II GSK 1793/22Umowa o dzieło czy świadczenie usług ubezpieczenie zdrowotne 42
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę OIRP na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. OIRP kwestionowała uznanie umowy zawartej z wykładowcą na przygotowanie i wygłoszenie wykładów za umowę o świadczenie usług, domagając się jej kwalifikacji jako umowy o dzieło, co wyłączałoby obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca podnosiła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia, nierozpoznanie zarzutów), art. 133 § 1 p.p.s.a. (wydanie wyroku bez zapoznania się z aktami), art. 106 § 3 p.p.s.a. (zaniechanie przeprowadzenia dowodów) oraz art. 135 p.p.s.a. (nieuchylenie decyzji organu). Wśród zarzutów naruszenia prawa materialnego znalazły się m.in. błędna wykładnia art. 627 k.c. i art. 750 k.c. w zw. z art. 734 k.c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.ś.o.z. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że nie jest związany nazewnictwem umowy, lecz jej rzeczywistym przedmiotem i sposobem wykonania. W ocenie NSA, przygotowanie i wygłoszenie wykładu dla aplikantów radcowskich, nawet jeśli zawiera elementy twórcze i jest dostosowane do programu aplikacji, nie spełnia kryteriów umowy o dzieło, która wymaga konkretnego, samoistnego rezultatu podlegającego kontroli pod kątem wad. Wykład taki jest raczej świadczeniem usług, wymagającym starannego działania, a nie rezultatu. NSA odwołał się do utrwalonego orzecznictwa w podobnych sprawach, wskazując, że wykłady naukowe o charakterze niestandardowym i niepowtarzalnym mogą być uznane za dzieło, jednakże w tym przypadku przedmiot umowy nie spełniał tych kryteriów. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił zebrane dowody i zastosował prawo materialne, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie znalazły uzasadnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa na przygotowanie i wygłoszenie wykładu dla aplikantów radcowskich jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło, co ma znaczenie dla podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładów w ramach aplikacji radcowskiej, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o charakterze edukacyjnym lub szkoleniowym, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między obowiązkiem starannego działania a obowiązkiem osiągnięcia konkretnego rezultatu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa na przygotowanie i wygłoszenie wykładu dla aplikantów radcowskich, uwzględniająca program aplikacji i specyficzne zagadnienia, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa stanowi umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło.
Uzasadnienie
Umowa o dzieło wymaga konkretnego, samoistnego rezultatu podlegającego kontroli pod kątem wad. Wykład, nawet zindywidualizowany, jeśli nie spełnia kryteriów twórczego i naukowego dzieła, a stanowi świadczenie usług, wymaga jedynie starannego działania, a nie gwarantuje konkretnego rezultatu.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd I instancji, w tym wadliwość uzasadnienia i nierozpoznanie zarzutów, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie sądu I instancji spełnia wymogi ustawowe i umożliwia kontrolę instancyjną, a sąd nie ma obowiązku odnosić się do każdego zarzutu z osobna.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być podstawą do kwestionowania oceny prawnej sądu I instancji, a jedynie wadliwości uzasadnienia uniemożliwiającej kontrolę instancyjną. Sąd może ocenić zarzuty całościowo.
Czy orzeczenia sądów powszechnych w sprawach innych wykładowców, uznające podobne umowy za umowy o dzieło, są wiążące dla sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy administracyjne nie są związane orzeczeniami sądów powszechnych w sprawach innych podmiotów.
Uzasadnienie
Każda sprawa jest indywidualizowana, a sądy administracyjne dokonują własnej oceny stanu faktycznego i prawnego, nie będąc związane rozstrzygnięciami w innych sprawach, nawet jeśli dotyczą podobnych kwestii.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.ś.o.z. art. 109 § 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa umowy stanowiące tytuł do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło, wymagająca wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
k.c. art. 734
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia, polegająca na dokonaniu określonej czynności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 65 § 1 i 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 10 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy. • Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów. • Naruszenie art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 627, 750, 734) oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), skutkujące uznaniem umowy za umowę o świadczenie usług zamiast umowy o dzieło.
Godne uwagi sformułowania
O umowie o dzieło mówimy, gdy przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. • Rezultat umowy o dzieło musi zaistnieć obiektywnie samodzielnie, poza jego wykonaniem, a nie mieścić się w samym działaniu. • Wykład, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Dariusz Zalewski
członek
Izabella Janson
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa na przygotowanie i wygłoszenie wykładu dla aplikantów radcowskich jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło, co ma znaczenie dla podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładów w ramach aplikacji radcowskiej, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o charakterze edukacyjnym lub szkoleniowym, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między obowiązkiem starannego działania a obowiązkiem osiągnięcia konkretnego rezultatu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia/o świadczenie usług, który ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Orzeczenie NSA jasno określa kryteria, które należy brać pod uwagę.
“Wykład to nie zawsze dzieło: NSA rozstrzyga o ubezpieczeniu zdrowotnym wykładowców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.