Orzeczenie · 2025-03-11

II CSKP 617/23Niedozwolone klauzule kredyt hipoteczny zarzut zatrzymania TSUE

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2025-03-11

SNCywilneprawo umówWysokanajwyższy

abuzywnośćklauzule niedozwolonekredyt frankowyTSUEzarzut zatrzymanianieważność umowykonsumentodsetki ustawowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powodów E. S. i M. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który w części zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczący nieważności umowy kredytu hipotecznego z 16 października 2007 r. zawartej z Bankiem S.A. w W. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy lub zasądzenia kwot zapłaconych bez podstawy prawnej, kwestionując klauzule waloryzacyjne. Sąd Okręgowy uznał niektóre postanowienia za bezskuteczne, ale nie unieważnił całej umowy, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów kwotę 110 446,82 zł nadpłaty. Sąd Apelacyjny uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ale oddalił powództwo o odsetki i uwzględnił zarzut zatrzymania zgłoszony przez pozwanego. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych za opóźnienie oraz w części uwzględniającej zarzut zatrzymania. Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z TSUE, bank nie może domagać się od konsumenta rekompensaty przekraczającej zwrot kapitału i ustawowe odsetki od dnia wezwania do zapłaty, a także że prawo zatrzymania nie może uzależniać zwrotu świadczeń od zaofiarowania zwrotu całości otrzymanego kapitału, niezależnie od już dokonanych spłat. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dyrektywy 93/13 w kontekście umów kredytowych, dopuszczalność zarzutu zatrzymania w sporach konsumenckich, ochrona praw konsumenta.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie opiera się na interpretacji prawa UE, co może wpływać na jego bezpośrednie stosowanie w innych jurysdykcjach. Dotyczy specyficznego typu umowy kredytowej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zarzut zatrzymania zgłoszony przez bank w sporze z konsumentem, w kontekście nieważności umowy kredytowej z powodu abuzywnych klauzul, jest dopuszczalny i czy może uzależniać zwrot świadczeń konsumenta od zaofiarowania zwrotu całości otrzymanego kapitału?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut zatrzymania w takiej sytuacji jest niedopuszczalny w świetle prawa unijnego, gdyż stoi na przeszkodzie prawu konsumenta do uzyskania zwrotu świadczeń.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie TSUE, które wyklucza możliwość uzależniania zwrotu świadczeń od konsumenta od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego kapitału, niezależnie od już dokonanych spłat, w przypadku stwierdzenia nieważności umowy z powodu abuzywnych klauzul.

Czy bank może domagać się od konsumenta rekompensaty przekraczającej zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania umowy oraz ustawowe odsetki za zwłokę liczone od dnia wezwania do zapłaty, w przypadku nieważności umowy kredytowej z powodu abuzywnych postanowień?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie może domagać się takiej rekompensaty.

Uzasadnienie

TSUE w swoich orzeczeniach stwierdził, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, która pozwala bankowi na domaganie się od konsumenta rekompensaty przekraczającej zwrot kapitału i ustawowe odsetki od dnia wezwania do zapłaty.

Czy wykonywanie praw konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 może być uzależnione od złożenia przez niego oświadczenia o braku zgody na utrzymanie abuzywnego warunku i świadomości konsekwencji nieważności umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wykonywanie praw konsumenta nie może być uzależnione od takiego oświadczenia.

Uzasadnienie

TSUE wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, która uzależnia wykonanie praw konsumenta od złożenia przez niego oświadczenia o braku zgody na abuzywny warunek i świadomości konsekwencji nieważności umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powodowie (w części)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
E. S.	osoba_fizyczna	powód
M. M.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółce akcyjnej w W.	spółka	pozwany

Przepisy (11)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeśli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane jednoznacznie.

Pomocnicze

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki ustawowe za opóźnienie.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Termin spełnienia świadczenia.

k.c. art. 476

Kodeks cywilny

Pojęcie opóźnienia.

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania.

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania przy umowie wzajemnej.

k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady orzekania o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.

pr. bank. art. 69

Ustawa Prawo bankowe

Istotne postanowienia umowy kredytu bankowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedopuszczalność zarzutu zatrzymania w sporze z konsumentem w świetle prawa UE. • Prawo konsumenta do zwrotu świadczeń bez konieczności zaofiarowania zwrotu całości kapitału. • Naruszenie art. 6 i 7 dyrektywy 93/13 w związku z polskim prawem krajowym.

Odrzucone argumenty

Dopuszczalność zarzutu zatrzymania w umowie kredytowej jako umowie wzajemnej. • Konieczność złożenia przez konsumenta oświadczenia o braku zgody na abuzywne klauzule i świadomości konsekwencji.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób odeprzeć zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 455 k.c. i art. 481 § 1 k.c. • prawo zatrzymania jest sposobem obrony przed roszczeniem strony przeciwnej i przysługuje uprawnionemu w celu zabezpieczenia jego wierzytelności • prawo to ustępuje innym zabezpieczeniom i ustaje z chwilą dania przez stronę przeciwną innego zabezpieczenia • nieuczciwy charakter niektórych warunków tej umowy powołanie się przez tę instytucję na prawo zatrzymania prowadzi do uzależnienia przysługującej konsumentowi możliwości uzyskania przez niego zapłaty kwot [...] od równoczesnego zaofiarowania przez tego konsumenta zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości świadczenia

Skład orzekający

Władysław Pawlak

przewodniczący, sprawozdawca

Roman Trzaskowski

członek

Karol Weitz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dyrektywy 93/13 w kontekście umów kredytowych, dopuszczalność zarzutu zatrzymania w sporach konsumenckich, ochrona praw konsumenta."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na interpretacji prawa UE, co może wpływać na jego bezpośrednie stosowanie w innych jurysdykcjach. Dotyczy specyficznego typu umowy kredytowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie ma wysokie znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków, wprowadzając istotne zmiany w interpretacji prawa UE dotyczącego kredytów hipotecznych i zarzutu zatrzymania, co jest gorącym tematem na rynku finansowym.

“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą blokować zwrotu pieniędzy konsumentom w sporach o kredyty hipoteczne!”

Dane finansowe

WPS: 113 206,6 PLN

nadpłata: 110 446,82 PLN

nadpłata: 199 110,65 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników