II KK 122/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Małgorzata Gierszon
SSN Jerzy Grubba
SSN Michał Laskowski
SSN Jarosław Matras
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego,
w sprawie W.S. skazanego z art. 148 § 1 k.k. i in., T.R. skazanego z art. 252 § 1
k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 22 lipca 2026 r.,
kasacji, wniesionych przez obrońców
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II AKa 104/21
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt XVIII K 152/18,
1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k.
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu T.R. -
radcy prawnego T.K., Kancelaria Radcy Prawnego w W. kwotę
II KK 122/26
2
2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) zł, w tym 23 %
VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji
oraz obronę skazanego przed Sądem Najwyższym.
Jacek Błaszczyk Małgorzata Gierszon Jerzy Grubba Michał Laskowski
Jarosław Matras
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2020 roku, w sprawie o sygn. akt XVIII K 152/18,
Sąd Okręgowy w Warszawie uznał:
- W.S. winnym wszystkich zarzucanych mu przestępstw, w tym czynu z art.
148 § 1 k.k. w zb. z art. 263 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., i
wymierzył mu karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności, ustalając, iż W.S.
może skorzystać z warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary po odbyciu co
najmniej 30 lat kary pozbawienia wolności;
- T.R. winnym wszystkich zarzucanych mu przestępstw, w tym czynu z art.
252 § 1 k.k. w zb. z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., i
wymierzył mu karę łączną 8 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie
o sygn. akt II AKa 104/21, na skutek apelacji wniesionych przez obrońców
oskarżonych, zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego T.R. w ten
sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. IIa (pkt VIII a/o) wyroku
wyeliminował ustalenie, że pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym
udręczeniem, a z podstawy prawnej skazania wyeliminował art. 189 § 2 k.k. i art. 11
§ 2 k.k. i za tak przypisany czyn skazał go na podstawie art. 252 § 2 k.k. w brzmieniu
obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010 r. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art.
4 § 1 k.k., a na podstawie art. art. 252 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed
dniem 19 kwietnia 2010 r. w zw. z art. 64 § 2 k.k. wymierzył mu karę 5 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, orzekając na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wobec
T.R.karę łączną w wysokości 8 lat pozbawienia wolności, w pozostałej części wyrok
II KK 122/26
3
wobec oskarżonego utrzymał w mocy. W stosunku do W.S. Sąd Apelacyjny utrzymał
w mocy zaskarżony wyrok.
Kasacje od powyższego wyroku wnieśli obrońcy skazanych.
Obrońca T.R. zarzucił wyrokowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny
wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.
457 § 3 k.p.k., polegające na braku rzeczywistego i wszechstronnego rozważenia
przez Sąd Apelacyjny zarzutów apelacji dotyczących, tj.:
1.
obrazy przepisów art. 7 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k., poprzez brak należytej oceny
dowodów, w tym w szczególności oceny wiarygodności zeznań R.B.;
2.
obrazy przepisów art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k., art. 170 § 1 a i § 2 k.p.k. oraz
art. 7 k.p.k., poprzez uznanie za zgodne z przepisami prawa oddalenia
wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków: P.Z., M.D., H.Ś. oraz D.P.,
w sytuacji, gdy zeznania wskazanych świadków były istotne dla oceny
wiarygodności zeznań R.B., D.G. i Ł.A.;
3.
obrazy art. 170 § 1a i § 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez
uznanie za zgodne z przepisami prawa oddalenia wniosków dowodowych o
przesłuchanie świadków: P.Z., M.D., H.Ś. oraz D.P., jako zmierzających w
sposób oczywisty do przedłużenia postępowania, w sytuacji, gdy zeznania
wskazanych świadków były istotne dla oceny wiarygodności zeznań R.B., D.G.
i Ł.A.
