Orzeczenie · 2026-09-17

II KK 290/26Uchylenie wyroku niealimentacja pokrywajace się okresy

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-09-17
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i obowiązkom rodzicielskimWysokanajwyższy
niealimentacjaalimentyobowiązek alimentacyjnykara pozbawienia wolnościkasacjaSąd Najwyższyprawo karnenaruszenie przepisów procesowych

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego M.F. od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 19 czerwca 2024 r. (sygn. akt II K 197/24). Sąd Rejonowy uznał M.F. za winnego przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., polegającego na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna O.F. w okresie od 2 listopada 2021 r. do 12 września 2023 r., i wymierzył mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., wskazując, że oskarżony został już prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 209 § 1 i 1a k.k. popełnione w okresie od 3 lipca 2021 r. do 5 marca 2022 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 1 lutego 2023 r. (sygn. akt II K 281/22). Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo ustalił okres niealimentacji, nie uwzględniając informacji z Krajowego Rejestru Karnego o wcześniejszym skazaniu. Sąd wskazał, że część okresu przypisanego w zaskarżonym wyroku (od 2 listopada 2021 r. do 5 marca 2022 r.) pokrywała się z okresem objętym poprzednim skazaniem. Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku przestępstw niealimentacji, przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae może zachodzić, gdy okresy uchylania się od obowiązku są identyczne lub gdy okres w nowej sprawie został w całości objęty poprzednim skazaniem. W niniejszej sprawie nie doszło do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., ponieważ poprzednie skazanie dotyczyło tylko fragmentu czynu zarzuconego w późniejszym wyroku. Sąd Najwyższy, uznając kasację za oczywiście zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Legionowie, zobowiązując go do uwzględnienia treści wcześniejszego wyroku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji, w szczególności zasady rei iudicatae w kontekście przestępstw zbiorowych oraz obowiązku sądu do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i uwzględnienia uprzedniej karalności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji częściowego pokrywania się okresów przestępstwa niealimentacji z wcześniejszym skazaniem. Wymaga analizy konkretnych dat i zakresu poprzednich wyroków.

Zagadnienia prawne (1)

Czy ponowne skazanie za przestępstwo niealimentacji jest dopuszczalne, gdy okres uchylania się od obowiązku alimentacyjnego częściowo pokrywa się z okresem objętym wcześniejszym prawomocnym skazaniem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale sąd musi precyzyjnie określić okres popełnienia przestępstwa, uwzględniając wcześniejsze skazania i unikając podwójnego karania za ten sam czyn.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy naruszył przepisy procesowe, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym uprzedniej karalności. Okres niealimentacji przypisany w zaskarżonym wyroku częściowo pokrywał się z okresem objętym wcześniejszym prawomocnym skazaniem. Sąd podkreślił, że w przypadku przestępstw zbiorowych, takich jak niealimentacja, przeszkoda procesowa rei iudicatae może zachodzić, gdy okresy się pokrywają lub gdy okres w nowej sprawie został w całości objęty poprzednim skazaniem. W tej sytuacji, aby uniknąć podwójnego karania, sąd powinien zawęzić granice czasowe niealimentacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skazany (M.F.)

Strony

NazwaTypRola
M.F.osoba_fizycznaskazany
O.F.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 209 § § 1a

Kodeks karny

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 366 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

k.p.k. art. 413 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Nakaz precyzyjnego określenia czasu popełnienia przestępstwa.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Częściowe pokrywanie się okresu niealimentacji przypisanego w zaskarżonym wyroku z okresem objętym wcześniejszym prawomocnym skazaniem. • Naruszenie przez Sąd Rejonowy obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i precyzyjnego określenia czasu popełnienia przestępstwa.

Godne uwagi sformułowania

"uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania" • "rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego" • "zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego" • "okres uchylania się od świadczeń alimentacyjnych, przypisany oskarżonemu na mocy kolejnego z wydanych wyroków częściowo pokrywa się" • "Sąd meriti nie wyciągnął należytych wniosków z zalegającej w aktach sprawy informacji Krajowego Rejestru Karnego" • "nie doszło jednakże do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k." • "W przypadku przestępstw niealimentacji, należących do kategorii tzw. przestępstw zbiorowych, przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae może zachodzić wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już zakończonej."

Skład orzekający

Dariusz Kala

przewodniczący

Piotr Mirek

członek

Paweł Wiliński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji, w szczególności zasady rei iudicatae w kontekście przestępstw zbiorowych oraz obowiązku sądu do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i uwzględnienia uprzedniej karalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji częściowego pokrywania się okresów przestępstwa niealimentacji z wcześniejszym skazaniem. Wymaga analizy konkretnych dat i zakresu poprzednich wyroków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji i pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie prawa procesowego, aby uniknąć podwójnego karania. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne kwestie proceduralne.

“Czy można być skazanym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności za niealimentację.”

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst