tej dacie.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wojewody o niezgodności art. 100d ustawy o pomocy z Konstytucją RP i dyrektywami UE, które miałyby uzasadniać odmowę jego zastosowania. • Argumenty o braku bezczynności organu lub usprawiedliwieniu zwłoki przez okoliczności takie jak konflikt na Ukrainie, pandemia, niedobory kadrowe czy skomplikowany charakter sprawy.
Godne uwagi sformułowania
czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP • w aktualnym orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje, że oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. • organ do dnia wyrokowania pozostawał w przewlekłości nie podejmując żadnych czynności w sprawie.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
sędzia
Anna Szymańska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania przepisów o przewlekłości postępowania w sprawach cudzoziemców po wygaśnięciu szczególnych regulacji, a także interpretacja zasady proporcjonalności i prawa do sądu w kontekście ograniczeń wprowadzanych przez ustawy specustawowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale ogólne zasady dotyczące przewlekłości i prawa do sądu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców i funkcjonowaniem administracji w sytuacjach kryzysowych, a także interpretacji przepisów konstytucyjnych i unijnych. Pokazuje, jak sądy egzekwują prawa obywatelskie wobec administracji.
“Czy przepisy 'specustawy' mogą wiecznie usprawiedliwiać bezczynność urzędników? NSA odpowiada.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.