II NSNc 226/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marii Szczepaniec opierał się na wyroku TSUE z 4 września 2025 r., który dotyczył skutków prawnych orzeczeń wydanych z udziałem sędziów powołanych w 2018 r. na podstawie uchwały KRS, której wykonanie zostało wstrzymane. Rzecznik argumentował, że udział sędziego powołanego w takich okolicznościach może prowadzić do uznania przyszłego orzeczenia za niebyłe, co narusza pewność prawa. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, wskazując, że Rzecznik nie przedstawił obiektywnych okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziego, zgodnie z art. 49 § 1 k.p.c. Sąd podkreślił, że wyrok TSUE, odnoszący się do specyficznych okoliczności powołania sędziego, nie może stanowić podstawy wniosku o wyłączenie w świetle wcześniejszych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie zapewnienia pewności prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych i orzecznictwie TSUE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok TSUE dotyczący sędziów powołanych w specyficznych okolicznościach może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego w polskim postępowaniu na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE nie może stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 49 § 1 k.p.c., zwłaszcza w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie przedstawił obiektywnych okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziego. Wskazano, że wyrok TSUE, odnoszący się do okoliczności powołania sędziego, nie może być podstawą wniosku o wyłączenie w świetle orzeczeń TK.
Jakie są przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sędzia jest wyłączony, jeżeli istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, przy czym wątpliwość ta musi mieć charakter obiektywny i być racjonalnie uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego wymaga uprawdopodobnienia obiektywnych okoliczności, które mogą rzutować na bezstronność i niezawisłość sędziowską, a nie tylko subiektywnego przekonania wnioskodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. A. | osoba_fizyczna | następca prawny wnioskodawcy |
| A. L. | inne | uczestnik |
| G. Ł. | inne | uczestnik |
| B. K. | inne | uczestnik |
| I. W. | inne | uczestnik |
| R. R. | inne | uczestnik |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o wyłączenie sędziego może być uwzględniony, gdy istnieją okoliczności budzące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, które mają charakter obiektywny i racjonalny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 50 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona zgłasza wniosek o wyłączenie sędziego na piśmie lub ustnie do protokołu, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
u.SN art. 95 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy.
k.p.c. art. 48 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obiektywnych okoliczności uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziego. • Wyrok TSUE nie może stanowić podstawy wniosku o wyłączenie w trybie art. 49 § 1 k.p.c. w świetle orzeczeń TK. • Rzecznik Praw Obywatelskich nie wykazał, że wskazane przez niego okoliczności mają związek z konkretną sprawą i mogą być potraktowane jako racjonalne i obiektywne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rzecznika Praw Obywatelskich oparta na wyroku TSUE jako podstawie do wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie sędziego jest związany w wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej • orzeczenia Sądu Najwyższego wydane z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego w szczególnych okolicznościach [...] powinny zostać uznane za niebyłe (nieistniejące) • istnieje wysokie ryzyko, że orzeczenie wydane z udziałem tego sędziego zostanie w przyszłości – na podstawie wyroku TSUE z dnia 4 września 2025 r. – uznane za niebyłe • nie przedstawił okoliczności, które budzą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego i mają charakter obiektywny • wyrok TSUE [...] nie może stanowić podstawy wniosku składanego w trybie art. 49 § 1 k.p.c.
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący
Maria Szczepaniec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i TK, a także obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie zapewnienia pewności prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce po zmianach legislacyjnych i orzecznictwie TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności, roli prawa unijnego i krajowego w kontekście powoływania sędziów oraz roli Rzecznika Praw Obywatelskich. Jest to temat budzący zainteresowanie prawników i osób śledzących kwestie ustrojowe.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy wyrok TSUE może wyłączyć polskiego sędziego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.