II KKN 407/98Uchylenie wyroku przyczynienie się pokrzywdzonego do wypadku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego W.D. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P., który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w G. w zakresie oceny przyczynienia się pokrzywdzonej M.Z. do wypadku drogowego. Sąd Rejonowy uznał W.D. za winnego spowodowania wypadku z art. 145 § 1 kk z 1969 r., skazując go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem, jednocześnie stwierdzając, że pokrzywdzona również przyczyniła się do wypadku poprzez nieprawidłowe zachowanie. Oskarżycielka posiłkowa, M.Z., złożyła apelację, kwestionując ustalenie jej przyczynienia się do wypadku. Sąd Wojewódzki uwzględnił apelację, zmieniając wyrok w ten sposób, że ustalił, iż pokrzywdzona nie przyczyniła się do spowodowania wypadku. Obrońca skazanego złożył kasację, zarzucając sądowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 357 kpk i art. 372 § 1 pkt 1 kpk, poprzez pominięcie istotnych okoliczności i brak wskazania w uzasadnieniu, jakie fakty sąd uznał za udowodnione i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Sąd Najwyższy przychylił się do tych zarzutów, wskazując na dominujący pogląd orzeczniczy, że sąd odwoławczy zmieniający ustalenia faktyczne musi szczegółowo analizować materiał dowodowy i uzasadnić swoje stanowisko. Stwierdzono, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się w wystarczającym stopniu do zeznań pokrzywdzonej i opinii biegłych, a także powstała sprzeczność między opisem czynu a ustaleniem o braku przyczynienia się pokrzywdzonej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWymogi dotyczące uzasadniania wyroków przez sądy odwoławcze, zwłaszcza przy zmianie ustaleń faktycznych; zasady oceny przyczynienia się pokrzywdzonego do wypadku; prawidłowość opisu czynu w wyroku.
Dotyczy przepisów kpk z 1969 r., choć zasady dotyczące uzasadniania i opisu czynu pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd odwoławczy, zmieniając ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku sądu pierwszej instancji, musi szczegółowo analizować materiał dowodowy i uzasadnić swoje stanowisko, wskazując dlaczego uznał ustalenia sądu pierwszej instancji za błędne oraz jakie fakty uznał za udowodnione i na jakich dowodach się oparł?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek stosowania przepisów odnoszących się do zasad sporządzania uzasadnień wyroków pierwszoinstancyjnych, w tym szczegółowej analizy materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym sąd odwoławczy dokonujący zmiany ustaleń faktycznych musi w uzasadnieniu wyroku szczegółowo przedstawić analizę dowodów, powody odrzucenia ustaleń sądu niższej instancji oraz podstawy własnych ustaleń.
Czy w opisie czynu przypisanego oskarżonemu można zamieszczać sformułowania dotyczące oceny zachowania pokrzywdzonego lub stwierdzenia o jego przyczynieniu się do wypadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, miejscem do wyrażenia oceny sądu co do ewentualnego przyczynienia się pokrzywdzonej do wypadku, stopnia tego przyczynienia oraz wpływu tego faktu na rozstrzygnięcie w zakresie wymiaru kary, jest uzasadnienie orzeczenia, a nie opis czynu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreśla, że opis czynu powinien zawierać fakty, a ocena prawna, w tym ocena przyczynienia się pokrzywdzonego, powinna znaleźć się w uzasadnieniu wyroku.
Czy sprzeczność między ustaleniem, że pokrzywdzona nie przyczyniła się do wypadku, a jednoczesnym pozostawieniem w opisie czynu sformułowań wskazujących na jej nieprawidłowe zachowanie, stanowi wadę orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka sprzeczność jest niezrozumiała i stanowi podstawę do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na niezrozumiałą sprzeczność w wyroku Sądu Wojewódzkiego, który z jednej strony nie wyeliminował z opisu czynu sformułowań o nieprawidłowym zachowaniu pokrzywdzonej, a z drugiej ustalił, że nie przyczyniła się ona do wypadku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.D. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. Z. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona / oskarżycielka posiłkowa |
Przepisy (5)
Główne
kk art. 145 § § 1
Kodeks karny
Przepis z 1969 r. dotyczący spowodowania wypadku w ruchu lądowym.
Pomocnicze
kpk art. 357
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego przy rozstrzyganiu apelacji.
kpk art. 372 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakresu rozpoznania apelacji.
kpk art. 3 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.
kpk art. 4 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady domniemania niewinności i rozstrzygania wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie przez sąd odwoławczy art. 357 kpk w zw. z art. 372 § 1 pkt 1 kpk (pominięcie okoliczności, brak wskazania udowodnionych faktów i dowodów). • Rażące naruszenie przez sąd odwoławczy art. 3 § 3 kpk w zw. z art. 4 § 1 kpk (rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, dowolność oceny dowodów). • Niewystarczające uzasadnienie sądu odwoławczego w zakresie zmiany ustaleń faktycznych. • Sprzeczność w orzeczeniu sądu odwoławczego co do przyczynienia się pokrzywdzonej do wypadku.
Odrzucone argumenty
Argumenty Prokuratora Wojewódzkiego w P. o oddaleniu skargi kasacyjnej jako niezasadnej.
Godne uwagi sformułowania
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat dominuje pogląd, iż w przypadku gdy sąd odwoławczy zmienia ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku to uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego powinno zawierać szczegółową analizę materiałów dowodowych... • Nieporozumieniem zaś, zdaniem tego Sądu, należy tłumaczyć wywody z opinii biegłego W. L. co do tego, że pokrzywdzona przyczyniła się w niewielkim stopniu do wypadku... • Poza dyskusją jest stwierdzenie, iż wprawdzie przyczynienie się pokrzywdzonego do wypadku nie może ekskulpować sprawcy, niemniej okoliczność ta nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zachowania sprawcy. • Nie budzi również wątpliwości, że w opisie czynu nie należy zamieszczać sformułowań dotyczących oceny zachowania pokrzywdzonego... • Miejscem do wyrażenia oceny Sądu co do ewentualnego przyczynienia się pokrzywdzonej do wypadku, stopnia tego przyczynienia oraz wpływu tego faktu na rozstrzygnięcie w zakresie wymiaru kary, jest bowiem uzasadnienie orzeczenia. • W niniejszej sprawie doszło nadto do powstania niezrozumiałej sprzeczności w zapadłym orzeczeniu...
Skład orzekający
Marek Sokołowski
przewodniczący
Ewa Strużyna
sędzia
Wiesław Kozielewicz
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadniania wyroków przez sądy odwoławcze, zwłaszcza przy zmianie ustaleń faktycznych; zasady oceny przyczynienia się pokrzywdzonego do wypadku; prawidłowość opisu czynu w wyroku."
Ograniczenia: Dotyczy przepisów kpk z 1969 r., choć zasady dotyczące uzasadniania i opisu czynu pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe uzasadnienie wyroku i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia. Dotyczy powszechnego problemu wypadków drogowych i oceny przyczynienia się do nich.
“Błędy w uzasadnieniu wyroku doprowadziły do uchylenia sprawy przez Sąd Najwyższy – lekcja dla sądów odwoławczych.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.