II OSK 1955/25Gmina nie zmienila decyzji budowlanej po zmianie przepisów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę gminy na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami. Gmina T. domagała się zmiany decyzji, powołując się na nowe przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych, które weszły w życie po wydaniu pierwotnej decyzji. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że nie zaszły przesłanki z art. 155 KPA do zmiany ostatecznej decyzji, wskazując na brak tożsamości stanu prawnego i faktycznego oraz na uznaniowy charakter tego przepisu. Ponadto, Sąd I instancji podkreślił brak zgody wszystkich stron postępowania (właścicieli sąsiednich nieruchomości) na zmianę decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji. NSA podkreślił, że art. 155 KPA stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych i służy jedynie weryfikacji decyzji w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Zmiana regulacji prawnej, jak w tym przypadku, oznacza powstanie nowej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym i nie może być podstawą do wzruszania nakazów opartych na wcześniejszych przepisach. NSA zwrócił również uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 155 KPA, podkreślając, że argumenty finansowe inwestora nie mogą przeważyć nad interesem społecznym i wymogiem poszanowania prawa. Dodatkowo, NSA wskazał na bezwzględną przeszkodę do zastosowania art. 155 KPA w postaci braku zgody wszystkich stron postępowania, których prawa (np. dotyczące spadków chodników i zjazdów) były bezpośrednio naruszone przez wadliwie wykonane roboty. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 155 KPA w kontekście zmiany stanu prawnego, znaczenie zgody stron w postępowaniu o zmianę decyzji, oraz granice uznania administracyjnego w sprawach budowlanych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów technicznych i próby zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej. Konieczność uwzględnienia interesów wszystkich stron.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można zmienić ostateczną decyzję nakazującą wykonanie robót budowlanych na podstawie nowych przepisów techniczno-budowlanych, które weszły w życie po wydaniu pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 KPA wymaga tożsamości stanu prawnego i faktycznego. Wejście w życie nowych przepisów technicznych nie stanowi podstawy do wzruszania nakazów opartych na wcześniejszych przepisach.
Uzasadnienie
Instytucja zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 KPA) służy weryfikacji w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Zmiana regulacji prawnej oznacza powstanie nowej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym i nie może być podstawą do wstecznego legalizowania wadliwych robót.
Czy w postępowaniu o zmianę ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych wymagana jest zgoda właścicieli sąsiednich nieruchomości, których prawa mogą być naruszone przez wadliwie wykonane roboty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak zgody wszystkich stron postępowania stanowi bezwzględną przeszkodę do zastosowania art. 155 KPA, zwłaszcza gdy parametry drogi bezpośrednio oddziałują na ich nieruchomości.
Uzasadnienie
Właściciele sąsiednich nieruchomości byli stronami postępowania naprawczego, a parametry drogi (spadki, dostępność, spływ wód) bezpośrednio oddziałują na ich nieruchomości. Brak ich zgody uniemożliwia wydanie pozytywnej decyzji dla gminy.
Jaki jest charakter prawny decyzji wydawanej na podstawie art. 155 KPA i czy spełnienie przesłanek obliguje organ do jej wydania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja na podstawie art. 155 KPA ma charakter uznaniowy. Nawet kumulatywne spełnienie przesłanek nie oznacza bezwzględnego obowiązku zmiany decyzji, a jedynie wymaga rzetelnego wyważenia interesów.
Uzasadnienie
Użycie przez ustawodawcę słowa "może" w art. 155 KPA wskazuje na uznaniowy charakter tego przepisu. Organ musi wyważyć interes społeczny i słuszny interes strony, a argumenty finansowe inwestora nie mogą automatycznie przeważać nad wymogiem poszanowania prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
Kpa art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Zmiana ostatecznej decyzji wymaga tożsamości stanu prawnego i faktycznego; ma charakter uznaniowy i wymaga zgody stron oraz przemawia za nią interes społeczny lub słuszny interes strony.
Ppsa art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada ograniczonej kognicji NSA w postępowaniu kasacyjnym.
Ppsa art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2024 poz 572 art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
t. j. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Kpa art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania wnikliwie i zgodnie z prawem, wyważenie interesów.
Kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Określenie stron postępowania.
Ppsa art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne.
Ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Ppsa art. 182 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pb art. 51 § 1
Prawo budowlane
Nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Pb art. 52
Prawo budowlane
Obowiązki związane z robotami budowlanymi.
t. j. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2024 r. poz. 725 art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz. U. z 2024 r. poz. 725 art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych art. 2 § 3
Przepisy, na które powoływała się skarżąca.
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 44
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 45
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana przepisów technicznych nie może być podstawą do zmiany ostatecznej decyzji nakazującej roboty budowlane, jeśli narusza to zasadę tożsamości stanu prawnego i faktycznego. • Brak zgody wszystkich stron postępowania (właścicieli sąsiednich nieruchomości) stanowi bezwzględną przeszkodę do zmiany ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 KPA. • Postępowanie na podstawie art. 155 KPA ma charakter uznaniowy, a argumenty finansowe inwestora nie mogą przeważyć nad interesem społecznym i wymogiem poszanowania prawa.
Odrzucone argumenty
Nowe przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych powinny stanowić podstawę do zmiany ostatecznej decyzji, nawet jeśli pierwotna decyzja opierała się na starszych przepisach. • Zgoda właścicieli sąsiednich działek nie jest wymagana, ponieważ przedmiotowa decyzja rzekomo nie dotyczy ich praw i obowiązków. • Interes społeczny nie sprzeciwia się słusznemu interesowi skarżącej, przemawiającemu za zmianą decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja ta służy wyłącznie weryfikacji decyzji w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. • Zmiana regulacji prawnej (...) prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej. • Czym innym jest bowiem nowelizacja przepisów techniczno-budowlanych oddziałująca na nowe inwestycje, a czymś diametralnie odmiennym próba wykorzystania trybu nadzwyczajnego jako swoistego surogatu przepisów intertemporalnych, aby wstecznie zalegalizować roboty budowlane wykonane wadliwie pod rządami starych przepisów. • Koszty usunięcia własnych błędów inwestycyjnych nie stanowią słusznego interesu strony, który automatycznie przeważałby nad interesem społecznym, jakim jest wymóg poszanowania prawa i bezpieczeństwa użytkowników drogi. • Skarżąca próbuje instrumentalnie wykorzystać tryb z art. 155 Kpa do ucieczki przed skutkami finansowymi wadliwie zrealizowanej inwestycji, ignorując przy tym prawa nabyte sąsiadów oraz uznaniowy charakter tego trybu.
Skład orzekający
Mirosław Gdesz
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
sędzia
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 KPA w kontekście zmiany stanu prawnego, znaczenie zgody stron w postępowaniu o zmianę decyzji, oraz granice uznania administracyjnego w sprawach budowlanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów technicznych i próby zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej. Konieczność uwzględnienia interesów wszystkich stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przepisów i stabilność decyzji administracyjnych, nawet w obliczu zmian prawnych i potencjalnych kosztów. Pokazuje też, że prawo budowlane i administracyjne chroni interesy sąsiadów.
“Gmina chciała uniknąć kosztów, ale sąd przypomniał: zmiana przepisów nie usprawiedliwia wadliwych robót.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.