Podnosząc te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu II instancji
i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Obrońca skazanego W.S. podniósł w nadzwyczajnym środku zaskarżenia
zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść
orzeczenia tj.:
1.
naruszenie art. 435 k.p.k., polegające na jego niezastosowaniu wobec
skazanego W.S., w sytuacji gdy Sąd odwoławczy zmienił wyrok na korzyść
skazanego T.R.;
2.
naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 433 § 2 k.p.k., poprzez
nierozważenie przez Sąd odwoławczy zarzutów zawartych w apelacji obrońcy
z dnia 6 lutego 2021 r. opisanych w punktach: I.l.d, 1.3, Il.b, III, IV.3, a
sprowadzające się do dowolnej oceny materiału dowodowego, w
II KK 122/26
4
szczególności obdarzeniem wiary wyjaśnieniom i zeznaniom R.B., Ł.A., J.M.
oraz M.S., jednocześnie uznając za niewiarygodne zeznania złożone przez
A.K., a nadto niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o ponowne
przesłuchanie Ł.A., a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na
uznaniu, iż oskarżony W.S. dopuścił się popełnienia zarzucanych mu
przestępstw;
3.
naruszenie prawa procesowego, a to przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.
457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez brak rzeczowego i rzeczywistego
rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutów zawartych w apelacji obrońcy z
dnia 6 lutego 2021 r. opisanych w punktach: I.1.a., I.1.b., I.1.c., I.1.e., I.1.f, I.2.,
II.a., Il.b., IV.1, IV.2., a sprowadzające się do dowolnej, a nie swobodnej oceny
zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującego uznaniem
wyjaśnień i zeznań R.B. za wiarygodne źródło dowodowe, podczas gdy tylko
R.B. miał motyw do zabójstwa T.M. i J.P., jego udział w zabójstwie G.Z. był
dominujący, zachodziły sprzeczności w depozycjach R.B. i M.P., a także
sprzeczności z wynikami opinii sądowo-medycznych. Ponadto ww. zarzuty
apelacji sprowadzały się do podważenia ustaleń Sądu I instancji, co do
uznania za niewiarygodne zeznań złożonych przez M.K., pominięciu zeznań
S.K., oparcia orzeczenia na dowodach niekorzystnych dla oskarżonego W.S.,
w tym dotyczących braku dowodów, aby broń znaleziona w magazynie
należącym do R.B. i jego grupy przestępczej była wcześniej w posiadaniu
oskarżonego W.S., że W.S. miał się dopuszczać przestępstw narkotykowych.
Nadto do niesłusznego oddalenia wniosku dowodowego oskarżonego W.S. i
jego obrońcy o przesłuchanie świadków: T.U. i K.G., a także P.Z., M.D., H.Ś.,
D.P. oraz Ł.P.;
4.
naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 526 § 1
k.p.k. w zw. z art. 118 § 1 k.p.k. przez nierozważenie zawartego w
uzasadnieniu apelacji zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., polegającym na
dowolnym przyjęciu, że pokrzywdzony G.Z. był pozbawiony wolności ze
szczególnym udręczeniem;
5.
naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 k.p.k., 194 k.p.k., art. 195 k.p.k., art.
198 k.p.k., art. 200 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k., poprzez zaniechanie inicjatywy
II KK 122/26
5
dowodowej przez Sąd odwoławczy, dotyczacej próby ustalenia kiedy mogło
dojść do zgonu pokrzywdzonych.
Podnosząc wskazane zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu I i II
instancji w części odnoszącej się do skazanego W.S. i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi meriti, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego w zakresie skazanego W.S. i przekazanie sprawy temu sądowi do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W pisemnej odpowiezi na kasacje prokurator wniósł o ich oddalenie jako
oczywiście bezzasadnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacje okazały się zasadne w tym sensie, że musiało dojść do uchylenia
zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II
instancji.
Z urzędu należało uznać (art. 536 k.p.k.), że zmaterializowała się w
postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym bezwzględna przyczyna odwoławcza z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k., co wiązało się z faktem udziału w składzie orzekającym SSA X.
