II CSKP 329/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Z.Ł. dochodziła od pozwanego S.C. zapłaty kwoty 51 868,77 zł tytułem pożytków z nieruchomości, której byli współużytkownikami wieczystymi. Spór koncentrował się wokół umowy z 16 grudnia 2010 r., zawartej między mężem powódki a pozwanym, która regulowała sposób korzystania z budynków na wspólnej nieruchomości. Sąd Okręgowy, zmieniając wyrok Sądu Rejonowego, uwzględnił powództwo, uznając, że umowa z 2010 r. była nieważna, gdyż przekraczała zakres zwykłego zarządu i wymagała zgody powódki, której nie udzielono. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących zarządu majątkiem wspólnym. Sąd uznał, że umowa o podział nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków, nawet jeśli dotyczy składnika majątku służącego jednemu z małżonków do działalności gospodarczej, wymaga zgody drugiego małżonka (art. 37 § 1 pkt 1 k.r.o.). Ponieważ powódka nie wiedziała o umowie i nie wyraziła na nią zgody, a następnie odmówiła jej potwierdzenia, umowa stała się nieważna od początku (ex tunc). W konsekwencji, powódka była uprawniona do dochodzenia swoich udziałów w pożytkach z nieruchomości. Sąd Najwyższy odrzucił argumenty pozwanego dotyczące zastosowania art. 36 § 3 k.r.o. oraz kwestie związane z ustaleniem wysokości pożytków, uznając je za niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym lub nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności uzyskania zgody małżonka na czynności przekraczające zwykły zarząd dotyczące składników majątku wspólnego, w tym umów o podział nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków, nawet jeśli dotyczą one działalności gospodarczej.
Dotyczy sytuacji, gdy składnik majątku wspólnego jest przedmiotem współużytkowania wieczystego i umowa dotyczy podziału do korzystania. Interpretacja przepisów k.r.o. w kontekście zarządu majątkiem wspólnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa o podział nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków, zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, dotycząca składnika majątku wspólnego, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna, jeśli nie została zawarta za zgodą drugiego małżonka, nawet jeśli dotyczy składnika majątku służącego jednemu z małżonków do działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa o podział nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków jest czynnością prawną wymagającą zgody drugiego małżonka na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.r.o., niezależnie od tego, czy dotyczy składnika majątku wspólnego służącego do działalności gospodarczej. Brak zgody powoduje nieważność umowy ex tunc.
Czy przepis art. 36 § 3 k.r.o. wyłącza stosowanie art. 37 § 1 k.r.o. w przypadku czynności dotyczących składników majątku wspólnego służących jednemu z małżonków do prowadzenia działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 36 § 3 k.r.o. nie wyłącza stosowania art. 37 § 1 k.r.o. Czynności o najpoważniejszych skutkach dla majątku wspólnego nadal wymagają zgody drugiego małżonka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 36 § 3 k.r.o. wprowadza jedynie modyfikację zasad zarządu, ale nie wyłącza wymogu zgody małżonka w przypadku czynności wymienionych w art. 37 § 1 k.r.o., nawet jeśli dotyczą one składnika majątku służącego do działalności gospodarczej.
Czy czynsz najmu od spółki, której jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu jest jeden z małżonków, stanowi pożytek cywilny rzeczy wspólnej w rozumieniu art. 207 k.c. i art. 53 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynsz najmu jest pożytkiem cywilnym rzeczy, nawet jeśli najemcą jest spółka powiązana z jednym z małżonków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem prawa od członka jej zarządu, a czynsz najmu stanowi przepływ pieniężny od jednego podmiotu prawa cywilnego do drugiego w związku ze stosunkiem najmu, będąc pożytkiem cywilnym rzeczy wspólnej.
Czy zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, w tym stosowania art. 230 k.p.c., mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 398^3 § 3 k.p.c., takie zarzuty są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne orzecznictwo, stwierdził niedopuszczalność zarzutów naruszających przepisy regulujące ustalanie faktów i ocenę dowodów, w tym art. 230 k.p.c., w postępowaniu kasacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.C. | spółka | pozwany |
| Z.Ł. | osoba_fizyczna | powódka |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 37 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania i pobierania z niej pożytków.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Współwłaściciele ponoszą pożytki i ciężary związane z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości udziałów.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.r.o. art. 36 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis ten nie wyłącza stosowania art. 37 § 1 k.r.o. w przypadku czynności dotyczących składników majątku wspólnego służących jednemu z małżonków do prowadzenia działalności gospodarczej.
k.c. art. 53 § § 2
Kodeks cywilny
Czynsz jest pożytkiem cywilnym rzeczy.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten może być zastosowany jedynie w razie oceny przez Sąd, że twierdzenia powódki o faktach są przyznane, a nie – że pozwany skutecznie ich nie zakwestionował.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o podział nieruchomości do korzystania zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, dotycząca składnika majątku wspólnego, jest nieważna na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.r.o. • Przepis art. 36 § 3 k.r.o. nie wyłącza stosowania art. 37 § 1 k.r.o. • Czynsz najmu od spółki powiązanej z jednym z małżonków jest pożytkiem cywilnym rzeczy wspólnej. • Zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Zgoda powódki na umowę z 2010 r. była zbędna z uwagi na art. 36 § 3 k.r.o. • Umowa o podział rzeczy do używania nie jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. • Pozwany nie czerpał pożytków z rzeczy, gdyż najemcą była spółka, z którą był powiązany. • Pozwany skutecznie zakwestionował żądanie pozwu co do zasady i wysokości.
Godne uwagi sformułowania
Sedno sporu między stronami sprowadzało się do rozstrzygnięcia, czy ważna była umowa o podział gruntu do korzystania, która w 2010 r. zawarta została przez pozwanego z ówczesnym mężem powódki. • Każda ze sfer tej oceny dotyczyła bowiem innego przedmiotu: objętego wspólnością ustawową udziału ½ w prawie użytkowania wieczystego oraz całej nieruchomości, do której prawo współużytkowania wieczystego przysługiwało trojgu uprawnionym. • Porozumienie niewątpliwie było umową prawa cywilnego określającą zasady posiadania nieruchomości, korzystania z niej i pobierania pożytków w sposób odmienny od wynikającego z art. 206 i art. 207 k.c. • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jako osoba prawna, nie jest jednak, z punktu widzenia prawa, tożsama z osobą członka zarządu – nawet wówczas, gdy pozostaje on jedynym wspólnikiem spółki. • W orzecznictwie trafnie uznaje się więc za niedopuszczalne zarzuty naruszenia także tych przepisów, które regulują tzw. bezdowodowe ustalanie faktów, w tym art. 230 k.p.c.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący
Dariusz Pawłyszcze
członek
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności uzyskania zgody małżonka na czynności przekraczające zwykły zarząd dotyczące składników majątku wspólnego, w tym umów o podział nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków, nawet jeśli dotyczą one działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy składnik majątku wspólnego jest przedmiotem współużytkowania wieczystego i umowa dotyczy podziału do korzystania. Interpretacja przepisów k.r.o. w kontekście zarządu majątkiem wspólnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rodzinnego i rzeczowego, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę obrotu nieruchomościami i zarządzanie majątkiem wspólnym. Wyjaśnia, kiedy zgoda małżonka jest niezbędna.
“Czy umowa o podział nieruchomości zawarta przez męża bez zgody żony jest ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 51 868,77 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.