II FSK 971/25Oddalenie skargi kasacyjnej podatek dochodowy pp
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu podatkowego w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych. Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od znaku towarowego nabytego przez spółkę w drodze darowizny. Organ podatkowy zarzucił naruszenie przepisów materialnego prawa podatkowego, w tym art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT, twierdząc, że od 2018 r. takie odpisy nie mogą być kosztem, jeśli nabycie było nieodpłatne i zwolnione z podatku od spadków i darowizn. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że choć organy podatkowe nie mogą samodzielnie odmawiać zastosowania przepisu z powodu jego niekonstytucyjności, sądy administracyjne mają prawo do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności. NSA uznał, że nowelizacje przepisów od 2018 r. naruszały zasadę ochrony interesów w toku, ponieważ pozbawiały podatników prawa do kontynuowania amortyzacji rozpoczętej przed wejściem w życie nowych regulacji, co było zgodne z Konstytucją RP. Sąd wskazał, że nawet nieopublikowany wyrok TK może być podstawą do wykładni prokonstytucyjnej. Ostatecznie, NSA uznał, że zaskarżony wyrok, mimo pewnych wadliwości uzasadnienia, odpowiada prawu, a skarga kasacyjna była niezasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady ochrony interesów w toku w prawie podatkowym w kontekście zmian legislacyjnych oraz dopuszczalności rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia znaku towarowego w drodze darowizny i zmian przepisów obowiązujących od 2018 r. Interpretacja zasady ochrony interesów w toku może być różnie stosowana w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odpisy amortyzacyjne od wartości niematerialnej i prawnej (znaku towarowego) nabytej w drodze darowizny, która korzystała ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów po zmianach przepisów wprowadzonych od 2018 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odpisy amortyzacyjne od znaku towarowego nabytego w drodze darowizny mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, nawet po zmianach przepisów od 2018 r., ze względu na ochronę interesów w toku.
Uzasadnienie
Zmiany w art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT od 2018 r. wyłączające możliwość amortyzacji nieodpłatnie nabytych wartości niematerialnych i prawnych (z pewnymi wyjątkami) naruszały zasadę ochrony interesów w toku, jeśli amortyzacja została rozpoczęta przed 2018 r. Podatnik ma prawo kontynuować amortyzację na zasadach obowiązujących przed zmianą przepisów.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, nawet jeśli nie został on opublikowany przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności, jest uprawniony do stosowania wykładni prokonstytucyjnej i może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, nawet jeśli orzeczenie TK nie zostało opublikowane.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne, jako sądy prawa, mają obowiązek zapewnienia realizacji standardu konstytucyjnego i stosowania zasady nadrzędności Konstytucji RP. Rozproszona kontrola konstytucyjności służy ochronie praw i wolności jednostki, a orzeczenia sądów w tym zakresie mają moc obowiązującą w konkretnej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 45a lit. a)
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., wyłączał możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie (w tym w drodze darowizny zwolnionej z podatku), jeśli amortyzacja nie została rozpoczęta przed tą datą. Sąd uznał, że w zakresie, w jakim pozbawia możliwości kontynuowania amortyzacji rozpoczętej przed 1 stycznia 2018 r., narusza zasadę ochrony interesów w toku.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w tym zasada ochrony interesów w toku.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna dla sądu pierwszej instancji do uwzględnienia skargi poprzez uchylenie zaskarżonego aktu.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów dotyczących uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania sądu pierwszej instancji wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu drugiej instancji.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niezawisłości sędziowskiej, która umożliwia stosowanie wykładni prokonstytucyjnej.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2 i ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i ich publikacji.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wymogów co do treści ustawy podatkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiany w przepisach podatkowych od 2018 r. naruszają zasadę ochrony interesów w toku, jeśli pozbawiają podatnika prawa do kontynuowania amortyzacji rozpoczętej przed wejściem w życie nowych regulacji. • Sądy administracyjne mają prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów prawa.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie niekonstytucyjności. • Organ podatkowy zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, twierdząc, że przepis ten nie utracił mocy obowiązującej. • Organ podatkowy zarzucił naruszenie art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że nieopublikowany wyrok TK jest wiążący.
Godne uwagi sformułowania
nie może zostać uwzględniony pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, z uwagi na jego wadliwą konstrukcję oraz brak związku pomiędzy treścią wskazanego jako naruszony przepisu, a opisanym w tym zarzucie sposobem naruszenia tego przepisu • istotę sporu w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania kasacyjnego stanowi przede wszystkim kwestia dotycząca prawa do zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnej i prawnej • Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez ten Sąd w ww. wyroku wraz z uzasadniającą je argumentacją • organ podatkowy nie posiada samodzielnych kompetencji do odmowy zastosowania przepisu ustawy z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją RP • istnieją różnice poglądów co do dopuszczalności tzw. rozproszonej kontroli badania zgodności ustaw z Konstytucją RP przez sądy • skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do tych, które dopuszczają w ramach wykładni prokonstytucyjnej ograniczoną kontrolę zgodności przepisu rangi ustawy z Konstytucją RP przez sąd • nie można zgodzić się jedynie ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że samo publiczne ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. […]
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący sprawozdawca
Jan Grzęda
zdanie odrebne
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ochrony interesów w toku w prawie podatkowym w kontekście zmian legislacyjnych oraz dopuszczalności rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia znaku towarowego w drodze darowizny i zmian przepisów obowiązujących od 2018 r. Interpretacja zasady ochrony interesów w toku może być różnie stosowana w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady ochrony praw nabytych i interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników. Dodatkowo porusza kwestię kontroli konstytucyjności przez sądy.
“Czy zmiana prawa podatkowego może odebrać Ci prawo do amortyzacji? NSA stawia granice!”
Zdanie odrębne
Jan Grzęda
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.