Y. W takim układzie procesowym rozpoznanie wniesionych kasacji byłoby
przedwczesne (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.), skoro obligatoryjnym
następstwem stwierdzenia wskazanego uchybienia jest uchylenie zaskarżonego
orzeczenia, tj. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów w
nadzwyczajnych środkach zaskarżenia.
Bezsporne w tej sprawie jest, że Sąd odwoławczy orzekający w składzie z
udziałem SSA X. Y. nie gwarantował jednej z podstawowych w demokratycznym
państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) gwarancji procesowych, którą jest prawo
dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.). W dotychczasowym
orzecznictwie Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że sam fakt, iż w składzie
orzekającym zasiada sędzia sądu powszechnego powołany na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 II KK 39/25 7 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej powoływana jako „ustawa nowelizująca KRS”)
II KK 122/26
6
nie powoduje jeszcze kwalifikowanej wady prawnej wydanego przez ten sąd
orzeczenia. Takie stanowisko wynika z uchwały trzech połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020,
z. 2, poz. 7), w której stwierdzono m.in., że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział
osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami
ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności”. Wykładnia prawa zawarta w tej uchwale jest
nadal obowiązująca i w myśl art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tj. Dz. U. 2024, poz. 622) Sąd Najwyższy pozostaje nią związany jako
zasadą prawną. Sąd Najwyższy konsekwentnie staje na trafnym stanowisku, że nic
w tym względzie nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia
2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK A 2020, poz. 61 (por. m.in.: uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22; uchwała składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2002, z. 6, poz. 22).
Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, wyrok ten „wykracza poza zawarty w art.
188 Konstytucji katalog orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które z mocy art. 190
ust. 1 Konstytucji uzyskują moc powszechnie obowiązującą. Wyrok ten nie uzyskał
zatem mocy powszechnie obowiązującego orzeczenia i co oczywiste nie mógł
uchylić uchwały 3 Izb SN (BSA 1-4110-1/20), ani przesądzić o jej obowiązywaniu.
Stanowić mógł zatem jedynie wyraz określonego i niewiążącego poglądu prawnego
tego organu (Trybunału Konstytucyjnego)” (tak: postanowienia Sądu Najwyższego z
dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.: postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyrok Sądu Najwyższego
z II KK 39/25 8 dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia
14 czerwca 2023 r., II KK 489/21). Pogląd zawarty w uchwale trzech Izb został
następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
II KK 122/26
7
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2002, z. 6, poz. 22). Z tego ostatniego
orzeczenia wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu
powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie
przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego
standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie
obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w
stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich
warunkach”. Jednocześnie we wspomnianej uchwale z dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd
Najwyższy uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie jest organem tożsamym z organem
konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w
szczególności w art. 187 ust. 1. W tym względzie istotne jest również stanowisko
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w wyroku Wielkiej Izby z dnia 15
marca 2022 r. w sprawie Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/18) przyjął, że
„[…] cały ciąg wydarzeń w Polsce […] wyraźnie wskazuje na to, że kolejne reformy
sądownictwa miały na celu osłabienie niezawisłości sędziowskiej, począwszy od
poważnych nieprawidłowości w wyborze sędziów Trybunału Konstytucyjnego w
grudniu 2015 r., poprzez przebudowę KRS i utworzenie nowych izb w Sądzie
Najwyższym, po rozszerzenie kontroli Ministra Sprawiedliwości nad sądami i
zwiększenie jego roli w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów” (pkt 348
wyroku według tłumaczenia na j. polski dostępnego w bazie orzeczeń ETPCz
HUDOC). W przywołanej już uchwale Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22
wskazano ponadto, że „Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania,
w przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu
powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie funkcjonującego
dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak powołanego sędziego. Nie
II KK 39/25 9 istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy przystąpili do
konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie
stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma wobec opisanego wyżej «skażenia»
procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do tego domniemania”.
Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał
II KK 122/26
8
sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed
Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto.
