Orzeczenie · 2020-03-12

II OSK 1219/18Nakaz rozbiórki samowoli budowlanej władający vs właściciel

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2020-03-12
NSABudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkiwłasność nieruchomościczęść składowa gruntusuperficies solo ceditadresat decyzji administracyjnejinwestorwładający obiektemodpowiedzialność administracyjna

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku wielofunkcyjnego. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 47 i 48 Kodeksu cywilnego oraz art. 52 Prawa Budowlanego. Argumentował, że budynek, trwale przymocowany do gruntu, stanowi część składową nieruchomości Skarbu Państwa, a zatem decyzja rozbiórkowa powinna być skierowana do właściciela gruntu, a nie do niego jako władającego obiektem na podstawie umowy darowizny. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że stan faktyczny sprawy, w tym fakt, że budynek jest samowolą budowlaną i nie może być legalizowany, nie był kwestionowany. Kluczową kwestią była identyfikacja adresata decyzji rozbiórkowej. Sąd uznał, że art. 52 Prawa Budowlanego pozwala na skierowanie nakazu do inwestora, właściciela lub zarządcy, a zasada "superficies solo cedit" z prawa cywilnego nie może być automatycznie stosowana w prawie budowlanym. Wskazano, że nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności kierowany do inwestora, który dopuścił się samowoli. W tej sprawie, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, jako następca prawny inwestora i władający obiektem na podstawie umowy darowizny, było prawidłowym adresatem decyzji, a obciążanie właściciela gruntu (Skarbu Państwa), który nie miał wpływu na powstanie samowoli, byłoby niesprawiedliwe. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z umową darowizny, budynek miał charakter tymczasowy i nadawał się do rozbiórki i transportu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Określanie adresata decyzji o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między prawem cywilnym a administracyjnym w kwestii własności i odpowiedzialności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie władający obiektem jest następcą inwestora, a właściciel gruntu nie miał wpływu na powstanie samowoli. Interpretacja zasady "superficies solo cedit" w prawie budowlanym.

Zagadnienia prawne (3)

Kto powinien być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej – właściciel gruntu, czy władający obiektem, który jest następcą prawnym inwestora?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Decyzja rozbiórkowa może być skierowana do władającego obiektem, który jest następcą prawnym inwestora, nawet jeśli nie jest właścicielem gruntu, na którym obiekt został posadowiony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 52 Prawa Budowlanego pozwala na skierowanie nakazu do inwestora, właściciela lub zarządcy. Zasada "superficies solo cedit" z prawa cywilnego nie może być automatycznie stosowana w prawie budowlanym. W sytuacji, gdy właściciel gruntu nie miał wpływu na powstanie samowoli, a władający obiektem jest następcą inwestora, obciążanie właściciela kosztami rozbiórki byłoby niesprawiedliwe. Ponadto, umowa darowizny wskazywała na tymczasowy charakter obiektu.

Czy zasada "superficies solo cedit" (co jest trwale związane z gruntem, staje się jego częścią składową) z prawa cywilnego ma bezpośrednie zastosowanie w prawie budowlanym przy określaniu adresata decyzji rozbiórkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zasada "superficies solo cedit" nie może być wprost przenoszona na grunt prawa budowlanego w kontekście określania adresata decyzji rozbiórkowej.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że przepisy prawa budowlanego, w tym art. 52, nie stoją na przeszkodzie sytuacji, w której właściciel nieruchomości jest inny niż podmiot zobowiązany do wykonania czynności rozbiórkowych. Gdyby zasada ta miała być stosowana wprost, nigdy nie można byłoby nałożyć nakazu rozbiórki na podmiot niebędący właścicielem gruntu.

Czy pojęcie "trwałego związania z gruntem" ma takie samo znaczenie w prawie cywilnym i prawie budowlanym?

Odpowiedź sądu

Nie, pojęcia te mogą być zróżnicowane w zależności od kontekstu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że pojęcie "trwałego związania z gruntem" jest wprowadzane w normach prawa budowlanego przede wszystkim dla realizacji skutków prawnych przewidzianych w tym prawie, co może odróżniać je od jego cywilnoprawnego znaczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie.

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.B. art. 52

Ustawa Prawo Budowlane

Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji o rozbiórce.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 47

Kodeks cywilny

k.c. art. 48

Kodeks cywilny

k.c. art. 191

Kodeks cywilny

Zgodnie z zasadą "superficies solo cedit", własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

P.B. art. 48

Ustawa Prawo Budowlane

P.B. art. 49b

Ustawa Prawo Budowlane

P.B. art. 50a

Ustawa Prawo Budowlane

P.B. art. 51

Ustawa Prawo Budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja rozbiórkowa została prawidłowo skierowana do władającego obiektem (następcy prawnego inwestora), a nie do właściciela gruntu, który nie miał wpływu na powstanie samowoli budowlanej. • Zasada "superficies solo cedit" nie ma bezpośredniego zastosowania w prawie budowlanym przy określaniu adresata decyzji rozbiórkowej. • Budynek miał charakter tymczasowy i nadawał się do rozbiórki i transportu, co wynikało z umowy darowizny.

Odrzucone argumenty

Budynek, jako trwale związany z gruntem, stanowi część składową nieruchomości Skarbu Państwa i decyzja rozbiórkowa powinna być skierowana do właściciela gruntu. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Zasady "superficies solo cedit" wyrażonej na gruncie prawa cywilnego, zgodnie z którą własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową (art.191 k.c.) nie można przenosić wprost na prawo budowlane. • Gdyby tak było w istocie to nigdy nie można byłoby nałożyć nakazu rozbiórki obiektu na podmiot nie będący właścicielem gruntu i inna byłaby treść artykułu 52 p.b. • Przedmiotowy budynek – pawilon "[...]" ma charakter przedmiotu połączonego z rzeczą tylko dla przemijającego użytku, zgodnie z postanowieniami umowy nadaje się do rozbiórki, transportu, a następnie do kolejnego posadowienia na gruncie.

Skład orzekający

Marzenna Linska-Wawrzon

przewodniczący

Roman Ciąglewicz

sędzia

Agnieszka Wilczewska-Rzepecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Określanie adresata decyzji o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między prawem cywilnym a administracyjnym w kwestii własności i odpowiedzialności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie władający obiektem jest następcą inwestora, a właściciel gruntu nie miał wpływu na powstanie samowoli. Interpretacja zasady "superficies solo cedit" w prawie budowlanym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanych i odpowiedzialności za rozbiórkę, a sąd wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między prawem cywilnym a administracyjnym w tym zakresie.

“Kto zapłaci za rozbiórkę samowoli budowlanej? Sąd NSA wyjaśnia, czy właściciel gruntu zawsze musi ponosić koszty.”

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst