II FSK 5/26Ustalenie wartości początkowej gruntu podatek dochodowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o ustalenie wartości początkowej gruntu jako środka trwałego dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik nabył prawo użytkowania wieczystego gruntu w 1994 r., przekształcił je w prawo własności w 1998 r. i wybudował na nim budynek mieszkalny. Organ podatkowy uznał, że wartość początkową gruntu należy ustalić na podstawie ceny nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz opłaty przekształceniowej, zgodnie z art. 22g ust. 3 ustawy o PIT. Podatnik natomiast twierdził, że ze względu na upływ czasu (ponad 20 lat) nie jest w stanie udowodnić poniesionych nakładów na uzbrojenie i przygotowanie gruntu do użytkowania, w związku z czym wartość początkową należy ustalić na podstawie operatu szacunkowego z 2012 r., zgodnie z art. 22g ust. 8 i 9 ustawy o PIT. Po wielokrotnych postępowaniach i wyrokach sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż organ podatkowy wybiórczo podszedł do zaleceń NSA i nie ustosunkował się do argumentów podatnika dotyczących poniesionych nakładów. NSA stwierdził, że w sytuacji, gdy podatnik nie jest w stanie udowodnić poniesionych wydatków na nabycie lub wytworzenie środka trwałego z powodu upływu czasu, a cena nabycia nie odzwierciedla faktycznej wartości, należy zastosować przepisy dotyczące ustalania wartości na podstawie wyceny. W konsekwencji, NSA uznał, że wartość początkowa gruntu powinna być ustalona na podstawie operatu szacunkowego z 2012 r., a nie ceny nabycia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wartości początkowej środków trwałych (gruntów) w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdy podatnik nie posiada dowodów na poniesione nakłady z powodu upływu czasu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabycie środka trwałego miało miejsce wiele lat temu, a podatnik nie jest w stanie udowodnić poniesionych nakładów na jego doprowadzenie do stanu używalności.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy ustalić wartość początkową gruntu jako środka trwałego w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdy podatnik nie jest w stanie udowodnić poniesionych nakładów na jego przygotowanie do użytkowania z powodu upływu czasu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość początkową gruntu należy ustalić na podstawie wyceny (operatu szacunkowego), a nie ceny nabycia, jeśli cena nabycia nie odzwierciedla faktycznej wartości środka trwałego ze względu na poniesione nakłady, których podatnik nie jest w stanie udowodnić z powodu upływu czasu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ podatkowy wybiórczo podszedł do zaleceń NSA i nie ustosunkował się do argumentów podatnika dotyczących poniesionych nakładów. W sytuacji, gdy podatnik nie jest w stanie udowodnić wydatków na nabycie lub wytworzenie środka trwałego z powodu upływu czasu, a cena nabycia nie odzwierciedla faktycznej wartości, należy zastosować przepisy dotyczące ustalania wartości na podstawie wyceny.
Czy sąd administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie po wyroku NSA, jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach, nawet jeśli stan faktyczny uległ zmianie lub wymagał ponownego ustalenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd jest związany oceną prawną NSA, jednakże zmiana stanu faktycznego lub konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego, wskazana przez NSA, może ograniczyć zakres związania sądu przy ponownym orzekaniu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że w poprzednim wyroku (II FSK 974/23) wskazał na uchybienia organów w zakresie ustalania stanu faktycznego, który okazał się niekompletny, oraz na konieczność przesądzenia, czy istniała podstawa prawna do ustalenia wartości gruntu w innej wartości niż cena zakupu. Ta zmiana oceny stanu faktycznego przez NSA ograniczyła zakres związania WSA przy ponownym orzekaniu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22g § ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Jeśli nie można ustalić ceny nabycia środka trwałego, jego wartość początkową ustala się na podstawie wyceny.
u.p.d.o.f. art. 22g § ust. 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy ustalania wartości początkowej wytworzonych środków trwałych, w tym budynków, na podstawie wyceny, gdy brak dowodów na poniesione wydatki.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 22g § 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wartość początkowa środka trwałego w postaci gruntu powinna być ustalona na podstawie ceny nabycia, jeśli jest znana.
u.p.d.o.f. art. 22g § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Cena nabycia jest wyznacznikiem wartości początkowej, gdy podatnik nabywa przedmiot kompletny i zdatny do użytku.
u.p.d.o.f. art. 22g § ust. 17
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy aktualizacji wartości środków trwałych.
u.p.d.o.f. art. 22a § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja środka trwałego.
u.p.d.o.f. art. 22c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Katalog środków trwałych podlegających amortyzacji.
u.p.d.o.f. art. 22o § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy aktualizacji wartości środków trwałych.
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1e pkt. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podstawa ustalenia kosztu uzyskania przychodu dla aportowanego środka trwałego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organu.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organu oceną prawną sądu.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa po ponownym rozpoznaniu sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
O.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
u.p.d.o.f. art. 22g § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ogólne zasady ustalania wartości początkowej środków trwałych.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
O.p. art. 208 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik nie jest w stanie udowodnić poniesionych nakładów na uzbrojenie i przygotowanie gruntu do użytkowania z powodu upływu czasu, co uzasadnia ustalenie wartości początkowej na podstawie wyceny. • Organ podatkowy wybiórczo podszedł do zaleceń NSA i nie ustosunkował się do argumentów podatnika dotyczących wartości początkowej gruntu.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że wartość początkowa gruntu powinna być ustalona na podstawie ceny nabycia prawa użytkowania wieczystego i opłaty przekształceniowej, zgodnie z art. 22g ust. 3 u.p.d.o.f.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że podstawową kwestią podlegającą badaniu było zastosowanie się przez Naczelnika do oceny prawnej i wytycznych w zakresie postępowania, sformułowanych w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. • Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym po ponownym przeanalizowaniu stanu faktycznego sprawy doszedł do tych samych wniosków, co Sąd pierwszej instancji i w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. • Podatnik nie miał obowiązku przechowywania dokumentacji potwierdzającej poniesienie tych wydatków przez okres ponad 20 lat – licząc od przybliżonej daty ich poniesienia do dnia zainicjowania kontroli podatkowej, zaś ewentualne oczekiwanie jej przedstawienia byłoby nieracjonalne. • Akceptacja rozstrzygnięcia organu, abstrahując od negatywnej oceny jego legalności, prowadziłaby do rezultatów niesprawiedliwych i krzywdzących dla Skarżącego, które nie mogą znaleźć uznania w toku sądowej kontroli administracji.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Artur Kot
członek
Małgorzata Wolf-Kalamala
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wartości początkowej środków trwałych (gruntów) w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdy podatnik nie posiada dowodów na poniesione nakłady z powodu upływu czasu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabycie środka trwałego miało miejsce wiele lat temu, a podatnik nie jest w stanie udowodnić poniesionych nakładów na jego doprowadzenie do stanu używalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest elastyczność organów podatkowych i sądów w ocenie dowodów, gdy upływ czasu uniemożliwia ich przedstawienie, a także jak skomplikowane mogą być spory dotyczące wartości początkowej środków trwałych.
“Czy po 30 latach nadal musisz udowadniać każdy paragon? Sąd mówi: niekoniecznie!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.