II OSK 1984/25Oddalenie skargi kasacyjnej wznowienie postępowania termin prekluzyjny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez adwokata M. M.-P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Postępowanie, którego wznowienia domagał się adwokat, zostało zakończone postanowieniem referendarza sądowego z 2017 r. w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podstawą skargi o wznowienie był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2024 r. (sygn. akt SK 90/22), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczących wysokości tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie odrzucił skargę o wznowienie, uznając, że nie można wzruszyć w tym trybie postanowienia niekończącego postępowania. NSA uchylił to postanowienie, stwierdzając, że skarga o wznowienie może dotyczyć postanowienia niekończącego postępowania, zwłaszcza w kontekście art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu WSA odrzucił skargę, tym razem opierając się na upływie 5-letniego terminu prekluzyjnego określonego w art. 278 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd uznał, że termin ten biegnie od uprawomocnienia się postanowienia referendarza (2017 r.) i nie został spełniony żaden z wyjątków pozwalających na jego przekroczenie. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym orzeczeniu oddalił skargę kasacyjną adwokata. Sąd potwierdził, że choć wyrok Trybunału Konstytucyjnego daje podstawę do wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), to ponowne rozpoznanie sprawy musi odbywać się na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. NSA podkreślił, że art. 278 p.p.s.a. ustanawia bezwzględną, 5-letnią granicę czasową dla wniesienia skargi o wznowienie postępowania, która służy ochronie prawomocności orzeczeń. Sąd uznał, że nawet w sytuacji, gdy podstawą wznowienia jest wyrok TK, termin ten nadal obowiązuje, a jego zmiana leży w gestii ustawodawcy. W ocenie NSA, argumentacja skarżącego o konieczności pominięcia art. 278 p.p.s.a. w świetle art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji nie znalazła uzasadnienia w przywołanym orzecznictwie TK i NSA. W konsekwencji, skarga o wznowienie postępowania została prawidłowo odrzucona jako wniesiona po terminie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii stosowania 5-letniego terminu prekluzyjnego z art. 278 p.p.s.a. do skarg o wznowienie postępowania opartych na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, mimo konstytucyjnego prawa do wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po upływie 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia referendarza, a podstawą wznowienia był wyrok TK. Interpretacja art. 278 p.p.s.a. jako terminu bezwzględnego może być problematyczna w kontekście stabilności prawa i ochrony praworządności w przypadku długiego okresu oczekiwania na orzeczenia TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem niekończącym postępowania (w tym postanowieniem referendarza) na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano to postanowienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem niekończącym postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA, kierując się prokonstytucyjną wykładnią przepisów, stwierdził, że instytucja wznowienia postępowania może dotyczyć postanowień niekończących postępowania, a podstawę stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Czy 5-letni termin prekluzyjny z art. 278 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, 5-letni termin prekluzyjny z art. 278 p.p.s.a. ma zastosowanie również do skargi o wznowienie postępowania opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z wyjątkiem sytuacji pozbawienia strony możności działania lub braku należytej reprezentacji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP nakazuje stosowanie zasad i trybu określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, a art. 278 p.p.s.a. ustanawia bezwzględną granicę czasową dla wniesienia skargi o wznowienie, której zmiana należy do ustawodawcy.
Czy można dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 278 p.p.s.a. w celu pominięcia 5-letniego terminu prekluzyjnego w przypadku skargi o wznowienie postępowania opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 278 p.p.s.a. w celu pominięcia 5-letniego terminu prekluzyjnego. Ewentualna zmiana terminu należy do kompetencji ustawodawcy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przywołane orzeczenia TK i NSA nie podważają zasadności wprowadzenia ustawowych terminów prekluzyjnych, a zmiana terminu wymaga nowelizacji przepisów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 278
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 272 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § 1
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 277
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 271
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 273
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 181 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA zasadnie odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 278 p.p.s.a. z uwagi na przekroczenie 5-letniego terminu prekluzyjnego. • Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 2873/24, rozstrzygnął jedynie kwestię wykładni art. 270 w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a. i dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem niekończącym postępowania, nie odnosząc się do kwestii zachowania terminu z art. 278 p.p.s.a. • Termin przewidziany w art. 278 p.p.s.a. ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu. • Skarga o wznowienie postępowania wniesiona po upływie terminu z art. 278 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, nawet jeśli została wniesiona z zachowaniem terminów z art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a. • Wyjątki od 5-letniego terminu z art. 278 p.p.s.a. (pozbawienie możności działania, brak należytej reprezentacji) nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. • Konstytucyjne prawo do wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP nie wyłącza stosowania ustawowych terminów prekluzyjnych określonych w p.p.s.a. • Zmiana 5-letniego terminu prekluzyjnego z art. 278 p.p.s.a. wymaga nowelizacji przepisów przez ustawodawcę.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 190 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zastosowania się do wykładni NSA z postanowienia z 28 stycznia 2025 r., sygn. II OSK 2873/24, nakazującej prokonstytucyjną interpretację przepisów. • Naruszenie art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., art. 278 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi o wznowienie, gdy podstawą był art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. • Błędna wykładnia art. 278 p.p.s.a. polegająca na uznaniu, że dopuszczalne jest ograniczenie ustawą możliwości wznowienia postępowania w sytuacji, gdy podstawa wznowienia wynika z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
stan niepewności co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum • ochrona ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw • wartością konstytucyjną uzasadniającą przydatność ograniczenia terminem prekluzyjnym skargi o wznowienie postępowania jest ochrona prawomocności orzeczeń sądowych • podważenie prawomocności powinno być możliwe jedynie w określonym czasie od uprawomocnienia się orzeczenia. Wraz z upływem czasu tracą bowiem na sile racje mogące wspierać przełamanie prawomocności, a zarazem wyraźnie wzrasta znaczenie poszanowania stabilności stanu ukształtowanego prawomocnym rozstrzygnięciem
Skład orzekający
Anna Szymańska
sędzia del. WSA
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii stosowania 5-letniego terminu prekluzyjnego z art. 278 p.p.s.a. do skarg o wznowienie postępowania opartych na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, mimo konstytucyjnego prawa do wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po upływie 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia referendarza, a podstawą wznowienia był wyrok TK. Interpretacja art. 278 p.p.s.a. jako terminu bezwzględnego może być problematyczna w kontekście stabilności prawa i ochrony praworządności w przypadku długiego okresu oczekiwania na orzeczenia TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji między prawomocnością orzeczeń a koniecznością dostosowania prawa do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a także roli terminów prekluzyjnych w postępowaniu sądowym.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera drzwi do wznowienia postępowania po latach? NSA odpowiada: tak, ale z haczykiem!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.