II OSK 2931/24Uchylenie wyroku bezczynność organu cudzoziemcy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku obywatelki Białorusi o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mają zastosowania do obywateli Białorusi, a terminy administracyjne powinny być liczone od daty złożenia wniosku, niezależnie od braków formalnych. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów ustawy o pomocy oraz ustawy o cudzoziemcach, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw i stwierdzenia bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA wskazał, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy, wprowadzające ograniczenia w zwalczaniu bezczynności organów, miały charakter tymczasowy i były uzasadnione sytuacją wojenną w Ukrainie. Jednakże, w ocenie NSA, kolejne przedłużanie ich obowiązywania, w tym do 30 września 2025 r., sprawiło, że utraciły one tymczasowy charakter i stały się sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki). NSA stwierdził, że od 1 lipca 2024 r. przepisy te nie mogą być stosowane. W odniesieniu do okresu przed wejściem w życie tych przepisów (do 15 kwietnia 2022 r.), NSA uznał, że bieg terminu załatwienia sprawy mógł być wstrzymany z powodu stanu epidemii, co wykluczało stwierdzenie bezczynności organu. W konsekwencji, NSA uchylił wyrok WSA w zaskarżonej części i oddalił skargę, uznając, że nie było podstaw do stwierdzenia bezczynności Wojewody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania przepisów Konstytucji RP i prawa UE w celu kontroli nad tymczasowością przepisów administracyjnych oraz interpretacja przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw cudzoziemców.
Ocena tymczasowości przepisów może ulec zmianie w zależności od dalszych zmian legislacyjnych i okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ograniczające możliwość zwalczania bezczynności organów administracji, wprowadzone w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, mogą być stosowane po upływie ich pierwotnie zakładanego terminu obowiązywania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dalsze stosowanie tych przepisów po upływie ich tymczasowego charakteru jest sprzeczne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki.
Uzasadnienie
Przepisy te miały charakter tymczasowy i były uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Ich wielokrotne przedłużanie sprawiło, że utraciły tymczasowy charakter i naruszają prawo do sądu.
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczące terminów załatwiania spraw mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do obywateli Ukrainy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te, w tym art. 100c i 100d, należy rozumieć szerzej niż tylko w odniesieniu do obywateli Ukrainy, zgodnie z ogólnym znaczeniem pojęcia 'cudzoziemiec' w ustawie o cudzoziemcach.
Uzasadnienie
Różne pojęcia użyte w akcie normatywnym powinny mieć różne znaczenia. Brak definicji 'cudzoziemca' w ustawie o pomocy nakazuje stosowanie definicji z ustawy o cudzoziemcach. Szerokie rozumienie tych przepisów usprawnia działanie organów w zakresie pomocy beneficjentom ustawy.
Czy w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych wniosku, bieg terminu załatwienia sprawy administracyjnej jest wstrzymywany, czy też wniosek pozostaje bez biegu terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zgodnie z dyrektywą 2011/98/UE, w przypadku niekompletności wniosku, organ powinien powiadomić wnioskodawcę o brakach i wyznaczyć termin na ich uzupełnienie, a bieg terminu załatwienia sprawy jest wstrzymywany do czasu otrzymania brakujących informacji.
Uzasadnienie
Przepis art. 5 ust. 4 dyrektywy 2011/98/UE nie dopuszcza przyjęcia, że w razie złożenia wniosku nieodpowiadającego wymogom formalnym nie biegnie termin załatwienia sprawy. Możliwe jest jedynie wstrzymanie biegu terminu po powiadomieniu wnioskodawcy o brakach.
Czy okres stanu epidemii może być uznany za okoliczność niezależną od organu administracji, usprawiedliwiającą opóźnienie w załatwieniu sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stan epidemii może być uznany za okoliczność niezależną od organu administracji, usprawiedliwiającą opóźnienie w załatwieniu sprawy na podstawie art. 35 § 5 k.p.a.
Uzasadnienie
Stan epidemii, który został odwołany 16 maja 2022 r., stanowił przeszkodę w normalnym funkcjonowaniu administracji, co można uznać za opróżnienie niezależne od organu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1 pkt 1a i ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy art. 100c § ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
k.p.a. art. 35 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o pomocy art. 100a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1-3 i § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 13 § ust. 1
Konstytucja RP art. 37
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ograniczające możliwość zwalczania bezczynności organów straciły tymczasowy charakter i są sprzeczne z Konstytucją RP. • Okres stanu epidemii mógł usprawiedliwiać opóźnienia w załatwieniu sprawy. • Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczące terminów załatwiania spraw mają szersze zastosowanie niż tylko do obywateli Ukrainy.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że przepisy ustawy o pomocy nie mają zastosowania do obywateli Białorusi. • WSA błędnie przyjął, że terminy administracyjne biegną od daty złożenia wniosku, niezależnie od braków formalnych.
Godne uwagi sformułowania
dalsze przedłużanie jego obowiązywania utraciło w istocie charakter uregulowania tymczasowego • nie może być uznane za usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami • długotrwałe usunięcie z systemu prawnego takich skutecznych środków prawnych godzi zatem bezpośrednio w prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • nie jest dopuszczalne przyjęcie, iż w razie złożenia wniosku nieodpowiadającego wymogom formalnym nie biegnie termin załatwienia sprawy
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Zdzisław Kostka
sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania przepisów Konstytucji RP i prawa UE w celu kontroli nad tymczasowością przepisów administracyjnych oraz interpretacja przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw cudzoziemców."
Ograniczenia: Ocena tymczasowości przepisów może ulec zmianie w zależności od dalszych zmian legislacyjnych i okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i interpretacji przepisów, które miały na celu ułatwienie pomocy uchodźcom, ale mogły ograniczać prawa innych cudzoziemców. Pokazuje konflikt między tymczasowymi regulacjami a prawami konstytucyjnymi.
“Czy tymczasowe przepisy mogą na stałe ograniczać prawo do sądu? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.