II FSK 106/25Uchylenie wyroku i decyzji podatek dochodowy 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. U. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Spór dotyczył możliwości zaliczenia przez Skarżącego do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnej i prawnej w postaci Wzoru Wspólnotowego, nabytego w drodze darowizny od żony w 2016 r. Organ podatkowy i Sąd pierwszej instancji uznali, że po zmianie przepisów ustawy o PIT od 1 stycznia 2018 r. (art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a), podatnik nie może zaliczać do kosztów odpisów amortyzacyjnych od nieodpłatnie nabytych wartości niematerialnych i prawnych, jeśli darowizna korzystała ze zwolnienia podatkowego, a darczyńca nie dokonywał odpisów. Skarżący argumentował, że zmiana przepisów narusza zasadę ochrony praw nabytych i interesów w toku, powołując się na utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że choć ustawodawca ma swobodę w kształtowaniu prawa podatkowego, musi respektować zasady konstytucyjne, w tym ochronę interesów w toku. Zmiany przepisów od 2018 r. pozbawiły podatnika prawa do kontynuowania amortyzacji rozpoczętej przed tą datą, co naruszało zasadę ochrony interesów w toku, zwłaszcza w kontekście braku przepisów przejściowych. NSA wskazał również na utrwaloną praktykę interpretacyjną Dyrektora KIS, która potwierdzała prawo podatników do kontynuowania amortyzacji na zasadach sprzed 2018 r. w takich przypadkach. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję organu, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOrzeczenie jest istotne dla podatników, którzy nabyli nieodpłatnie wartości niematerialne i prawne przed 1 stycznia 2018 r. i chcą kontynuować ich amortyzację po tej dacie, mimo zmian przepisów. Podkreśla znaczenie ochrony interesów w toku i utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wartości niematerialnej i prawnej w drodze darowizny przed 2018 r. i zmian przepisów wprowadzonych od 2018 r. oraz nowelizacji z 2018 r. Nie dotyczy sytuacji, gdy nabycie było odpłatne lub darczyńca dokonywał odpisów amortyzacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik nabywający nieodpłatnie (w drodze darowizny) wartość niematerialną i prawną (wzór wspólnotowy) przed 1 stycznia 2018 r., która korzystała ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, może kontynuować zaliczanie odpisów amortyzacyjnych od tej wartości do kosztów uzyskania przychodów po tej dacie, mimo zmian przepisów wprowadzonych od 2018 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik ma prawo kontynuować zaliczanie odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2018 r., ze względu na ochronę interesów w toku i zasady konstytucyjne.
Uzasadnienie
Zmiany przepisów od 2018 r. pozbawiły podatnika prawa do kontynuowania amortyzacji wartości niematerialnej i prawnej nabytej nieodpłatnie przed tą datą. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że narusza to zasadę ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, zwłaszcza w sytuacji braku przepisów przejściowych. Sąd powołał się również na utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych.
Czy utrwalona praktyka interpretacyjna organów podatkowych (Dyrektora KIS) może stanowić podstawę do ochrony uzasadnionych oczekiwań podatnika w kontekście zmian przepisów podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik może powoływać się na utrwaloną praktykę interpretacyjną organów Krajowej Administracji Skarbowej i korzystać z ochrony przewidzianej w art. 14n § 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Dyrektor KIS w licznych interpretacjach indywidualnych potwierdzał prawo podatników do kontynuowania amortyzacji składników majątku nabytych nieodpłatnie przed 1 stycznia 2018 r. na zasadach obowiązujących do końca 2017 r., powołując się na ochronę praw nabytych i interesów w toku. Podatnik mógł zatem polegać na tej praktyce.
Czy art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. jest zgodny z zasadą ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia możliwości zaliczenia do kosztów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie w drodze darowizny, których amortyzację rozpoczęto przed tą datą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA uznał, że przepis ten, w zakresie, w jakim pozbawia możliwości zaliczenia do kosztów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie w drodze darowizny, zwolnionej od podatku od spadków i darowizn, których amortyzację rozpoczęto i nie zakończono przed 1 stycznia 2018 r., jest niezgodny z zasadą ochrony interesów w toku.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że ustawodawca, wprowadzając zmiany w prawie podatkowym, musi zapewnić ochronę interesów w toku i nie może tworzyć 'pułapek' dla podatników. Brak przepisów przejściowych uniemożliwiających dokończenie rozpoczętej amortyzacji narusza te zasady.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 45a lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. wyklucza zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie (w tym w drodze darowizny zwolnionej z podatku), jeśli amortyzacja nie została rozpoczęta przed tą datą. Sąd uznał, że w zakresie, w jakim przepis ten pozbawia możliwości kontynuowania amortyzacji rozpoczętej przed 1 stycznia 2018 r., jest niezgodny z zasadą ochrony interesów w toku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu lub wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub proceduralnego.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania skargi przez NSA po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada ochrony praw nabytych i interesów w toku.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dodany w 2018 r. przepis, który miał pozwolić na zaliczenie do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych od nabytych w drodze darowizny wartości niematerialnych i prawnych, zwolnionych od podatku od spadków i darowizn, ale tylko w przypadku, gdy darczyńca dokonywał od nich odpisów amortyzacyjnych. Nie dotyczy to sytuacji Skarżącego.
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1 i 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy dotyczące kosztów uzyskania przychodów i amortyzacji.
u.p.d.o.f. art. 22b § ust. 1 pkt 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis dotyczący wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg prawidłowego uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawa ustrojowa sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do oparcia rozstrzygnięcia na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów od organu.
p.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 14n § § 4 pkt 2 i § 5
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ochrona uzasadnionych oczekiwań podatnika w przypadku utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogłoszenie i publikacja orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres przedmiotowy ustaw podatkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady ochrony interesów w toku i praw nabytych przez przepisy zmienione od 2018 r., które uniemożliwiły kontynuację amortyzacji wartości niematerialnej i prawnej nabytej nieodpłatnie przed 2018 r. • Naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z uwagi na utrwaloną praktykę interpretacyjną Dyrektora KIS, która potwierdzała prawo do kontynuowania amortyzacji na zasadach sprzed 2018 r. • Niewłaściwe zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. do stanu faktycznego, który rozpoczął się przed tą datą.
Godne uwagi sformułowania
ochrona interesów w toku • zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa • nie można uznać, że samo publiczne ogłoszenie sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego oznaczało utratę domniemania konstytucyjności wadliwej regulacji • podatnik mógł wobec tego powoływać się stosując dalej po 1 stycznia 2018 r. amortyzację Wzoru wspólnotowego na utrwaloną praktykę interpretacyjną organów Krajowej Administracji Skarbowej i korzystać z ochrony przewidzianej w art. 14n § 4 pkt 2 O.p.
Skład orzekający
Anna Dumas
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Orzeczenie jest istotne dla podatników, którzy nabyli nieodpłatnie wartości niematerialne i prawne przed 1 stycznia 2018 r. i chcą kontynuować ich amortyzację po tej dacie, mimo zmian przepisów. Podkreśla znaczenie ochrony interesów w toku i utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wartości niematerialnej i prawnej w drodze darowizny przed 2018 r. i zmian przepisów wprowadzonych od 2018 r. oraz nowelizacji z 2018 r. Nie dotyczy sytuacji, gdy nabycie było odpłatne lub darczyńca dokonywał odpisów amortyzacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw nabytych i interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych, co ma szerokie znaczenie praktyczne dla wielu podatników. Podkreśla rolę zasad konstytucyjnych w interpretacji prawa podatkowego.
“NSA chroni podatnika: Amortyzacja darowanego wzoru wspólnotowego możliwa mimo zmian przepisów!”
Dane finansowe
WPS: 1 644 462,16 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.