Przeprowadzając
test
niezależności
i
bezstronności
sądu
w
kontekście
ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego
procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.:
równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem
ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra
Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie
negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć
zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla
kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w
dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów
powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na
podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej, co obejmuje również tzw.
delegacje ministerialne, dodatkowe zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio
podporządkowanych władzy politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia
ukształtowano dany skład sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego
sędziego, wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w
debacie publicznej, a wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów
politycznych władzy wykonawczej (zob. wyrok SN z dnia 19 października 2022 r.,
sygn. akt II KS 32/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22).
Sąd Najwyższy stosując tak wypracowane, ujednolicone kryteria oceny w
stosunku do SSA X. Y. powołanej do pełnienia tej funkcji postanowieniem Prezydenta
Rzeczypospolitej z dnia 15 grudnia 2020 r., nr 1130.59.2020 r. (MP z 2021, poz. 48),
przeprowadził już wielokrotnie - w ramach postępowania kasacyjnego - testy
niezależności i bezstronności tej sędzi, które dały wynik negatywny (zob. m.in. wyroki
Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22; z 20 grudnia 2023 r., II KK
76/23; z 8 lutego 2024 r., II KK 296/23; z 15 lutego 2024 r., II KK 37/23; z 12 marca
2024 r., II KK 506/23; z 4 kwietnia 2024 r., II KK 368/22; z 10 kwietnia 2024 r., II KK
297/23; z 17 kwietnia 2024 r., II KK 168/23; z 18 kwietnia 2024 r., II KK 527/23; z 13
II KK 122/26
9
listopada 2024 r., II KK 394/24; z 26 marca 2025 r., II KK 39/25 oraz z 15 kwietnia
2026 r., II KK 19/25).
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni aprobuje argumentację
wyrażoną
w
uzasadnieniach
przywołanych
wyroków,
ze
szczególnym
uwzględnieniem wyczerpujących wywodów zawartych w uzasadnieniach orzeczeń w
sprawach II KK 74/22 i II KK 76/23, przyjmując ją za własną. Dlatego też w dalszej
części uzasadnienia wskazano zwięźle i zbiorczo jedynie te okoliczności, które w
kolejnych sprawach przesądzały o negatywnym rezultacie wspomnianych testów.
1. Sędzia X. Y. została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie wskazanym wyżej
postanowieniem Prezydenta RP, przy czym uzyskała nominację na to stanowisko w
wyniku wadliwej procedury przed Krajową Radą Sądownictwa, która w uchwale nr
[...] z dnia [...] 2019 r. przedstawiła Prezydentowi RP wniosek o jej powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym
w Warszawie.
2. Jej kandydatura uzyskała jednogłośnie pozytywną opinię Kolegium Sądu
Apelacyjnego w Warszawie, jednak nie uzyskała opinii przedstawicieli społeczności
sędziowskiej, albowiem ówcześnie Zgromadzenie Przedstawicieli Sędziów Apelacji
Warszawskiej odroczyło opiniowanie kandydatów w konkursach na wolne
stanowiska sędziowskie.
3. Decyzjami Ministra Sprawiedliwości sprzed daty uzyskania nominacji na
stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie sędzia X. Y. została
delegowana do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie.
4. Dalsza delegacja sędziego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27
lutego 2019 r. podpisana przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości
Ł.P. została udzielona pomimo negatywnej opinii Kolegium Sądu Okręgowego w
Warszawie wynikającej z „trudnej sytuacji kadrowej Sądu Okręgowego w Warszawie”,
a także pomimo braku wyrażenia zgody na dalsze delegowanie tej sędzi przez
Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie.
5. W piśmie z dnia 16 marca 2018 r. sędzia X. Y. oświadczyła, że wyraża
zgodę na powierzenie jej obowiązków sędziego sądu dyscyplinarnego.
