II OSK 298/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę J. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta utrzymała w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku mieszkalnego i ogrodzenia. J. P. zarzucała, że budowa jest niezgodna z przepisami i pozwoleniem na budowę, a inwestor bezprawnie użytkuje część jej działki. Sąd I instancji uznał, że postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ budowa była zgodna z pozwoleniem, a kwestie własnościowe nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważenie zarzutów skarżącej i brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt przedstawionych przez organ i nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności i użytkowania części działki należą do właściwości sądów cywilnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie zasady, że spory o prawo własności i użytkowanie gruntu należą do drogi cywilnej, a nie administracyjnej, oraz określenie zakresu kontroli sądu administracyjnego nad postępowaniem organów nadzoru budowlanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie zarzuty wobec budowy miały charakter głównie cywilnoprawny, a postępowanie administracyjne zostało umorzone z powodu braku istotnych naruszeń prawa budowlanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny prowadzi samodzielne postępowanie dowodowe i dokonuje ustaleń stanu faktycznego w sprawie, czy jedynie kontroluje legalność postępowania organu administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny orzeka na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i w istocie nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego ani nie czyni ustaleń stanu faktycznego sprawy rozpoznanej przez organ, lecz kontroluje z punktu widzenia legalności prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji i trafność dokonanych na jego podstawie ustaleń faktycznych. Dowody uzupełniające można przeprowadzić jedynie w wąskim zakresie określonym w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że rola sądu administracyjnego polega na kontroli legalności, a nie na ponownym merytorycznym rozpatrywaniu sprawy i prowadzeniu postępowania dowodowego. Strona nie wnosiła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, a sąd nie miał podstaw do ich przeprowadzenia z urzędu.
Czy zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności i użytkowania części działki przez inwestora należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie własnościowe i spory dotyczące użytkowania części działki nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego, lecz mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami cywilnymi.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zarzuty skarżącej miały wyłącznie charakter roszczeń cywilnych, ponieważ dotyczyły sporu o własność gruntu i legalność posadowienia ogrodzenia w kontekście prawa własności, co wykracza poza zakres postępowania nadzoru budowlanego.
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych jest uzasadnione, gdy nie stwierdzono istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę i przepisów prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie zainicjowane podaniem skarżącej podlegało umorzeniu w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. w związku z nieujawnieniem, aby budowa była prowadzona niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i przy jej realizacji nie dokonano istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że w ujawnionym stanie faktycznym organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw prawnych i faktycznych do wydania merytorycznego orzeczenia, a jedynie do umorzenia postępowania.
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy obowiązku dostatecznego wyjaśnienia sprawy przez sąd. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt przedstawionych przez organ, nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego ani nie czyni ustaleń stanu faktycznego, lecz kontroluje legalność postępowania organu.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres, w jakim sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy jego wszczęcie stało się zbędne z jakiejkolwiek przyczyny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie własnościowe i spory dotyczące użytkowania części działki należą do kompetencji sądów cywilnych, a nie organów nadzoru budowlanego. • Postępowanie administracyjne zostało prawidłowo umorzone, ponieważ budowa była zgodna z pozwoleniem na budowę, a zarzuty skarżącej nie wykazywały istotnych odstępstw od przepisów prawa budowlanego. • Sąd administracyjny nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje legalność postępowania organu administracji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważenie zarzutów skarżącej i brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy przez sąd I instancji. • Ogrodzenie działki w niezgodny sposób z wydanym pozwoleniem na budowę narusza prawo własności sąsiedniej nieruchomości i stanowi istotne naruszenie warunków pozwolenia na budowę.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność ta nie przesądza o tym, że ma miejsce istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę, a kwestie własnościowe nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego lecz mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami cywilnymi. • dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. oznacza możność orzekania przez sąd administracyjny, tj. dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, czy dokonanej czynności. • sąd administracyjny za wyjątkiem przypadku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. orzeka na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i w istocie nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego i nie czyni ustaleń stanu faktycznego sprawy rozpoznanej przez organ lecz kontroluje z punktu widzenia legalności prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji i dokonanych na podstawie tego postępowania trafności ustaleń faktycznych.
Skład orzekający
Maria Rzążewska
przewodniczący sprawozdawca
Maria Czapska - Górnikiewicz
sędzia
Barbara Skrzycka - Pilch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że spory o prawo własności i użytkowanie gruntu należą do drogi cywilnej, a nie administracyjnej, oraz określenie zakresu kontroli sądu administracyjnego nad postępowaniem organów nadzoru budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie zarzuty wobec budowy miały charakter głównie cywilnoprawny, a postępowanie administracyjne zostało umorzone z powodu braku istotnych naruszeń prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozgraniczenia kompetencji między sądem administracyjnym a cywilnym w sprawach budowlanych, co jest istotne dla praktyków.
“Spór o ogrodzenie: Kiedy sprawa budowlana trafia do sądu cywilnego?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.