Orzeczenie · 2026-02-04

II OSK 684/25Oddalenie skargi kasacyjnej warunki zabudowy 7

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-04
NSAAdministracyjneWysokansa
zagospodarowanie przestrzenneplanowanie przestrzenneochrona przyrodyotulina parku narodowegowarunki zabudowyinwestycje budowlaneKampinoski Park Narodowyzasada prewencjizasada ostrożnościuznanie administracyjne

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę inwestora na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska. Minister utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Kampinoskiego Parku Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego na działce w otulinie KPN. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie szeregu przepisów proceduralnych, w tym art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 84, 68 § 1, 136 § 1 k.p.a., wskazując na wadliwe sporządzenie protokołu z oględzin nieruchomości, błędną opinię opartą na tym protokole, brak dogłębnej analizy wpływu inwestycji na gatunki zwierząt i roślin, a także zaniechanie zwrócenia się do biegłego. Podnosił również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia wyroku WSA. W zakresie prawa materialnego, skarżący zarzucał naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, twierdząc, że brak jest przepisu wprowadzającego zakaz zabudowy na terenie otuliny. Kwestionował również niezastosowanie art. 18 i 19 ustawy o ochronie przyrody, argumentując, że brak planu ochrony uniemożliwia ingerencję w inwestycję, oraz błędne zastosowanie art. 5 ust. 29 w zw. z art. 5 ust. 14 u.o.p. i art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest bezzasadny, gdyż uzasadnienie WSA zawierało wszystkie obligatoryjne elementy i pozwalało na kontrolę orzeczenia. Stwierdził również, że nie było potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, gdyż organy wyspecjalizowane (dyrektor parku) dysponowały wystarczającą wiedzą, a inwestorka nie wykazała wyjątkowych okoliczności wymagających opinii biegłego. Sąd podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w każdej sytuacji wymagającej wiadomości specjalnych. Odnosząc się do zarzutów dotyczących dowodów, NSA wskazał, że protokół z oględzin, choć zwięzły, pozwolił na ocenę stanu zagospodarowania działki i potencjalnych zagrożeń dla fauny. Nie podważyło to wiarygodności opinii sporządzonej na podstawie wizji terenowej. W kwestii prawa materialnego, Sąd uznał, że możliwość odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy na terenie otuliny parku narodowego wynika z instytucji współdziałania organów wyspecjalizowanych (art. 53 ust. 4 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 106 k.p.a.) i opiera się na uznaniu administracyjnym. Nie jest ona uzależniona od istnienia planu ochrony parku. NSA podkreślił, że organy prawidłowo zastosowały zasady prewencji i ostrożności (in dubio pro natura), oceniając potencjalny negatywny wpływ intensywnej zabudowy mieszkaniowej na chronione gatunki ptaków (kropiatka, bąk, żuraw, ptaki drapieżne) oraz ryzyko "efektu domina" w postaci kolejnych wniosków o zabudowę sąsiednich działek. Sąd zaznaczył, że ocena dopuszczalności inwestycji powinna uwzględniać realną możliwość inicjowania kolejnych procesów inwestycyjnych, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i przepisami UE. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja zasad prewencji i ostrożności w ochronie środowiska przy planowaniu przestrzennym w otulinie parku narodowego, dopuszczalność uznania administracyjnego organu wyspecjalizowanego, ograniczenia kontroli sądu administracyjnego nad uznaniem administracyjnym, znaczenie ryzyka "efektu domina" w planowaniu przestrzennym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji w otulinie parku narodowego i konieczności uzgodnienia z dyrektorem parku. Interpretacja zasad prewencji i ostrożności może być stosowana szerzej w sprawach ochrony środowiska.

Zagadnienia prawne (3)

Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji w otulinie parku narodowego jest dopuszczalna w sytuacji braku planu ochrony parku i czy wymaga opinii biegłego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa uzgodnienia jest dopuszczalna w ramach uznania administracyjnego organu wyspecjalizowanego, nawet bez planu ochrony. Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego nie jest obligatoryjne i wymaga wykazania wyjątkowych okoliczności.

Uzasadnienie

Możliwość odmowy uzgodnienia wynika z instytucji współdziałania organów wyspecjalizowanych. Rozstrzygnięcie opiera się na uznaniu administracyjnym, a ocena wpływu inwestycji na przyrodę, w tym zastosowanie zasad prewencji i ostrożności, leży w kompetencjach organu wyspecjalizowanego, a nie sądu administracyjnego.