II KK 122/26
10
6. Po dobrowolnym przedstawieniu swojej kandydatury przez wskazaną
sędzię Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] 2018 r. powierzył jej z dniem 1
lipca 2018 r. obowiązki sędziego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w
[…] na okres sześciu lat.
7. Od maja 2020 r., sędzia X. Y. pełniła funkcję Prezesa Sądu
Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]. Zdecydowała się ona objąć te
funkcje – pomimo, że powołania na to stanowisko dokonał T.P., ówczesny Prezes
Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej, która to Izba nie stanowiła
sądu w rozumieniu konstytucyjnym lecz organ usytuowany w strukturze sądownictwa
w taki sposób, który pozwalał określić go mianem „sądu wyjątkowego - specjalnego”.
Zastrzeżenia te zostały zresztą wprost i jednoznacznie wypowiedziane w
uzasadnieniu przywołanej już uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r., która w tym zakresie wdrażała standard oceny niezależności
sądu wyznaczony przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia
19 listopada 2019 r., A.K. i in. (niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego,
sprawy C 585/18, C 624/18 i C 625/18, EU:C:2019:982). Brak niezależności tego
organu został potwierdzony orzeczeniami zarówno ETPCz (por. wyrok Reczkowicz
p. Polsce), jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. m.in.:
postanowienie Wiceprezesa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14
lipca 2021 r., Komisja Europejska p. Rzeczypospolitej Polskiej, C-204/21 R,
ECLI:EU:C:2021:593).
8. Sędzia X. Y. zdecydowała się objąć stanowisko Prezesa Sądu
Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] pomimo wielu przejawów
nadużywania przez Ministra Sprawiedliwości środków dyscyplinowania sędziów w
celu zniechęcenia ich do uwzględniania w orzecznictwie standardów wyznaczonych
przez trybunały europejskie.
9. W latach 2017 – 2023 sędzia była również kilkukrotnie powoływana w skład
Komisji Egzaminacyjnych jako przedstawicielka Ministra Sprawiedliwości. Miało to
miejsce na mocy zarządzeń Ministra Sprawiedliwości szczegółowo opisanych m. in.
we wskazanej sprawie Sądu Najwyższego II KK 39/25.
10. Na mocy uchwały nr [...] Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] 2023 r.
w sprawie powołania komisarzy wyborczych sędzia X. Y. została powołana na
II KK 122/26
11
stanowisko Komisarza wyborczego [...]. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 166
§ 3 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (t.j. Dz. U. z 2023 r.,
poz. 2408) komisarzy wyborczych powołuje na okres 5 lat Państwowa Komisja
Wyborcza na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, a więc w wyniku
rekomendacji przedstawiciela władzy wykonawczej.
11. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKzw 285/23, Sąd
Apelacyjny w Warszawie, w składzie SSA X. Y., na podstawie art. 40 § 1 p.u.s.p.
wytknął Sądowi Okręgowemu w Warszawie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie
standardu prawa do sądu należycie obsadzonego, który to standard - zdaniem tego
Sądu - wynikał z orzecznictwa trybunałów europejskich, pomimo że – wbrew
zasadzie nemo iudex in causa sua – postanowienie zawierające wytyk zostało
wydane przez Sąd Apelacyjny z udziałem sędziego, którego w tożsamym stopniu
dotyczy okoliczność stanowiąca w przedmiotowej sprawie podstawę zawieszenia
postępowania wykonawczego, co było podstawą udzielenia wytyku.
Przystąpienie przez sędziego X. Y. do wadliwej procedury awansowej,
toczącej się przed upolitycznioną Krajową Radą Sądownictwa i to do sądu
usytuowanego najwyżej w strukturze sądów powszechnych, w powiązaniu z
przyjęciem funkcji najpierw sędziego, a potem prezesa Sądu Dyscyplinarnego,
czyniąc to w okresie, w którym sędziowie stosujący przepisy prawa, w tym –
międzynarodowego i respektujący gwarancje procesowe stron spotykali się z tego
tytułu z represjami tylko dlatego, że ich postępowanie nie odpowiadało doraźnym
oczekiwaniom politycznym ówczesnej koalicji rządzącej, miały podstawowe
znaczenie przy ocenie o niedochowaniu przez wymienioną sędzię standardu
bezstronności w jej wymiarze instytucjonalnym.
