Orzeczenie · 2026-03-12

II FNP 5/25Oddalenie skargi o niezgodność z prawem orzeczenia NSA

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-12

NSAPodatkoweŚredniansa

podatek dochodowyosoby fizycznezryczałtowany podatekprawo unijneniezgodność z prawemunikanie opodatkowaniadyrektywa UEskarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę M. Ł. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA z dnia 14 maja 2024 r. (sygn. akt II FSK 327/22). Skarga ta była konsekwencją wcześniejszego wyroku NSA, który uwzględnił skargę kasacyjną Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego i oddalił skargę podatniczki na decyzję dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżąca zarzuciła, że wyrok NSA z 14 maja 2024 r. został wydany z rażącym naruszeniem prawa Unii Europejskiej, w szczególności zasady lojalności (art. 4 ust. 3 TUE w zw. z art. 288 akapit 3 TFUE) oraz prawa do własności (art. 17 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 3 TUE i art. 217 Konstytucji RP), poprzez bezpodstawne zastosowanie Dyrektywy 2011/96/UE. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że instytucja skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem nie jest kolejnym środkiem odwoławczym, a służy realizacji prawa do wynagrodzenia szkody. Sąd podkreślił, że poprzednie orzeczenie NSA opierało się na przepisach prawa krajowego (Ordynacja podatkowa, updof, updop, ppsa), a nie unijnego. Analiza uzasadnienia wyroku z 14 maja 2024 r. nie potwierdziła zarzutu bezpośredniego zastosowania Dyrektywy 2011/96/UE. NSA wskazał, że sprawa dotyczyła unikania opodatkowania poprzez stworzenie sztucznej struktury prawnej, co było oceniane na gruncie prawa krajowego. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała rażącego naruszenia prawa UE, które musiałoby mieć charakter oczywisty i elementarny, a także nie wykazała, że sprawa miała charakter unijny lub że NSA zastosował przepis prawa krajowego sprzeczny z prawem UE. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zwłaszcza w kontekście zarzutów naruszenia prawa Unii Europejskiej. Podkreślenie, że skarga ta nie jest środkiem odwoławczym i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa UE.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa UE, co jest trudne do udowodnienia.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, oparty na przepisach prawa krajowego dotyczących unikania opodatkowania, może być uznany za wydany z rażącym naruszeniem prawa Unii Europejskiej, w szczególności zasady lojalności i prawa do własności, poprzez bezpodstawne zastosowanie dyrektywy UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok NSA nie został wydany z rażącym naruszeniem prawa UE. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest niezasadna, ponieważ poprzednie orzeczenie opierało się na przepisach prawa krajowego, a skarżąca nie wykazała rażącego naruszenia konkretnej normy prawa UE, która powinna być zastosowana lub została zastosowana wadliwie.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie jest środkiem odwoławczym. Analiza uzasadnienia poprzedniego wyroku NSA nie wykazała zastosowania prawa UE, a sprawa była rozstrzygana na gruncie przepisów krajowych dotyczących unikania opodatkowania. Skarżąca nie udowodniła rażącego naruszenia prawa UE, które musiałoby być oczywiste i elementarne.

Czy przepisy Karty Praw Podstawowych UE mogą być podstawą do stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia NSA, jeśli nie wskazano innych przepisów prawa UE, których naruszenie skutkowałoby naruszeniem KPP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy KPP nie mogą być samodzielną podstawą do stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia NSA w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, jeśli nie wskazano innych przepisów prawa UE, których naruszenie skutkowałoby naruszeniem KPP. Karta ma zastosowanie tylko w zakresie, w jakim stosowane jest prawo Unii.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że zgodnie z art. 51 ust. 1 KPP, Państwa Członkowskie obowiązane są stosować Kartę tylko w zakresie, w jakim stosują prawo Unii. Dla skuteczności zarzutu naruszenia KPP niezbędne jest wskazanie innych przepisów prawa UE, których naruszenie skutkowało naruszeniem KPP. W tej sprawie skarżąca nie wykazała takiego powiązania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2024 r., sygn. akt II FSK 327/22.

