II NSNC 298/24Uchylenie wyroku zaocznego ochrona konsumenta 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Finansowego od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt I C 1613/19, którym zasądzono od pozwanej A. K. na rzecz P. Spółka Akcyjna kwotę 17.807,58 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Skarga nadzwyczajna została wniesiona z uwagi na zarzut naruszenia zasad oraz wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP, w szczególności zasady ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) oraz rażące naruszenie prawa materialnego i proceduralnego. Rzecznik Finansowy argumentował, że Sąd Rejonowy, wydając wyrok zaoczny na podstawie weksla własnego in blanco zabezpieczającego umowę pożyczki, nie zbadał z urzędu treści stosunku podstawowego pod kątem ewentualnych klauzul abuzywnych, co stanowiło naruszenie praw konsumenta. Sąd Najwyższy przychylił się do tych argumentów, podkreślając, że sądy mają obowiązek z urzędu badać nieuczciwy charakter warunków umów konsumenckich, nawet jeśli konsument nie wnosi sprzeciwu. Wskazano, że wydanie wyroku zaocznego bez takiej analizy stanowi naruszenie art. 76 Konstytucji RP i zasad ochrony konsumentów wynikających z prawa unijnego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok zaoczny w części dotyczącej zasądzenia należności i kosztów oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wejherowie, który powinien zbadać umowę pożyczki pod kątem klauzul abuzywnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku sądu do zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu o zapłatę z weksla i w przypadku wyroku zaocznego.
Dotyczy spraw z udziałem konsumentów i przedsiębiorców, gdzie umowa konsumencka jest zabezpieczona wekslem in blanco.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd wydający wyrok zaoczny na podstawie weksla własnego in blanco, zabezpieczającego umowę pożyczki konsumenckiej, ma obowiązek z urzędu badać treść stosunku podstawowego pod kątem klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu badać treść stosunku podstawowego pod kątem klauzul abuzywnych, nawet w przypadku wydania wyroku zaocznego i braku aktywności konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie art. 76 Konstytucji RP i przepisów o ochronie konsumentów następuje, gdy sąd nie zbada z urzędu treści umowy pożyczki pod kątem klauzul abuzywnych, nawet jeśli dochodzone roszczenie opiera się na wekslu. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia równowagi stron i ochrony konsumenta jako słabszej strony stosunku prawnego.
Czy wyrok zaoczny wydany bez zbadania z urzędu treści umowy pożyczki konsumenckiej, zabezpieczonej wekslem in blanco, narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza.
Uzasadnienie
Niewywiązanie się przez sąd z obowiązku ochrony konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, poprzez wydanie wyroku zaocznego bez zbadania umowy pożyczki, stanowi naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i zasady zaufania obywatela do państwa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Rzecznik Finansowy | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (8)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej w celu zapewnienia zgodności orzeczeń z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 339 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wydania wyroku zaocznego i konieczności przyjęcia twierdzeń powoda za prawdziwe, co w tym przypadku zostało zakwestionowane.
k.p.c. art. 232 § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku sądu do dopuszczenia dowodu z urzędu, co zostało zarzucone jako zaniechane.
k.c. art. 385³
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące klauzul niedozwolonych.
u.k.k. art. 29 § 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Dotyczy obowiązków kredytodawcy i kontroli umów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy naruszył art. 76 Konstytucji RP poprzez brak zbadania z urzędu treści umowy pożyczki pod kątem klauzul abuzywnych. • Wydanie wyroku zaocznego bez analizy stosunku podstawowego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i proceduralnego. • Ochrona konsumenta wymaga od sądu aktywnego badania treści umów, nawet w przypadku weksla in blanco i braku sprzeciwu pozwanego.
Odrzucone argumenty
Powódka (P. S.A.) wniosła o oddalenie skargi nadzwyczajnej jako niezasadnej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie może jednak abstrahować od całokształtu zasady wyrażonej w tym przepisie Konstytucji RP, nawet jeśli ten nie wyeksplikował z należytą dokładnością, istotnych dla sprawy aspektów zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. • W niniejszej sprawie Skarżący zarzuca w istocie, że Sąd Rejonowy, wydając zaskarżony wyrok zaoczny w nienależyty sposób uwzględnił zasady ochrony konsumenta, przez co dopuścił się naruszenia wyartykułowanych w skardze nadzwyczajnej przepisów materialnych i proceduralnych z uwagi na zaniechanie badania z urzędu prawidłowości stosunku podstawowego przez pryzmat zgodności z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub wystąpienia w nim postanowień abuzywnych. • W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się także, że obowiązek oceny nieuczciwego charakteru warunków umowy spoczywa na organach wymiaru sprawiedliwości. • W przypadku zatem gdy dochodzone pozwem roszczenie wynika z weksla in blanco, stanowiącego zabezpieczenie wierzytelności wynikającej z umowy zawartej pomiędzy konsumentem, a przedsiębiorcą, zapewnienie ochrony określonej w Dyrektywie 93/13 wymaga, aby sąd rozpoznał sprawę przy uwzględnieniu treści stosunku podstawowego. • Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Redzik
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku sądu do zbadania z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w postępowaniu o zapłatę z weksla i w przypadku wyroku zaocznego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z udziałem konsumentów i przedsiębiorców, gdzie umowa konsumencka jest zabezpieczona wekslem in blanco.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, podkreślając rolę sądów w egzekwowaniu tych praw, nawet w skomplikowanych sytuacjach prawnych.
“Sąd Najwyższy chroni konsumentów: wyrok zaoczny uchylony z powodu braku kontroli umowy pożyczki!”
Dane finansowe
WPS: 17 807,58 PLN
zapłata z weksla: 17 807,58 PLN
zwrot kosztów procesu: 3917 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.