Dlatego uznać należało, że udział SSA X. Y. w składzie sądu rozpatrującym
wniesione apelacje w przedmiotowej sprawie, nie zapewniał prawa do sądu
niezawisłego i niezależnego, ustanowionego ustawą w znaczeniu konstytucyjnym i
konwencyjnym.
Trybunał Sprawiedliości Unii Europejskiej w wyrokach wydanych w dniu 16
lipca 2026 roku (sprawy: C – 96/24, C – 103/24 oraz C – 112/24/25) potwierdził, iż
procedura powołania sędziów - ze względu na jej kluczowe znaczenie dla
prawidłowego funkcjonowania, legitymacji i wiarygodności władzy sadowniczej – nie
II KK 122/26
12
może doprowadzić do powstania uzasadnionych watpliwosci co do niepodatności
sędziów na czynniki zewnętrzne ani ich neutralności. Przebieg procedury powołania
sędziego może wystarczyć do podważenia jego niezawisłości i bezzstronności, jeżeli
doszło do nieprawidłowości, mogących wzbudzić wątpliwosci co do wpływu innych
władz na nominację. Uznać należy, że ma to miejsce w szczególnosci wtedy, gdy
udział czynnika politycznego ma wiodącą – decydującą rolę w uzyskaniu nominacji
sędziowskiej, czego emanacją było w opisanym okresie funkcjonowanie
upolitycznionej (ze względu na sposób wyłonienia sędziowskiej części jej składu)
Krajowej Rady Sądownictwa.
Wobec przestawionych faktów, analiz i wniosków konieczne stało się w
niniejszej sprawie uchylenie na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu.
Procedując ponownie w przedmiocie apelacji, Sąd Apelacyjny w Warszawie
rozpozna sprawę w składzie nierodzącym wątpliwości co do jego niezależności i
bezstronności, a więc wolnym od wad prawnych.
Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy wskaże jedną kwestię, którą
należy wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. czy w razie
zmiany wyroku Sądu Okręgowego w zakresie opisu czynu przypisanego
oskarżonemu T.R. w pkt II.a) wyroku Sądu I instancji, a zarzuconemu mu w pkt VIII.
aktu oskarżenia (pkt I.1.b. uchylonego wyroku – wyeliminowano ustalenie, że
„pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem”, a dotyczyło
wziętych zakładników w osobach T.M. i J.P.), winno to nastąpić, również w stosunku
do oskarżonego W.S., w zakresie opisu czynu przypisanego mu w pkt I.c), a
zarzuconego mu w pkt III. skargi głównej. Kasacje zostały wniesione jedynie na
korzyść skazanych, co rodzi określone konsekwencje prawne wynikające z treści
pośredniego zakazu reformtionis in peius, albowiem gdy kasacja została wniesiona
na korzyść skazanego, to po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego
rozpoznania ma zastosowanie art. 443 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
10 stycznia 2024 r., III KK 380/22).
Powyższa okoliczność dotyczy oczywiście wprost sytuacji prawnej T.R., ale
może mieć również znaczenie dla rozstrzygnięcia wobec W.S., na co zwrócił uwagę
obrońca we wniesionym nadzyczajnym środku zaskarżenia.
II KK 122/26
13
Z tych też względów orzeczono jak w wyroku.
Ponadto rozstrzygnięto o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego, w
tym wynagrodzeniu na rzecz obróncy z urzędu T.R. za podjęte czynności procesowe,
tj. sporządzenie i wniesienie kasacji oraz obronę skazanego przed Sądem
Najwyższym.
Jacek Błaszczyk Małgorzata Gierszon Jerzy Grubba Michał Laskowski
Jarosław Matras
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
II KK 122/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.