II CSKP 980/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy M. D. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie, które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Oświęcimiu. Sprawa dotyczyła wniosku o wpis do księgi wieczystej prawa do zaspokojenia się z nieruchomości, której czynność prawna została uznana za bezskuteczną wobec wnioskodawcy na podstawie wyroku pauliańskiego. Sądy niższych instancji uznały, że ujawnienie takiego prawa w księdze wieczystej jest niemożliwe, ponieważ nie istnieje przepis ustawowy wyraźnie na to zezwalający, a katalog praw podlegających wpisowi w art. 16 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest przykładowy, ale nie obejmuje prawa z art. 532 k.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej oddalenia apelacji i kosztów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Uzasadnienie wskazuje na nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istotnych okoliczności faktycznych, w tym wniosku syndyka masy upadłości o wpis zobowiązania do przekazania nieruchomości do masy upadłości, który wpłynął przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy podkreślił, że wpis ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku. Ponadto, Sąd Najwyższy zauważył rozbieżności w orzecznictwie dotyczące możliwości ujawnienia w księdze wieczystej praw osobistych i roszczeń, w tym prawa wierzyciela pauliańskiego, co może wymagać rozstrzygnięcia przez powiększony skład Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ujawniania praw osobistych i roszczeń w księgach wieczystych, w szczególności prawa wynikającego ze skargi pauliańskiej (art. 532 k.c.). Kwestia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji, co oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie kwestii wpisu nie zapadło. Interpretacja art. 16 u.k.w.h. może być przedmiotem dalszych rozważań, w tym przez powiększony skład SN.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawo wierzyciela do zaspokojenia się z nieruchomości, wynikające z uznania czynności prawnej za bezskuteczną (art. 532 k.c.), może być ujawnione w księdze wieczystej jako prawo osobiste lub roszczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądów niższych instancji, które uznały, że takie ujawnienie jest niemożliwe z powodu braku wyraźnego przepisu ustawowego. Wskazał na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem istotnych okoliczności faktycznych i potencjalnych rozbieżności interpretacyjnych w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji opierały się na stanowisku, że do ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej konieczny jest wyraźny przepis ustawowy. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niejasne brzmienie art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h., możliwość istnienia innych przepisów ustawowych dopuszczających wpis, a także na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące ujawniania prawa wierzyciela pauliańskiego. Dodatkowo, sąd okręgowy pominął istotne fakty dotyczące wniosku syndyka masy upadłości.
Jakie są granice kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym w kontekście ustaleń faktycznych i oceny prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do przeprowadzania dowodów i czynienia ustaleń faktycznych, które powinny zostać dokonane przez sądy niższych instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu kasacyjnym nie może dokonywać własnych ustaleń faktycznych, a jedynie oceniać zastosowanie prawa materialnego do ustaleń dokonanych przez sąd meriti. W przypadku nierozpoznania przez sąd okręgowy istotnych okoliczności faktycznych, konieczne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
u.k.w.h. art. 16 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
W wypadkach przewidzianych w przepisach ustawowych w księdze wieczystej, poza prawami rzeczowymi, mogą być ujawniane prawa osobiste i roszczenia.
k.c. art. 532
Kodeks cywilny
Reguluje prawo wierzyciela do dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości w drodze tzw. skargi pauliańskiej.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 16 § 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wymienia przykładowo prawa osobiste i roszczenia, które mogą być ujawniane, w tym "w szczególności mogą być ujawniane".
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres badania sądu przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej (treść i forma wniosku, dokumentów, księgi).
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ograniczeń dowodowych i ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego w przypadku uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
Prawo upadłościowe art. 144-146
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe
Skutki ogłoszenia upadłości.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. w zw. z art. 532 k.c. poprzez uznanie, że prawo wierzyciela pauliańskiego nie może być ujawnione w księdze wieczystej. • Nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istotnych okoliczności faktycznych, w tym wniosku syndyka masy upadłości o wpis zobowiązania do przekazania nieruchomości do masy upadłości.
Godne uwagi sformułowania
do ujawnienia prawa osobistego lub roszczenia w księdze wieczystej konieczny jest wyraźny przepis rangi ustawowej • przepisy umożliwiające ujawnienie praw osobistych i roszczeń w księdze wieczystej mają charakter wyjątkowy i jako takie nie powinny być wykładane rozszerzająco • Redakcja normatywna art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. wywołuje uzasadnione wątpliwości interpretacyjne • Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie jest uprawniony do przeprowadzania dowodów i czynienia ustaleń faktycznych
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ujawniania praw osobistych i roszczeń w księgach wieczystych, w szczególności prawa wynikającego ze skargi pauliańskiej (art. 532 k.c.). Kwestia zakresu kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji, co oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie kwestii wpisu nie zapadło. Interpretacja art. 16 u.k.w.h. może być przedmiotem dalszych rozważań, w tym przez powiększony skład SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z obrotem nieruchomościami i zabezpieczeniem wierzycieli, a także pokazuje złożoność interpretacji przepisów dotyczących ksiąg wieczystych i ograniczenia Sądu Najwyższego.
“Czy prawo z wyroku pauliańskiego można wpisać do księgi wieczystej? Sąd Najwyższy analizuje kluczowe przepisy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.