II CZ 383/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażaleń powódki M. K. i pozwanej I. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w Szczecinie, które umorzyło postępowanie w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, zasądziło od pozwanej na rzecz powódki 2 938 zł oraz odstąpiło od obciążania pozwanej pozostałymi kosztami postępowania. Sąd Rejonowy uzasadniał swoje rozstrzygnięcie tym, że pozwana, doprowadzając do rozwiązania umowy darowizny, niejako przyznała zasadność stanowiska powódki, jednakże z uwagi na zasady słuszności zdecydował o częściowym jedynie obciążeniu jej kosztami, odstępując od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Pozwana w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c., argumentując, że powinna zostać całkowicie zwolniona z kosztów, gdyż utraciła nieruchomość i nie miała wpływu na sytuację finansową ojca. Powódka z kolei wniosła o zasądzenie pełnej kwoty kosztów zastępstwa procesowego, argumentując, że pozwana jest stroną przegrywającą i powinna ponieść całość kosztów zgodnie z art. 98 k.p.c. Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenia, uznał zażalenie pozwanej za bezzasadne, a zażalenie powódki za zasadne w części. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego co do tego, że pozwana jest stroną przegrywającą. Odnosząc się do art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy stwierdził, że po stronie pozwanej nie zachodzą okoliczności pozwalające na zaliczenie ich do „szczególnych wypadków” uzasadniających odstąpienie od obciążenia jej kosztami. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska Sądu Rejonowego o „wmanewrowaniu” pozwanej w proces przez jej ojca, wskazując na domniemanie z art. 527 § 3 k.c. i bliski stosunek pokrewieństwa między pozwaną a jej ojcem, co skutkowało obowiązkiem pozwanej wykazania braku wiedzy o pokrzywdzeniu wierzyciela. Pozwana nie sprostała temu obowiązkowi. W związku z tym Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powódki dodatkowo koszty zastępstwa procesowego w kwocie 2 400 zł. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego nastąpiło w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, z uwzględnieniem stopnia wygranej każdej ze stron.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza w sprawach dotyczących skargi pauliańskiej oraz domniemania z art. 527 § 3 k.c. w relacjach rodzinnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i oceny dowodów przez sąd drugiej instancji. Stosowanie art. 102 k.p.c. zawsze wymaga indywidualnej oceny sądu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może zmienić postanowienie sądu pierwszej instancji w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, uwzględniając w całości wniosek strony o zasądzenie tych kosztów, mimo że sąd pierwszej instancji zastosował art. 102 k.p.c. i częściowo odstąpił od ich zasądzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może zmienić postanowienie sądu pierwszej instancji w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, jeśli uzna, że zastosowanie art. 102 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji było nieuzasadnione lub rażąco niesprawiedliwe, a zasady współżycia społecznego oraz całokształt okoliczności sprawy przemawiają za obciążeniem strony przegrywającej pełnymi kosztami.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że pozwana nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionych wypadków w rozumieniu art. 102 k.p.c., które uzasadniałyby odstąpienie od obciążenia jej kosztami zastępstwa procesowego. Sąd podkreślił, że pozwana, będąc w bliskim stosunku z dłużnikiem (ojcem), podlegała domniemaniu z art. 527 § 3 k.c. i nie obaliła go, co oznaczało, że powinna była wiedzieć o pokrzywdzeniu wierzyciela. W związku z tym, sąd drugiej instancji zasądził pełne koszty zastępstwa procesowego.
Czy pozwana, będąca w bliskim stosunku z dłużnikiem (ojcem), który dokonał czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, wiedziała o tym, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, zgodnie z art. 527 § 3 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwana wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć o tym, że czynność prawna (darowizna nieruchomości od ojca) prowadzi do pokrzywdzenia powódki jako wierzyciela. Pozwana nie obaliła domniemania z art. 527 § 3 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na bliskim stosunku pokrewieństwa i zażyłości między pozwaną a jej ojcem (dłużnikiem), co uzasadniało zastosowanie domniemania z art. 527 § 3 k.c. Pozwana nie przedstawiła dowodów na obalenie tego domniemania, a analiza okoliczności faktycznych (np. opóźnienie w przekazaniu nieruchomości, brak zamieszkiwania w niej) wskazywała na jej wiedzę o sytuacji majątkowej ojca i potencjalnym pokrzywdzeniu wierzyciela.
