II NSNc 109/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną Rzecznika Praw Obywatelskich od nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 3 stycznia 2020 r. (sygn. I Nc 891/19), którym nakazano M. P. i M. P.1. zapłatę solidarnie kwoty 128 378,16 CHF wraz z odsetkami i kosztami na rzecz P. S.A. w W. Rzecznik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 385¹ § 1 i § 3 k.c., art. 58 § 1 k.c.) poprzez niezbadanie z urzędu abuzywności klauzul umownych oraz naruszenie Konstytucji RP (art. 2, 45 ust. 1, 76). Dodatkowo, w uzupełnieniu skargi, zarzucono rażące naruszenie prawa procesowego (art. 499 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 480¹ § 2 k.p.c. w zw. z art. 201 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że zarzuty konstytucyjne były wadliwie skonstruowane, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego również nie znalazły uzasadnienia. Sąd podkreślił, że nie każde stwierdzenie abuzywności klauzuli musi prowadzić do nieważności umowy na podstawie art. 58 k.c., a skutkiem jest brak związania konsumenta danym postanowieniem. Ponadto, Rzecznik nie wykazał rażącego naruszenia prawa ani nie uzasadnił podstawy ogólnej skargi nadzwyczajnej w sposób wymagany przez ustawę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie dopuszczalności skargi nadzwyczajnej, wymogi formalne zarzutów, interpretacja przepisów o klauzulach abuzywnych w kontekście postępowania upominawczego, zasada państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Dotyczy specyfiki skargi nadzwyczajnej i jej podstaw, a także konkretnych zarzutów podniesionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezbadanie z urzędu przez sąd abuzywności klauzul umownych w postępowaniu upominawczym, prowadzące do zasądzenia należności na podstawie takich klauzul, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.) i prawa konstytucyjnego (art. 2, 45 ust. 1, 76 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są bezzasadne i wadliwie skonstruowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia przepisów materialnych i konstytucyjnych były wadliwie sformułowane, nie wykazywały rażącego naruszenia prawa i nie uwzględniały specyfiki skutków stwierdzenia abuzywności klauzul. Rzecznik nie wykazał, w jaki sposób przepisy te miałyby zostać naruszone.
Czy sąd w postępowaniu upominawczym powinien z urzędu powziąć wątpliwości co do abuzywności klauzul i skierować sprawę do trybu zwykłego?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten jest spóźniony i nie wykazano rażącego naruszenia prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skierowanie sprawy do trybu zwykłego mieści się w granicach sędziowskiego uznania, a skarżący nie wykazał rażącego naruszenia przepisów postępowania.
Czy niezastosowanie art. 58 § 1 k.c. w sytuacji, gdy z umowy eliminowane są klauzule niedozwolone, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut jest bezzasadny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skutkiem zastosowania art. 385¹ § 1 k.c. nie jest automatycznie zastosowanie art. 58 § 1 k.c., a sankcją jest brak związania umową, a nie jej nieważność.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. w W. | spółka | powód |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P.1. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Sąd ma obowiązek badać z urzędu postanowienia umowne pod kątem ich abuzywności w sprawach z udziałem konsumentów. Skutkiem stwierdzenia abuzywności jest brak związania konsumenta danym postanowieniem.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nie stosuje się automatycznie do umów z klauzulami abuzywnymi, jeśli skutkiem jest brak związania konsumenta danym postanowieniem.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wymaga sformułowania i uzasadnienia zarzutu rażącego naruszenia prawa. Podstawa ogólna skargi nadzwyczajnej musi wykazywać niezgodność z zasadą państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 499 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 480 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 201 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.SN art. 91 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 398¹⁸
Kodeks postępowania cywilnego
u.SN art. 95 § pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty skargi nadzwyczajnej były wadliwie skonstruowane. • Nie wykazano rażącego naruszenia prawa materialnego ani procesowego. • Nie wykazano naruszenia przepisów Konstytucji RP. • Nie wykazano niezgodności zaskarżonego orzeczenia z zasadą państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Odrzucone argumenty
Niezastosowanie art. 385¹ § 1 k.c. i art. 58 § 1 k.c. przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie art. 2, 45 ust. 1, 76 Konstytucji RP. • Rażące naruszenie prawa procesowego poprzez niezbadanie z urzędu abuzywności klauzul i niekierowanie sprawy do trybu zwykłego.
Godne uwagi sformułowania
Samo przytoczenie przepisów prawa, które rzekomo zaskarżone orzeczenie narusza, nie czyni zadość obowiązkowi przytoczenia i uzasadnienia podstaw skargi. • O rażącym naruszeniu prawa można wszak mówić wyjątkowo, gdy naruszenie prawa jest oczywiste dla każdego prawnika, widoczne bez pogłębionej analizy. • Z zasady twierdzenia co do faktów są ocenne, dlatego i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie zwykłym mieści w granicach sędziowskiego uznania. • Sąd Najwyższy ma przy tym świadomość i podkreśla, że obowiązki te spoczywają także na sądach, które w sprawach z udziałem konsumentów zobowiązane są do badania z urzędu postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący, sprawozdawca
Janusz Niczyporuk
członek
Stanisław Michał Lesień
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności skargi nadzwyczajnej, wymogi formalne zarzutów, interpretacja przepisów o klauzulach abuzywnych w kontekście postępowania upominawczego, zasada państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki skargi nadzwyczajnej i jej podstaw, a także konkretnych zarzutów podniesionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed klauzulami abuzywnymi, a także specyfiki skargi nadzwyczajnej jako środka prawnego. Pokazuje, jak sąd najwyższej instancji analizuje zarzuty dotyczące tych kwestii.
“Czy skarga nadzwyczajna uratuje konsumentów przed klauzulami abuzywnymi? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 128 378,16 CHF
zapłata: 128 378,16 PLN
zwrot kosztów postępowania: 24 746 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.