II GSK 1805/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji umów zawieranych przez spółkę "M." Sp. z o.o. z pracownikiem R. K. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną spółki od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzja Prezesa NFZ ustalała podleganie R. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 Kodeksu cywilnego. Spółka twierdziła, że były to umowy o dzieło (art. 627 k.c.), a nie umowy o świadczenie usług, co miałoby wyłączyć obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując charakter umów i wykonywanych czynności (produkcja odświeżaczy powietrza według ściśle określonego wzoru i schematu), uznał, że czynności te miały charakter powtarzalny i wymagały starannego działania, a nie osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. W związku z tym, umowy te zostały prawidłowo zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia. Sąd podkreślił, że autonomia woli stron nie może prowadzić do obejścia przepisów prawa publicznego dotyczących ubezpieczeń. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług dla celów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego (produkcja odświeżaczy powietrza), ale jego argumentacja dotycząca rozróżnienia umów i postępowania dowodowego ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy dotyczące produkcji odświeżaczy powietrza, wykonywane według ściśle określonego wzoru i schematu, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy o świadczenie usług dla celów ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy te powinny być kwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, a nie jako umowy o dzieło.
Uzasadnienie
Charakter wykonywanych czynności, polegający na powtarzalnym składaniu elementów odświeżaczy powietrza według wzoru dostarczonego przez zleceniodawcę, wymagał starannego działania, a nie osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Brak było cech umowy o dzieło, takich jak indywidualny charakter dzieła, możliwość sprawdzenia wad fizycznych czy odpowiedzialność za rezultat.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) przy ocenie legalności decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do stosowania art. 65 k.c. w takim kontekście, ponieważ sprawy ubezpieczeń zdrowotnych mają charakter publicznoprawny, a autonomia woli stron nie może prowadzić do obejścia przepisów prawa administracyjnego.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli mają znaczenie w sprawach cywilnych, ale nie w sprawach dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter publicznoprawny. Strony nie mogą oświadczeniem woli kształtować swoich publicznoprawnych obowiązków odmiennie niż wynika to z przepisów prawa administracyjnego.
Czy organy administracji miały obowiązek przeprowadzenia dodatkowych dowodów, takich jak przesłuchanie stron, mimo posiadania wystarczającego materiału dowodowego (protokół kontroli, oświadczenia stron) do ustalenia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie miały takiego obowiązku, ponieważ zebrany materiał dowodowy był wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych, a dalsze postępowanie dowodowe byłoby nieracjonalne i niecelowe.
Uzasadnienie
Zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w każdej sytuacji. Jeśli organ na podstawie zebranych dowodów może dokonać ustaleń stanu faktycznego niebudzącego wątpliwości, dalsze postępowanie dowodowe nie jest zasadne. W tej sprawie protokół kontroli i załączone dokumenty były wystarczające.
Przepisy (24)
Główne
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit.e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia.
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 1, 3, 3a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa procedurę rozpatrywania indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przez Prezesa NFZ, w tym obowiązek przedłożenia dowodów przez wnioskodawcę (np. ZUS).
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Definiuje umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definiuje umowę o dzieło.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 69 § ust.1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa terminy powstania i wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
u.ś.o.z. art. 90 § ust. 1, 4
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Reguluje kontrolę wykonywania obowiązków płatników składek przez ZUS i analizę danych przez NFZ.
u.ś.o.z. art. 107 § ust.5
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa kompetencje dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli, zgodnego zamiaru stron i celu umowy.
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
Określa zasadę należytej staranności w zobowiązaniach.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego według zasad wiedzy i doświadczenia życiowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a,c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej i przyczyny nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia.
k.c. art. 556 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy.
k.c. art. 638
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o odpowiedzialności za wady do umowy o dzieło.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Umowy zawarte przez spółkę były umowami o dzieło, a nie umowami o świadczenie usług. • Organy administracji nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego i nie wyjaśniły należycie sprawy. • Sąd I instancji błędnie zastosował prawo materialne i procesowe.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. • Skarga kasacyjna spółki nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. • Wymagało więc rozstrzygnięcia podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu albo niepodleganie temu ubezpieczeniu przez Uczestnika we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach, w związku z wykonywaniem przez niego pracy na podstawie zawartych ze Spółką umów. • Nie może i nie powinno bowiem budzić żadnych wątpliwości, że - nawet jeżeli taki byłby zgodny zamiar kontrahentów - strony umowy nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego. • Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności.
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług dla celów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego (produkcja odświeżaczy powietrza), ale jego argumentacja dotycząca rozróżnienia umów i postępowania dowodowego ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki składkowe. Argumentacja sądu dotycząca postępowania dowodowego jest również istotna dla praktyków.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga, kiedy produkcja odświeżaczy powietrza podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.