Orzeczenie · 2026-02-05

II OSK 2111/23Oddalenie skargi kasacyjnej wstrzymanie robót budowlanych

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-05
NSABudowlaneŚredniansa
prawo budowlaneroboty budowlanepozwolenie na budowęsamowola budowlanawstrzymanie robótlegalizacjanadzór budowlanydrogiKodeks postępowania administracyjnegoNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę Gminy na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie WINB uchyliło decyzję PINB i orzekło o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie drogi, która była rozbudowywana bez wymaganego pozwolenia na budowę, oraz nałożyło obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Gmina zarzucała naruszenie przepisów KPA, w tym art. 7, 77, 80, 81a i 84 § 1, twierdząc, że organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego, wadliwie ocenił dowody i zaniechał powołania biegłych. Skarżąca podnosiła, że ustalenia dotyczące rozbudowy drogi po 1 stycznia 1995 r. oparto na zeznaniach świadków pozostających w sporze oraz na niejednoznacznych zdjęciach lotniczych. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował art. 153 P.p.s.a. i nie naruszył przepisów KPA. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy, obejmujący zdjęcia lotnicze z różnych lat, pomiary, oględziny oraz dokumentację historyczną, był wystarczający do ustalenia, że doszło do rozbudowy drogi po 1 stycznia 1995 r. NSA zaznaczył, że nie jest obowiązkiem organu prowadzenie postępowania dowodowego do usunięcia każdej hipotetycznej wątpliwości strony, a ocena dowodów nie była dowolna. Sąd uznał również, że nie było podstaw do powołania biegłych ani do zastosowania art. 81a K.p.a. w sytuacji, gdy materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów KPA dotyczących zbierania materiału dowodowego, oceny dowodów, powoływania biegłych oraz związania oceną prawną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także stosowania art. 48 Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z rozbudową drogi i interpretacją dowodów technicznych. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie orzeczenia do innych spraw.

Zagadnienia prawne (3)

Czy materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym zdjęcia lotnicze i pomiary, jest wystarczający do stwierdzenia, że doszło do rozbudowy drogi po dniu 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zebrany materiał dowodowy, obejmujący zdjęcia lotnicze z różnych lat, pomiary, oględziny oraz dokumentację historyczną, był wystarczający do ustalenia, że doszło do rozbudowy drogi po 1 stycznia 1995 r.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił materiał dowodowy, który był wystarczający do stwierdzenia rozbudowy drogi. Sąd podkreślił, że nie jest obowiązkiem organu usuwanie każdej hipotetycznej wątpliwości strony, a ocena dowodów nie była dowolna.

Czy w sprawie o wstrzymanie robót budowlanych i nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w której pojawiają się kwestie techniczne, istnieje obowiązek powołania biegłych z zakresu fotografii i geologii na żądanie strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek powołania biegłego aktualizuje się tylko wtedy, gdy bez wiadomości specjalnych nie można ustalić okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W tej sprawie rozstrzygnięcie nie wymagało specjalistycznego datowania warstw nawierzchni ani oderwanej interpretacji zdjęć fotogrametrycznych.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie nie opierało się wyłącznie na specjalistycznych opiniach, a ocena całokształtu materiału dowodowego była możliwa bez nich. Strona nie wykazała, że brak opinii biegłego uniemożliwił ocenę materiału lub doprowadził do odmiennych ustaleń.

Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w poprzednich orzeczeniach sądowych w tej samej sprawie, nawet jeśli dotyczą one ustaleń faktycznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, które dotyczą zakresu koniecznych ustaleń oraz skutków prawnych potwierdzenia rozbudowy drogi po dniu 1 stycznia 1995 r.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że WSA trafnie odczytał znaczenie wcześniejszych wyroków, które wskazywały na konieczność ustalenia stanu i statusu drogi na dzień 1 stycznia 1995 r. oraz tego, czy po tej dacie doszło do jej rozbudowy. Ocena prawna wiązała organy co do zakresu czynności dowodowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania w celu ścisłego przestrzegania prawa.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść strony.

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zasięgnięcia opinii biegłego, gdy wymagane są wiadomości specjalne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu pierwszej instancji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu NSA.

P.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postępowanie w przypadku samowoli budowlanej, wstrzymanie robót i nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 i art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż Wojewódzki Inspektor naruszył przepisy K.p.a. przez niepełne zgromadzenie materiału dowodowego i zaniechanie zebrania materiału dowodowego w postaci ekspertyz biegłych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi wobec nieobiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz nieopartych na materiale dowodowym ustaleń faktycznych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 81a K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w zakresie zarzutu dotyczącego niezastosowania art. 81a K.p.a. polegającego na rozstrzyganiu niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącej. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie wadliwego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora, który nie zastosował przywołanego przepisu K.p.a. i czynił ustalenia w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych bez zwrócenia się o wydanie opinii przez biegłych. • Naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do niniejszej sprawy, podczas gdy związanie oceną prawną dotyczy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, a nie ustaleń faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. • Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. • Nie jest to etap definitywnego rozstrzygania wszystkich zagadnień technicznych, które mogą podlegać dalszej weryfikacji po przedłożeniu dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 P.b. • Z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nie wynika obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego aż do usunięcia każdej hipotetycznej wątpliwości formułowanej przez stronę, lecz obowiązek takiego zgromadzenia i oceny materiału, który pozwala na wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. • K.p.a. nie ustanawia formalnej hierarchii środków dowodowych. • Przepis art. 84 § 1 K.p.a. nie kreuje automatycznego obowiązku powołania biegłego zawsze wtedy, gdy strona tego żąda lub gdy w sprawie pojawiają się materiały o charakterze technicznym. • Zasada wyrażona w art. 81a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy po wyczerpującym postępowaniu dowodowym pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Jan Szuma

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących zbierania materiału dowodowego, oceny dowodów, powoływania biegłych oraz związania oceną prawną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także stosowania art. 48 Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z rozbudową drogi i interpretacją dowodów technicznych. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie orzeczenia do innych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego sporu administracyjnego związanego z samowolą budowlaną i interpretacją dowodów technicznych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym, ale mniej dla szerszej publiczności.

“Droga budowana bez pozwolenia – NSA rozstrzyga spór o dowody i samowolę budowlaną.”

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst