II KK 115/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego B. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego uniewinniający Z. M. od zarzutu zniesławienia (art. 212 § 1 k.k.). Oskarżony miał zniesławić B. B. poprzez wypowiedzi zawarte w dwóch pismach procesowych złożonych w Sądzie Okręgowym w Poznaniu w związku ze sprawą o ubezwłasnowolnienie matki. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, podkreślając, że kasacja nie jest kolejną instancją odwoławczą i służy eliminowaniu jedynie orzeczeń dotkniętych rażącymi uchybieniami. Wskazał, że sądy obu instancji prawidłowo ustaliły brak zamiaru zniesławienia ze strony oskarżonego, a jego działanie mieściło się w granicach obrony interesów żony w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie. Sąd Najwyższy zaznaczył, że w takich sytuacjach, gdy zarzuty formułowane są w piśmie procesowym w obronie własnych lub innej osoby praw lub interesów, nie przekraczając granic formy procesowej, osoba formułująca zarzuty nie ponosi odpowiedzialności za zniesławienie. W związku z tym, że sądy nie zastosowały art. 213 k.k., nie rozważały prawdziwości podnoszonych okoliczności ani ciężaru dowodu. Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył oskarżyciela prywatnego kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObrona interesów w postępowaniu cywilnym poprzez pisma procesowe, granice zniesławienia, funkcję kasacji.
Dotyczy sytuacji, gdy zarzuty są formułowane w piśmie procesowym w ramach obrony interesów i nie przekraczają granic formy procesowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzi zawarte w piśmie procesowym, mające na celu obronę interesów żony w sprawie o ubezwłasnowolnienie, mogą stanowić przestępstwo zniesławienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoba formułująca zarzuty nie przekracza granic formy procesowej i działa w obronie praw lub interesów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w sytuacji, gdy zarzuty formułowane są w piśmie procesowym w obronie własnych lub innej osoby praw lub interesów, nie przekraczając granic formy procesowej, osoba formułująca takie zarzuty nie ponosi odpowiedzialności za zniesławienie, ponieważ nie ma zamiaru zniesławienia, a jedynie ochrony tych interesów.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji dotyczące braku analizy prawdziwości twierdzeń oskarżonego i ciężaru dowodu prawdy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponieważ sądy niższych instancji oparły uniewinnienie na braku zamiaru zniesławienia, a nie na przesłankach z art. 213 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro sądy obu instancji ustaliły brak zamiaru zniesławienia i uznały, że działanie oskarżonego mieściło się w granicach obrony interesów żony, to kwestie dotyczące prawdziwości twierdzeń, ciężaru dowodu prawdy i kontratypu prawdy (art. 213 k.k.) stały się bezprzedmiotowe i nie wymagały dalszych rozważań.
Czy kasacja może być podstawą do ponownej kontroli ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kasacja nie jest kolejną instancją odwoławczą i nie służy podważaniu ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie podkreśla, że kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia ma na celu eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych rażącymi uchybieniami, a nie inicjowanie kolejnej kontroli instancyjnej czy podważanie ustaleń faktycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B. B. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
Przepisy (11)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 213
Kodeks karny
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 213 k.k. (kontratyp prawdy) nie miał zastosowania, ponieważ podstawą uniewinnienia był brak zamiaru zniesławienia, a nie udowodnienie prawdziwości zarzutów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie oskarżonego mieściło się w granicach obrony interesów żony w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie. • Brak zamiaru zniesławienia ze strony oskarżonego. • Kasacja nie jest kolejną instancją odwoławczą i nie służy podważaniu ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Obraza prawa materialnego (art. 212 § 1 k.k.) poprzez błędny pogląd, że oskarżony nie ponosi odpowiedzialności. • Obraza prawa materialnego (art. 213 § 1 k.k. w zw. z art. 212 § 1 k.k.) poprzez nałożenie na oskarżyciela ciężaru dowodu prawdy. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 5 § 2 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.). • Błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść wyroku.
Godne uwagi sformułowania
kasacja nie inicjuje kolejnej kontroli instancyjnej • nie powinny w demokratycznym państwie funkcjonować • nie można podważać ustaleń stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, ale sposób ich dokonania z punktu widzenia panujących w tym względzie rygorów procesowych • w razie podnoszenia zarzutów mających charakter zniesławiający w związku z obroną swoich lub innej osoby praw lub interesów we właściwej formie procesowej, nie przekraczając granic tej formy (...) osoba formująca takie zarzuty nie ponosi odpowiedzialności za zniesławienie.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obrona interesów w postępowaniu cywilnym poprzez pisma procesowe, granice zniesławienia, funkcję kasacji."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zarzuty są formułowane w piśmie procesowym w ramach obrony interesów i nie przekraczają granic formy procesowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii granicy między obroną interesów a zniesławieniem, a także roli kasacji jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
“Czy obrona rodziny w sądzie może być przestępstwem? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice zniesławienia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.