II NSNc 119/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Bytomiu z 2009 r., który zasądził od pozwanej A. S. kwotę 650 zł wraz z opłatą za opóźnienie w wysokości 20 zł za każdy dzień zwłoki od dnia 20 marca 2009 r. Pozwana zawarła z powodem M. Ś. umowę pożyczki nieoprocentowanej na kwotę 500 zł, z całkowitym kosztem pożyczki 150 zł. Łączne zobowiązanie do spłaty wynosiło 650 zł, a w przypadku opóźnienia naliczana była opłata 20 zł dziennie. Pozwana nie wniosła sprzeciwu od nakazu zapłaty, który stał się prawomocny. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP) i prawa własności (art. 64 Konstytucji RP), a także rażące naruszenie prawa procesowego (art. 499 pkt 1 k.p.c.) i materialnego (art. 359 k.c., art. 58 k.c.). Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że Sąd Rejonowy naruszył art. 76 Konstytucji RP, nie zapewniając ochrony konsumentowi, oraz art. 64 Konstytucji RP, godząc w prawo własności poprzez zasądzenie rażąco wygórowanych opłat. Dodatkowo, Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, wskazując na niezastosowanie art. 499 pkt 1 k.p.c., który zakazuje wydawania nakazu zapłaty, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu, znosząc wzajemnie koszty postępowania przed Sądem Najwyższym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące obowiązków sądu w postępowaniu upominawczym wobec konsumentów, interpretacji przepisów o ochronie konsumenta (art. 76 Konstytucji RP), prawa własności (art. 64 Konstytucji RP) oraz rażącego naruszenia prawa procesowego (art. 499 k.p.c.) w kontekście skargi nadzwyczajnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i rażąco wygórowanych opłat za opóźnienie w umowie pożyczki. Konieczność wykazania naruszenia przesłanek szczegółowych skargi nadzwyczajnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydany wobec konsumenta, może zasądzić rażąco wygórowane opłaty za opóźnienie, nie badając charakteru konsumenckiego umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd w postępowaniu upominawczym, wydając nakaz zapłaty wobec konsumenta, jest zobowiązany z urzędu zbadać, czy postanowienia umowy mają nieuczciwy charakter, w tym czy opłaty za opóźnienie nie są rażąco wygórowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie upominawcze nie może ograniczać się do oceny roszczenia pod kątem podstawy faktycznej i oczywistej bezzasadności, gdy pozwanym jest konsument. Należy z urzędu badać nieuczciwy charakter postanowień umowy, zgodnie z art. 76 Konstytucji RP i Dyrektywą 93/13/EWG, aby zapewnić właściwą ochronę konsumenta.
Czy zasądzenie opłaty za opóźnienie w wysokości 20 zł za każdy dzień zwłoki od kwoty 650 zł w umowie pożyczki, stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w prawo własności konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasądzenie takiej opłaty stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 499 pkt 1 k.p.c.) i godzi w prawo własności (art. 64 Konstytucji RP), naruszając jednocześnie konstytucyjną zasadę ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że opłata za opóźnienie w takiej wysokości, stanowiąca ok. 92% miesięcznie i ponad 1100% rocznie, jest rażąco wygórowana i sprzeczna z prawem, w tym z przepisami dotyczącymi odsetek maksymalnych i zasadami współżycia społecznego. Zasądzenie jej w drodze nakazu zapłaty bez zbadania charakteru konsumenckiego umowy narusza konstytucyjne prawa pozwanej.
Czy naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej może stanowić samodzielną podstawę do uchylenia prawomocnego orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (przesłanka ogólna) nie jest wystarczające do uchylenia orzeczenia, jeśli nie towarzyszy mu naruszenie jednej z przesłanek szczegółowych (art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga nadzwyczajna wymaga wykazania zaistnienia co najmniej jednej z przesłanek szczegółowych. Samo naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego nie jest wystarczające, jeśli nie towarzyszy mu naruszenie konkretnych praw lub wolności konstytucyjnych, rażące naruszenie prawa lub inne wskazane w ustawie uchybienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki dopuszczalności skargi nadzwyczajnej.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.p.c. art. 499 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki negatywne do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, w tym oczywistą bezzasadność roszczenia.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Pomocnicze
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy terminu wnoszenia skargi nadzwyczajnej w okresie przejściowym.
u.SN art. 115 § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy możliwości wniesienia skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich od orzeczeń uprawomocnionych przed wejściem w życie ustawy.
k.p.c. art. 504 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki prawomocnego wyroku dla nakazu zapłaty, przeciwko któremu nie wniesiono sprzeciwu.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów, która musi być zgodna z właściwością (naturą) stosunku prawnego, ustawą i zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Określa maksymalną wysokość odsetek umownych.
k.p.c. art. 499 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa inne przesłanki negatywne do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym został wydany bez zbadania konsumenckiego charakteru umowy i rażąco wygórowanych opłat za opóźnienie, co narusza art. 76 Konstytucji RP. • Zasądzenie opłat za opóźnienie w tak wysokiej wysokości stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 499 pkt 1 k.p.c.) i godzi w prawo własności (art. 64 Konstytucji RP). • Sąd w postępowaniu upominawczym ma obowiązek z urzędu badać nieuczciwy charakter postanowień umowy konsumenckiej.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady praworządności, sprawiedliwości proceduralnej, prawa do rzetelnej procedury, zasady zaufania obywatela do państwa i bezpieczeństwa prawnego wynikających z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP (uznany za niezasadny lub wadliwie sformułowany).
Godne uwagi sformułowania
nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym nie mógł być więc wydany • w celu zapewnienia właściwej ochrony konsumentowi, sąd jest zobowiązany z urzędu zbadać, czy postanowienia uzgodnione między stronami mają nieuczciwy charakter. • oczywiście niesprawiedliwy nakaz zapłaty • zasądzenie należności w sposób sprzeczny z przepisami, a nadto w kwestionowanej wysokości, która w sposób rażący narusza jej interesy, niewątpliwie godzi w chronione przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej prawo do własności i inne prawa majątkowe.
Skład orzekający
Grzegorz Pastuszko
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Marek Sławomir Molczyk
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące obowiązków sądu w postępowaniu upominawczym wobec konsumentów, interpretacji przepisów o ochronie konsumenta (art. 76 Konstytucji RP), prawa własności (art. 64 Konstytucji RP) oraz rażącego naruszenia prawa procesowego (art. 499 k.p.c.) w kontekście skargi nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i rażąco wygórowanych opłat za opóźnienie w umowie pożyczki. Konieczność wykazania naruszenia przesłanek szczegółowych skargi nadzwyczajnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ochrony konsumenta przed lichwiarskimi odsetkami w umowie pożyczki, co jest tematem aktualnym i budzącym społeczne zainteresowanie. Pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować rażące błędy sądów.
“Sąd Najwyższy: Lichwiarskie odsetki w umowie pożyczki? Nakaz zapłaty uchylony!”
Dane finansowe
WPS: 650 PLN
kwota główna: 650 PLN
opłata za opóźnienie za każdy dzień: 20 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.