Czy intensywna zabudowa mieszkaniowa w otulinie parku narodowego, nawet na działce z istniejącą zabudową siedliskową, może stanowić zagrożenie dla chronionych gatunków zwierząt i czy należy uwzględniać ryzyko "efektu domina"?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, taka zabudowa może stanowić zagrożenie, a ryzyko "efektu domina" powinno być brane pod uwagę przy ocenie dopuszczalności inwestycji.

Uzasadnienie

Organy prawidłowo zastosowały zasady prewencji i ostrożności, oceniając negatywny wpływ inwestycji na chronione gatunki ptaków i inne zwierzęta, a także potencjalne inicjowanie kolejnych procesów inwestycyjnych na sąsiednich działkach. Zasada ostrożności nakazuje rozstrzyganie wątpliwości na korzyść środowiska (in dubio pro natura).

Czy uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli nie zawiera pełnej relacji ze stanu faktycznego, a jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli uzasadnienie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy i pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia, a sąd zrezygnował z przedstawienia pełnej relacji ze stanu sprawy zgodnie z art. 193 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Art. 193 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, co wyłącza stosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie pełnej relacji ze stanu sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną inwestora.

Przepisy (32)

Główne

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa organ właściwy do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na obszarze otuliny parku narodowego (dyrektor parku).

p.o.ś. art. 5

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Zasady prewencji i ostrożności w ochronie środowiska.

p.o.ś. art. 6

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Zasada kompleksowości oceny wpływu na środowisko.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa prawna dla ograniczenia praw jednostki, kwestionowana przez skarżącego.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy zagrożeń zewnętrznych wynikających z działalności człowieka, błędnie zastosowany zdaniem skarżącego.

u.o.p. art. 18

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dotyczy planu ochrony parku, którego brak był podnoszony przez skarżącego jako podstawa do ingerencji.

u.o.p. art. 19

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dotyczy planu ochrony parku.

u.o.p. art. 5 § ust. 14

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dotyczy zagrożeń zewnętrznych, błędnie zastosowany zdaniem skarżącego.

u.o.p. art. 5 § ust. 29

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dotyczy zagrożeń zewnętrznych, błędnie zastosowany zdaniem skarżącego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i dochodzenia do uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

k.p.a. art. 68 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do przeprowadzenia niezbędnych dowodów.

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Instytucja współdziałania organów.

k.p.a. art. 104 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Elementy uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada zrównoważonego rozwoju.

Konstytucja RP art. 10 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada trójpodziału władzy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1, 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 84, 68 § 1, 136 § 1 k.p.a.) poprzez wadliwe sporządzenie protokołu, błędną opinię, brak analizy wpływu inwestycji, zaniechanie powołania biegłego. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia wyroku WSA. • Naruszenie prawa materialnego (art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) z powodu braku przepisu zakazującego zabudowy. • Niezastosowanie art. 18 i 19 u.o.p. z powodu braku planu ochrony parku. • Błędne zastosowanie art. 5 ust. 29 w zw. z art. 5 ust. 14 u.o.p. oraz art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.

Godne uwagi sformułowania

"in dubio pro natura" • "efekt domina" • "zasada prewencji i ostrożności" • "uznanie administracyjne" • "nie jest a limine wykluczone dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, jednak dopuszczenie takiego dowodu może nastąpić tylko w zupełnie wyjątkowych i nietypowych okolicznościach"

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Jerzy Stankowski

członek

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad prewencji i ostrożności w ochronie środowiska przy planowaniu przestrzennym w otulinie parku narodowego, dopuszczalność uznania administracyjnego organu wyspecjalizowanego, ograniczenia kontroli sądu administracyjnego nad uznaniem administracyjnym, znaczenie ryzyka \"efektu domina\" w planowaniu przestrzennym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji w otulinie parku narodowego i konieczności uzgodnienia z dyrektorem parku. Interpretacja zasad prewencji i ostrożności może być stosowana szerzej w sprawach ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do zabudowy a ochroną cennych przyrodniczo terenów w otulinie parku narodowego, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze.

“Dom w otulinie parku narodowego: czy prawo do budowy zawsze wygrywa z ochroną przyrody?”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst