II NSNc 302/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Pawła Czubika i Mirosława Sadowskiego od orzekania w sprawie II NSNc 302/23 został oparty na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 września 2025 r. (C-225/22), który dotyczył skutków prawnych orzeczeń wydanych z udziałem sędziów powołanych w 2018 r. na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której wykonanie zostało wstrzymane. Rzecznik argumentował, że istnieje ryzyko uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe, co naruszałoby pewność prawa i zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Sędzia Paweł Czubik uznał wniosek za bezpodstawny i stanowiący nadużycie prawa procesowego. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na podstawie art. 49 § 1 k.p.c., oddalił go. W uzasadnieniu wskazano, że Rzecznik nie przedstawił obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, a sam wyrok TSUE, w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (P 10/19 i P 13/19), nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 49 § 1 k.p.c. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także rola Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniach przed Sądem Najwyższym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN w określonym okresie i orzecznictwem TSUE z 2025 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący sposobu powołania sędziów może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam wyrok TSUE dotyczący sposobu powołania sędziego nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c., jeśli nie przedstawiono obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie przedstawił obiektywnych okoliczności, które uzasadniałyby wątpliwość co do bezstronności sędziów. Wskazano, że wyrok TSUE, w kontekście orzecznictwa TK, nie może być samodzielną podstawą do wyłączenia sędziego w trybie art. 49 § 1 k.p.c., a wnioskodawca nie wykazał związku między powołaniem sędziów a przedmiotową sprawą.
Jakie są przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sędzia jest wyłączony na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wątpliwość ta musi mieć charakter obiektywny i być racjonalna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wyłączenie sędziego wymaga wykazania obiektywnych i racjonalnych okoliczności, które mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Standard oceny jest wysoki, mając na celu nie tylko rzeczywistą bezstronność, ale także wizerunek sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ć. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. Ć. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| F. Ć. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. Ć. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Ł. Ć. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. W. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wątpliwość ta musi mieć charakter obiektywny i być racjonalna.
Pomocnicze
k.p.c. art. 50 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 95 § pkt 1
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy.
k.p.c. art. 48 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw art. 44 § ust. 3
Dotyczy uchwały KRS, której wykonanie zostało wstrzymane.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw art. 388 § § 1
Dotyczy postanowienia NSA o wstrzymaniu wykonania uchwały KRS.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obiektywnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. • Wyrok TSUE dotyczący sposobu powołania sędziego nie jest samodzielną podstawą do wyłączenia na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (P 10/19, P 13/19) narzuca kierunek interpretacji przepisów. • Rzecznik Praw Obywatelskich nie wykazał związku między powołaniem sędziów a przedmiotową sprawą.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-225/22 uzasadnia wyłączenie sędziów ze względu na sposób ich powołania. • Istnieje wysokie ryzyko uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe, co narusza pewność prawa. • Rzecznik jest zobowiązany do podejmowania czynności procesowych minimalizujących ryzyko naruszenia prawa UE.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie sędziego jest związany w wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej • orzeczenia Sądu Najwyższego wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego w szczególnych okolicznościach [...] powinny zostać uznane za niebyłe (nieistniejące) • istnieje wysokie ryzyko, że orzeczenie wydane z udziałem tych sędziów zostanie w przyszłości – na podstawie wyroku TSUE z dnia 4 września 2025 r. – uznane za niebyłe • wniosek RPO jest w całości bezpodstawny i stanowi de facto nadużycie prawa procesowego • nie przedstawił okoliczności, które budzą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego i mają charakter obiektywny • orzeczenie TSUE [...] nie może stanowić podstawy wniosku składanego w trybie art. 49 § 1 k.p.c.
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący
Paweł Czubik
sędzia
Mirosław Sadowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także rola Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniach przed Sądem Najwyższym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniem sędziów SN w określonym okresie i orzecznictwem TSUE z 2025 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i relacji prawa krajowego z prawem UE, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy wyrok TSUE może zmusić sędziów do wyłączenia się z orzekania?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.