II KK 122/26Uchylenie wyroku sądu apelacyjnego kasacja karna 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione przez obrońców skazanych W.S. (za zabójstwo i inne przestępstwa) oraz T.R. (za pozbawienie wolności połączone ze szczególnym udręczeniem). Sąd Najwyższy, działając z urzędu na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawą uchylenia było stwierdzenie nienależytej obsady sądu, wynikającej z udziału w składzie orzekającym sędzi SSA X. Y. Sąd Najwyższy szczegółowo uzasadnił, dlaczego udział tej sędzi, powołanej w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r., a także jej dalsze aktywności (delegacje, funkcje w sądach dyscyplinarnych, powołanie na komisarza wyborczego), podważały jej niezawisłość i bezstronność w rozumieniu standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego U 2/20 nie uchyla wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego w tej materii. Wskazał również na konieczność rozważenia, czy zmiana opisu czynu T.R. na korzyść skazanego powinna wpłynąć również na opis czynu W.S., zgodnie z zasadą zakazu reformationis in peius.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie oceny niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w wadliwych procedurach, w kontekście wadliwie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem europejskich trybunałów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy udział w składzie orzekającym sędziego powołanego w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wadliwość procesu powoływania prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na własne uchwały (BSA I-4110-1/2020, I KZP 2/22) oraz orzecznictwo ETPCz (Grzęda p. Polska) i TSUE, wskazując, że udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze przed KRS po 17 stycznia 2018 r. może skutkować nienależytą obsadą sądu, jeśli istnieją konkretne okoliczności podważające jego niezawisłość i bezstronność. W przypadku sędzi X. Y. stwierdzono szereg takich okoliczności, w tym wadliwy proces nominacyjny, delegacje ministerialne, funkcje w sądach dyscyplinarnych i powołanie na komisarza wyborczego.
Czy Sąd Apelacyjny rozpoznał zarzuty apelacji dotyczące oceny dowodów i wniosków dowodowych w sposób wszechstronny i rzeczywisty?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wskazał na zarzuty naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. podniesione w kasacjach, które mogłyby być zasadne, jednak sprawa została uchylona z innych przyczyn.
Uzasadnienie
Kasacje obrońców podnosiły zarzuty dotyczące braku należytej oceny dowodów, w tym zeznań świadków, oraz wadliwego oddalania wniosków dowodowych. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tych zarzutów merytorycznie, gdyż uchylił wyrok z powodu wadliwej obsady sądu.
Czy zmiana wyroku na korzyść jednego skazanego (T.R.) powinna wpłynąć na sytuację drugiego skazanego (W.S.) w świetle zasady reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy to rozważyć przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że kasacje zostały wniesione na korzyść skazanych, co rodzi konsekwencje wynikające z art. 443 k.p.k. Wskazał, że zmiana opisu czynu T.R. może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia wobec W.S., co obrońca podniósł w kasacji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.S. | osoba_fizyczna | skazany |
| T.R. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca T.R. | inne | obrońca z urzędu |
| obrońca W.S. | inne | obrońca |
Przepisy (36)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - nienależyta obsada sądu.
k.k. art. 148 § 1
Kodeks karny
Podstawa skazania W.S. za zabójstwo.
k.k. art. 252 § 1
Kodeks karny
Podstawa skazania T.R. za pozbawienie wolności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy działa z urzędu.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek wszechstronnego rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.k. art. 65 § 1
Kodeks karny
Okoliczności obciążające.
k.k. art. 189 § 2
Kodeks karny
Pozbawienie wolności połączone ze szczególnym udręczeniem.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Koszty przestępstwa.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
k.k. art. 64 § 2
Kodeks karny
Recydywa.
k.k. art. 85 § 1
Kodeks karny
Kara łączna.
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
Kara łączna.
k.p.k. art. 170 § 1
Kodeks postępowania karnego
Oddalenie wniosków dowodowych.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Ocena dowodów.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zasada obiektywizmu.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania apelacji na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Inicjatywa dowodowa sądu.
k.p.k. art. 193
Kodeks postępowania karnego
Opinia biegłego.
k.p.k. art. 194
Kodeks postępowania karnego
Opinia biegłego.
k.p.k. art. 195
Kodeks postępowania karnego
Opinia biegłego.
k.p.k. art. 198
Kodeks postępowania karnego
Przesłuchanie biegłego.
k.p.k. art. 200
Kodeks postępowania karnego
Dodatkowa opinia biegłego.
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
Dodatkowa opinia biegłego.
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Związanie Sądu Najwyższego zasadami prawnymi.
ustawa nowelizująca KRS
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa.
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie sprawy niezależnie od granic zaskarżenia.
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do kasacji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
EKPC art. 6 § 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Karta Praw Podstawowych UE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wytyk.
p.u.s.p.
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepisy dotyczące ustroju sądów powszechnych.
Kodeks wyborczy art. 166 § 3
Kodeks wyborczy
Powołanie komisarzy wyborczych.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze przed KRS, podważający niezawisłość i bezstronność sądu.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • prawo do dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą • wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności • brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności • cały ciąg wydarzeń w Polsce […] wyraźnie wskazuje na to, że kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie niezawisłości sędziowskiej • brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Jerzy Grubba
członek
Michał Laskowski
członek
Jarosław Matras
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie oceny niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w wadliwych procedurach, w kontekście wadliwie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem europejskich trybunałów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych państwa prawa, w tym niezawisłości sędziowskiej i wadliwości procesu nominacyjnego, co ma szerokie znaczenie dla społeczeństwa i prawników.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu sędziego powołanego przez wadliwą KRS – kluczowa decyzja dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.