Przepisy (19)

Główne

ppsa art. 285a § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA w przypadku rażącego naruszenia prawa UE.

ppsa art. 285k § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutek uwzględnienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem - stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

ppsa art. 285k § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.

Pomocnicze

updop art. 22 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Zwolnienie podatkowe przewidziane w tym przepisie nie mogło być zastosowane w sytuacji stworzenia sztucznej struktury prawnej w celu uniknięcia opodatkowania.

KPP art. 17 § ust. 1

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Nie mógł być naruszony w sposób wskazany przez skarżącą, gdyż nie wskazano innych przepisów prawa UE, których naruszenie skutkowałoby naruszeniem KPP. Karta ma zastosowanie tylko w zakresie stosowania prawa UE.

TUE art. 4 § ust. 3 zd. 2

Traktat o Unii Europejskiej

Zasada lojalności nie została naruszona, gdyż NSA nie rozstrzygał sprawy na podstawie prawa UE, a skarżąca nie wykazała, że zasada ta powinna mieć bezpośrednie lub pośrednie zastosowanie.

TFUE art. 288 § akapit 3

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Nie został naruszony, gdyż NSA nie zastosował bezpośrednio przepisów Dyrektywy 2011/96/UE.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nie mógł być naruszony w sposób wskazany przez skarżącą, gdyż nie wykazano naruszenia prawa UE, które skutkowałoby naruszeniem tego przepisu.

updop

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

ppsa art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 285f § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin na wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.

ppsa art. 285e § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

Definicja czynu niedozwolonego jako podstawy do dochodzenia odszkodowania.

k.c. art. 4171 § § 2

Kodeks cywilny

Podstawa do żądania naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.

updof art. 30a § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zastosowanie w przypadku unikania opodatkowania dywidend.

Op. art. 199a

Ordynacja podatkowa

Op. art. 119a

Ordynacja podatkowa

Przepis nieobowiązujący w 2013 r., dotyczący unikania opodatkowania.

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

NSA nie zastosował prawa UE jako podstawy rozstrzygnięcia w sprawie II FSK 327/22. • Sprawa była rozstrzygana na gruncie przepisów prawa krajowego dotyczących unikania opodatkowania. • Skarżąca nie wykazała rażącego naruszenia prawa UE. • Karta Praw Podstawowych UE ma zastosowanie tylko w zakresie stosowania prawa UE i nie może być samodzielną podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem bez wskazania naruszenia innych przepisów UE.

Odrzucone argumenty

Wyrok NSA z 14 maja 2024 r. został wydany z rażącym naruszeniem prawa UE (zasady lojalności, prawa do własności) poprzez bezpodstawne zastosowanie Dyrektywy 2011/96/UE. • Naruszenie zasady lojalności i skutków wertykalnych dyrektyw. • Naruszenie prawa do własności.

Godne uwagi sformułowania

skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie stanowi kolejnego środka odwoławczego • Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej • Naruszenie to musi mieć charakter rażący, czyli mający charakter elementarny, oczywisty, nie wymagający głębszej analizy • faktycznym właścicielem dywidend wypłaconych przez spółkę "K." S.A. była skarżąca, a wyłącznym celem utworzenia sztucznej struktury z udziałem słowackiej spółki i wykorzystaniu jej, jako spółki pośredniczącej, do wypłaty dywidend, było uniknięcie ich opodatkowania. • Istnieje więc ścisły związek pomiędzy nadużyciem prawa Unii Europejskiej (Dyrektywy 2011/96/UE, poprzednio 90/435), a obowiązkiem podatkowym podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych

Skład orzekający

Beata Cieloch

przewodniczący

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

zdanie odrebne

Artur Kot

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zwłaszcza w kontekście zarzutów naruszenia prawa Unii Europejskiej. Podkreślenie, że skarga ta nie jest środkiem odwoławczym i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa UE, co jest trudne do udowodnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy skomplikowanej procedury prawnej (skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem) i zarzutów naruszenia prawa UE, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i podatkowym. Pokazuje też, jak sądy podchodzą do kwestii unikania opodatkowania.

“Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem może być furtką do podważenia prawomocnego wyroku NSA? Sąd wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 1 465 826,16 PLN

Zdanie odrębne

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników