II KKN 407/98

Sygn. akt II KKN 407/98 
 
 
W Y R O K  
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
 
 
 
     
 
 
 
Dnia 13 marca 2001 r. 
 
 
Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie 
następującym: 
 
 
Przewodniczący: SSN – Marek Sokołowski  
 
 
Sędziowie:             SN – Ewa Strużyna 
             
                               SN – Wiesław Kozielewicz (spr.) 
 
 
Protokolant – Teresa Jarosławska 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Aleksandra Herzoga 
 
po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2001 r. 
sprawy W.D. 
skazanego z art. 145 § 1 kk z 1969 r. 
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego 
od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. 
z dnia 19 czerwca 1998 r., sygn. II Ka ../98 
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G. 
z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. II K …/96 
 

 
2
I. 
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi 
Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu 
odwoławczym, 
II. 
zarządza zwrot na rzecz W.D. wniesionej przez niego opłaty od 
kasacji w kwocie 300 (trzysta) złotych. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
 
Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 5 listopada 1997 r. sygn. akt II K 
…/96 uznał W.D. za winnego tego, że: w dniu 18 maja 1996 r. w miejscowości 
Szkarada gmina Sanniki woj. płockie, kierując samochodem ciężarowym marki 
„IVECO”, podczas wykonywania manewru skrętu w prawo częściowo z lewego 
pasa jezdni – nie upewnił się, czy manewr ten może wykonać w sposób 
bezpieczny i bez takiego upewnienia się rozpoczął tenże manewr wskutek czego 
zajechał drogę jadącej za nim prawym pasem jezdni samochodem „Audi 80” M. 
Z., która w wyniku wypadku doznała obrażeń ciała w postaci urazu głowy ze 
wstrząśnieniem mózgu, złamania trzonu lewej kości udowej, otarć i niewielkich 
ran tłuczonych twarzy, naruszających sprawne funkcjonowanie jej organizmu 
na okres nie przekraczający 7 dni, przy czym M. Z. poruszała się pojazdem w 
sposób nieprawidłowy tj. bez należytej obserwacji drogi i nie zachowując 
bezpiecznego odstępu od jadącego przed nią pojazdu „IVECO”, tj. popełnienia 
przestępstwa z art. 145 § 1 kk z 1969 r. i za to skazał go na karę 10 miesięcy 
pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 2 lat 
próby; ponadto obciążył oskarżonego kosztami postępowania, opłatą w kwocie 
90 zł oraz zasądził 400 zł na rzecz oskarżycielki posiłkowej tytułem zwrotu 
kosztów zastępstwa procesowego (k. 170-170v). 

 
3
 
Opis czynu zarzucanego W. D. w akcie oskarżenia nie zawierał 
fragmentu znajdującego się w opisie czynu przypisanego wyrokiem od słów „... 
przy czym M. Z. ...” do słów „... przed nią pojazdu IVECO”. 
 
Apelację od tego wyroku złożyła oskarżycielka posiłkowa M. Z. 
Zaskarżyła wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o winie. Z uzasadnienia 
apelacji wynikało, że oskarżycielka posiłkowa kwestionując opis czynu 
przypisanego we fragmencie zawierającym jej nazwisko, ze stwierdzeniem, „iż 
nieprawidłowo prowadziła samochód”, przez co w ocenie oskarżycielki 
posiłkowej „wymienienie w sentencji wyroku ... jej nazwiska świadczy, że Sąd 
w równej mierze za zaistniały wypadek obciążył ją i oskarżonego”. Skarżąca 
przytoczyła w uzasadnieniu pogląd Sądu Najwyższego co do braku podstaw do 
wymieniania w sentencji wyroku nazwisk „wspólników, sprawców nie 
osądzonych, nie objętych postępowaniem”. Treść zarzutu apelacji rozwiniętego 
w jej uzasadnieniu, dla większości składu orzekającego Sądu Wojewódzkiego w 
P. była jednoznaczna – M. Z. kwestionowała ustalenie przyczynienia się jej, 
poprzez nieprawidłową jazdę, do wypadku i wnosiła o zmianę wyroku w części 
obciążającej ją (por. uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. k. 197 i 
uzasadnienie zdania odrębnego k. 202). Dla sprecyzowania apelacji – 
oskarżycielka posiłkowa została wezwana na rozprawę apelacyjną i wówczas 
wyraźnie oświadczyła, że apelacją kwestionowała uznanie jej przyczynienia się 
do wypadku i skarżąc wyrok dąży do zmiany orzeczenia w tym zakresie. 
 
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 19 
czerwca 1998 r. sygn. akt II Ka …/98 zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko 
sposób, że ustalił, że oskarżycielka posiłkowa M. Z. nie przyczyniła się do 
spowodowania wypadku (k. 195). 
 
