II CSKP 1483/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie z powództwa P. W. i E. W. o ustalenie nieważności umowy kredytowej lub zapłatę. W trakcie postępowania kasacyjnego sędzia Dariusz Dończyk złożył zawiadomienie o okolicznościach uzasadniających jego wyłączenie. Następnie, postanowieniem z 24 października 2023 r., Sąd Najwyższy w składzie z sędzią Jackiem Grela oddalił wniosek o wyłączenie. Jednakże Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznał, że czynność ta nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego w rozumieniu przepisów k.p.c. i Konstytucji RP. Uzasadniono to licznymi wadami w procedurze powołania sędziego Jacka Greli, wynikającymi z wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa oraz naruszeń prawa polskiego i międzynarodowego, w tym orzecznictwa ETPC i TSUE. W związku z tym sprawa została przedłożona Prezesowi Sądu Najwyższego celem dokonania nowego przydziału składowi spełniającemu kryteria sądu w rozumieniu prawa UE i Konstytucji RP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska SN co do statusu sędziów powołanych w wadliwej procedurze i konieczności zapewnienia prawa do sądu zgodnego z prawem UE i EKPCz.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości procedur nominacyjnych w Polsce, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność Sądu Najwyższego w przedmiocie żądania wyłączenia sędziego, dokonana przez skład, w którym zasiada sędzia powołany w wadliwej procedurze, jest orzeczeniem Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka czynność nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego w rozumieniu art. 52 k.p.c. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sędzia Jacek Grela został powołany w wadliwej procedurze, co potwierdzają liczne orzeczenia ETPC i TSUE. Skład sądu z takim sędzią nie spełnia kryteriów sądu ustanowionego ustawą, a jego czynność nie ma mocy orzeczenia SN. W związku z tym sprawa wymaga nowego przydziału.
Jaki jest status prawny sędziów Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą nowelizującą z 8 grudnia 2017 r. w świetle prawa krajowego i międzynarodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sędziowie powołani w takiej procedurze nie spełniają kryteriów niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co wynika z orzecznictwa ETPC i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo analizuje orzecznictwo ETPC (np. Dolińska-Ficek, Wałęsa) i TSUE (np. C-718/21, C-204/21), które wskazują na rażące wady procedur nominacyjnych w Polsce, w tym wadliwe ukształtowanie KRS i ingerencję władzy wykonawczej i ustawodawczej. Te wady podważają legitymację powołanych sędziów i skutkują brakiem spełnienia wymogów prawa do sądu.
Czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące statusu sędziów i KRS mogą uchylić skutki orzeczeń ETPC i TSUE w zakresie wadliwości procedur nominacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia TK nie mogą ubezskutecznić skutków orzeczeń ETPC i TSUE, które są wiążące dla Polski.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na zasadę pierwszeństwa prawa UE i zobowiązania międzynarodowe Polski, wskazując, że orzeczenia TK nie mogą naruszać tych zasad ani zwalniać z odpowiedzialności międzynarodowej. Orzeczenia ETPC dotyczące wadliwości procedur nominacyjnych są wiążące i wymagają działań zapobiegawczych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| P. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. W. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 52
Kodeks postępowania cywilnego
Czynność dokonana przez skład sądu, który nie spełnia kryteriów sądu ustanowionego ustawą, nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu obejmuje prawo do rozpoznania sprawy przez sąd ustanowiony ustawą, spełniający kryteria niezawisłości i bezstronności.
TUE art. 19 § ust. 1 akapit drugi
Traktat o Unii Europejskiej
Państwa członkowskie ustanawiają środki niezbędne do zapewnienia jednostkom poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.
Karta Praw Podstawowych art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznej ochrony sądowej i do bezstronnego sądu.
EKPCz art. 6 § ust. 1
Europejska konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do rzetelnego procesu sądowego, w tym prawo do sądu ustanowionego ustawą.
ustawa nowelizująca z 8 grudnia 2017 r.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa kształtująca skład i tryb działania KRS, uznana za wadliwą.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa do kierowania pytań prejudycjalnych do TSUE w celu zapewnienia jednolitej wykładni prawa UE.
u.SN art. 29 § § 2 i 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepisy ograniczające kwestionowanie umocowania sądów i trybunałów oraz powołania sędziego, uznane za sprzeczne z prawem UE.
u.SN art. 29 § § 4 i n.
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepisy dotyczące tzw. testu niezawisłości i bezstronności sędziego, uznane za niewystarczające.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku wadliwego ukształtowania składu sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność sędziego powołanego w wadliwej procedurze nie jest orzeczeniem SN. • Orzecznictwo ETPC i TSUE dotyczące wadliwości procedur nominacyjnych jest wiążące dla Polski. • Polskie przepisy ograniczające kwestionowanie statusu sędziów są sprzeczne z prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
czynność dokonana ... nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego w rozumieniu art. 52 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP • spełniającemu kryteria sądu w rozumieniu art. 267 TFUE w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 ust. 1 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ... oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP • wadliwy skład sądu jest traktowany przez ustawodawcę jako istotne uchybienie procesowe prowadzące do nieważności postępowania • nie zachodziły przeszkody do oceny czy Sąd Najwyższy ... spełniał kryteria sądu niezawisłego, bezstronnego i ustanowionego uprzednio ustawą • uchwała składu połączonych Izb ... stanowi zasadę prawną ... od której Sąd Najwyższy nie odstąpił • orzeczenia i uchwały Sądu Najwyższego nie są źródłem prawa i nie mają charakteru normatywnego • skład Trybunału Konstytucyjnego ... nie spełniał kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 EKPCz ze względu na udział w nim osób nieuprawnionych • Sąd Najwyższy – Izba Cywilna, orzekający w składach złożonych z powołanych w ten sposób sędziów został pozbawiony przymiotu sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz • nie można też pominąć szerszego tła przeprowadzanych wówczas zmian w systemie sądowniczym • Sąd Najwyższy w składzie SSN Jacka Greli ... nie spełniał kryteriów sądu określonych w wyżej powołanych przepisach, w szczególności sądu ustanowionego ustawą.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Marta Romańska
sprawozdawca
Monika Koba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska SN co do statusu sędziów powołanych w wadliwej procedurze i konieczności zapewnienia prawa do sądu zgodnego z prawem UE i EKPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości procedur nominacyjnych w Polsce, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i statusu sędziów Sądu Najwyższego, odwołując się do orzecznictwa ETPC i TSUE. Jest to temat o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy: Sędzia powołany w wadliwej procedurze nie tworzy sądu? Sprawa o status nominacji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.