Czy sąd drugiej instancji może zmienić rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, jeśli sąd pierwszej instancji zastosował art. 102 k.p.c. w sposób nieuzasadniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może zmienić rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, jeśli uzna, że zastosowanie art. 102 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji było rażąco niesprawiedliwe lub nieuzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, po stwierdzeniu, że pozwana jest stroną przegrywającą i nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c., dokonał własnej kalkulacji kosztów postępowania zażaleniowego, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 225 zł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| I. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić stronie wygrywającej poniesione przez nią koszty procesu, które były niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Zwrotowi podlegają także koszty ustanowionego zastępstwa procesowego.
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkowa osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Pojęcie 'bliskich stosunków' rozumiane jest szeroko, obejmując więzy wynikające z pokrewieństwa, małżeństwa, bliskiej wieloletniej znajomości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami procesu i jego zastosowanie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu sądu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy.
k.p.c. art. 25 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Oznaczenie wartości przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 26
Kodeks postępowania cywilnego
Oznaczenie wartości przedmiotu sporu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 6 pkt 6
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (2.400 zł).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 6 pkt 3
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (150 zł).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 13 ust. 2 pkt 1
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (150 zł).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 12 ust. 2 pkt 1
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (150 zł).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana jest stroną przegrywającą w sprawie. • Pozwana nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionych wypadków w rozumieniu art. 102 k.p.c. • Pozwana, będąc w bliskim stosunku z dłużnikiem, podlega domniemaniu z art. 527 § 3 k.c. i nie obaliła go. • Zasada odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) powinna być stosowana w pełnym zakresie.
Odrzucone argumenty
Pozwana powinna zostać całkowicie zwolniona z kosztów postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. • Pozwana nie miała wpływu na sytuację finansową ojca i nie wiedziała o pokrzywdzeniu wierzyciela. • Pozwana nie jest stroną przegrywającą w sprawie.
Godne uwagi sformułowania
wmanewrowania pozwanej w prowadzenie tego postępowania przez jej ojca • pewnego rodzaju „wmanewrowania” pozwanej w prowadzenie tego postępowania przez jej ojca, a dłużnika powódki • nie sposób przyjąć, iż pozwana była jedynie biernym uczestnikiem zdarzeń, nie mającym wpływu na ich treści i znacznie • po stronie pozwanej nie zachodzą okoliczności pozwalające na zaliczenie ich do “szczególnych wypadków” przemawiających za odstąpieniem od obciążenia pozwanej kosztami postępowania • Przeciwko pozwanej działa domniemanie prawne, wysłowione w art. 527 § 3 k.c.
Skład orzekający
Iwona Siuta
przewodniczący
Violetta Osińska
sędzia
Zbigniew Ciechanowicz
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza w sprawach dotyczących skargi pauliańskiej oraz domniemania z art. 527 § 3 k.c. w relacjach rodzinnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i oceny dowodów przez sąd drugiej instancji. Stosowanie art. 102 k.p.c. zawsze wymaga indywidualnej oceny sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd drugiej instancji koryguje decyzję sądu pierwszej instancji w kwestii kosztów procesu, opierając się na szczegółowej analizie przepisów o skardze pauliańskiej i zasadzie słuszności. Jest to interesujące dla prawników procesowych.
“Sąd Okręgowy: Rodzinne powiązania mogą kosztować! Jak domniemanie z art. 527 k.c. wpłynęło na zasądzenie kosztów procesu.”
Dane finansowe
WPS: 43 769 PLN
zasądzone od pozwanej na rzecz powódki: 2938 PLN
dodatkowo zasądzone od pozwanej na rzecz powódki tytułem zastępstwa procesowego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym: 2400 PLN
zasądzone od pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania zażaleniowego: 225 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.