Od tego wyroku kasację złożył obrońca skazanego W.D. i zarzucając:  

 
4
- rażące naruszenie art. 357 kpk z 1969 r. w zw. z art. 372 § 1 pkt 1 kpk z 
1969 r. polegające na pominięciu przy rozstrzyganiu apelacji oskarżycielki 
posiłkowej szeregu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, 
oraz nie wskazaniu w uzasadnieniu wyroku jakie fakty Sąd Wojewódzki 
uznał za udowodnione i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, 
- rażące naruszenie art. 3 § 3 kpk z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 kpk z 1969 r. 
polegające na rozstrzygnięciu nie dających się usunąć wątpliwości na 
niekorzyść oskarżonego i związaną z tym dowolność  w ocenie dowodów, 
która miała wpływ na treść orzeczenia,  
wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. i 
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania (k. 207-208). 
 
W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Wojewódzki w P. wniósł o 
oddalenie skargi kasacyjnej jako niezasadnej (k. 221-224). 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Kasacja zasługuje na uwzględnienie. 
 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat dominuje pogląd, iż w 
przypadku gdy sąd odwoławczy zmienia ustalenia faktyczne przyjęte za 
podstawę zaskarżonego wyroku to uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego 
powinno 
zawierać 
szczegółową 
analizę 
materiałów 
dowodowych, 
w 
szczególności zaś wyraźnie wskazywać zarówno to, dlaczego sąd odwoławczy 
uznał ustalenia sądu pierwszej instancji za błędne, jak i to, jakie fakty uznał za 
udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i 
dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (por. wyrok SN z dnia 11 marca 
1993 r., III KRN 21/93, OSNKW 1993, z. 5-6, poz. 34, wyrok SN z dnia 15 
lutego 1996 r., III KRN 197/95, zam. OSNPrPr 1996, z. 9, poz.9). Innymi słowy 
w razie zmiany wyroku sądu pierwszej instancji sąd odwoławczy uzasadniając 
swój wyrok ma obowiązek stosowania też przepisów odnoszących się do zasad 

 
5
sporządzania uzasadnień wyroków pierwszoinstancyjnych (por. wyrok SN z 
dnia 4 lipca 1974 r., III KRN 33/74, OSNKW 1974, z. 11, poz. 201). 
 
Patrząc z tego punktu widzenia na uzasadnienie zaskarżonego wyroku, 
nie można nie podzielić zarzutu z kasacji, że Sąd Wojewódzki dokonując 
ustaleń odmiennych niż Sąd I instancji nie odniósł się w wystarczającym 
stopniu do treści zeznań pokrzywdzonej M. Z. oraz znajdujących się w aktach 
sprawy opinii biegłych z zakresu ruchu drogowego (k. 55-59, k. 139-140, k. 
106-110, k. 146-148). 
 
Zwrócić uwagę należy, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego 
znajdujemy następujący fragment zawierający argumentację tego Sądu co do 
ustalenia, że pokrzywdzona przyczyniła się do spowodowania wypadku, cyt. 
„Sąd przyjął, iż kierująca samochodem „Audi” M. Z. także poruszała się w 
sposób nieprawidłowy. Sąd uznał, iż w samochodzie „IVECO” był wyłączony 
prawy kierunkowskaz, oraz że prędkość tego samochodu w czasie skrętu w 
prawo była nie większa niż 30 km/h. Biorąc powyższe pod uwagę, a także inne 
okoliczności, jak wielkość „IVECO”, jego zwrotność, Sąd ocenił, iż istniała 
możliwość wcześniejszego podjęcia skutecznych manewrów przez M. Z., i to 
zarówno w sytuacji przez nią opisywanej, tj. skrętu „IVECO” w prawo z lewego 
pasa ruchu, jak i w sytuacji opisywanej przez oskarżonego. 
 
Zdaniem Sądu, błąd M. Z. polegał na zbyt późnym podjęciu manewru 
hamowania, wskutek niewłaściwej obserwacji drogi. Biegli z zakresu ruchu 
drogowego określili, jaką maksymalną prędkość mógł mieć pojazd „IVECO” 
podczas skręcania. Nie mógł on zatem wykonać manewru skrętu tak 
gwałtownie, jak twierdzi M. Z. Zauważyć należy, iż na jezdni nie ujawniono 
śladów hamowania kół „IVECO”, co także świadczy o tym, że samochód ten 
nie hamował gwałtownie. Obydwaj biegli z zakresu ruchu drogowego wskazują 
na powyższe nieprawidłowości w sposobie jazdy kierowcy „Audi”. Ponadto, 

 
6
niezależnie od tego, jakim pasem ruchu poruszał się pojazd „IVECO”, kierujący 
samochodem „Audi” winien był zachować bezpieczny odstęp od jadącego przed 
nim pojazdu, a właściwie obserwując drogę i widząc zmniejszanie prędkości 
przez „IVECO” – winien był podjąć we właściwym czasie manewr 
hamowania.” (cytat ze strony 4 uzasadnienia wyroku k. 175).  
 
Z kolei Sąd Wojewódzki, jak wynika z uzasadnienia jego wyroku, 
poczynił ustalenia, iż samochód ciężarowy „IVECO” nie miał włączonego 
kierunkowskazu prawego, „zaś jeżeli nawet miał to nastąpiło jego włączenie w 
takim momencie, że pokrzywdzona nie mogła nic zrobić”, że oskarżony 
hamował gwałtownie w ostatnim momencie chcąc skręcić, a to, że nie pozostały 
ślady na jezdni niczego nie przesądza, „bo nie każde gwałtowne hamowanie 
takie ślady pozostawia” (cytaty z uzasadnienia wyroku SW k. 199). 
 
Nieporozumieniem zaś, zdaniem tego Sądu, należy tłumaczyć wywody z 
opinii biegłego W. L. co do tego, że pokrzywdzona przyczyniła się w 
niewielkim stopniu do wypadku, bowiem nie dostosowała się do wymogów 
jakie nakładał na nią przepis o wyprzedzaniu, nie zachowała należytej 
ostrożności, oraz że nie dostosowała się do wymogów zasady ograniczonego 
zaufania (uzasadnienie wyroku SW k. 200). 
 
Poza dyskusją jest stwierdzenie, iż wprawdzie przyczynienie się 
pokrzywdzonego do wypadku nie może ekskulpować sprawcy, niemniej 
okoliczność ta nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zachowania sprawcy. 
Naruszenie bowiem przez współuczestnika ruchu drogowego lub inną osobę 
zasad bezpieczeństwa tego ruchu i przyczynienie się do wypadku jest 
elementem zmniejszającym winę sprawcy i dlatego powinno być traktowane 
jako okoliczność łagodząca, chyba że owo przyczynienie się nie miało istotnego 
wpływu na zaistnienie wypadku (por. R. Stefański, Przestępstwa przeciwko 

 
7
bezpieczeństwu powszechnemu i w komunikacji. Rozdział XX i XXI Kodeksu 
karnego. Komentarz, W-wa 2000, str. 309-311). 
 
Nie budzi również wątpliwości, że w opisie czynu nie należy zamieszczać 
sformułowań dotyczących oceny zachowania pokrzywdzonego (Sąd Rejonowy 
w P. w opisie czynu przypisanego zamieścił ocenę zachowania pokrzywdzonej), 
jak i formułować tezy, iż pokrzywdzona nie przyczyniła się do wypadku (z 
kolei 
takie 
stwierdzenie 
znajdujemy 
w 
zaskarżonym 
wyroku 
Sądu 
Wojewódzkiego). 
 
Miejscem do wyrażenia oceny Sądu co do ewentualnego przyczynienia 
się pokrzywdzonej do wypadku, stopnia tego przyczynienia oraz wpływu tego 
faktu na rozstrzygnięcie w zakresie wymiaru kary, jest bowiem uzasadnienie 
orzeczenia. 
 
W niniejszej sprawie doszło nadto do powstania niezrozumiałej 
sprzeczności w zapadłym orzeczeniu, albowiem sposób zredagowania wyroku 
Sądu odwoławczego wskazuje, że z jednej strony ten Sąd przyjął, iż 
oskarżycielka posiłkowa M. Z. poruszała się pojazdem w sposób nieprawidłowy 
tj. bez należytej obserwacji drogi i nie zachowując bezpiecznego odstępu od 
jadącego przed nią pojazdu „IVECO” (Sąd Wojewódzki nie wyeliminował 
bowiem tych sformułowań z opisu czynu przypisanego), z drugiej zaś strony 
„ustalił” Sąd Wojewódzki, że nie przyczyniła się ona do spowodowania 
wypadku (jednoznacznie wynika to z treści zaskarżonego wyroku). Z kolei, jak 
to już wyżej wspomniano, z poczynionych przez ten Sąd ustaleń wynika, iż 
tenże Sąd uznał, że pokrzywdzona nie przyczyniła się do spowodowania 
wypadku bowiem to oskarżony gwałtownie „zajechał” jej drogę, zaś 
bezpośrednio przed tym „zajechaniem” jego zachowanie nie wskazywało na to, 
że będzie on skręcał i pokrzywdzona mogła przypuszczać, że kończy on 
manewr wyprzedzania. 

 
8
 
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy uchylił 
zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego W.D. przekazał Sądowi Okręgowemu 
w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
f/es