II CSKP 1442/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o zapłatę kwoty 593 860,99 zł od Banku S.A. z tytułu umowy kredytu walutowego. Powodowie zarzucili nieważność umowy, wskazując na abuzywność klauzul dotyczących przeliczeń walutowych. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny oddaliły powództwo, uznając umowę za ważną i klauzule za dopuszczalne lub nieistotne dla głównego świadczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uznał ją za zasadną. Wskazał na rozróżnienie kredytów indeksowanych, denominowanych i walutowych, podkreślając, że w przypadku kredytu denominowanego kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a wypłacana w złotych. Sąd Najwyższy potwierdził utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym klauzule umożliwiające bankom arbitralne ustalanie kursów walut są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Podkreślono, że takie klauzule, nawet jeśli dotyczą głównych świadczeń, podlegają kontroli abuzywności, jeśli nie są jednoznaczne i transparentne. W analizowanej umowie klauzule te przyznawały bankowi prawo dowolnego ustalania kursu, były nietransparentne i pozwalały na stosowanie ukrytej prowizji (spreadu walutowego). Sąd Najwyższy stwierdził, że eliminacja tych klauzul powoduje upadek umowy, ponieważ uniemożliwia określenie głównych świadczeń stron, w tym wysokości kredytu i rat. W konsekwencji, umowa została uznana za niewiążącą strony, a spełnione świadczenia za nienależne. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w kredytach denominowanych i ich wpływ na ważność umowy.
Dotyczy umów kredytów denominowanych zawartych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe nie były jednoznaczne i transparentne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule umowne dotyczące przeliczeń walutowych w umowie kredytu denominowanego, które pozwalają bankowi na dowolne ustalanie kursu waluty, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a także są nietransparentne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że klauzule pozwalające bankowi na dowolne ustalanie kursu waluty są niedozwolone, ponieważ nie są jednoznaczne i transparentne, co uniemożliwia konsumentowi oszacowanie konsekwencji ekonomicznych. Nawet jeśli dotyczą głównych świadczeń, podlegają kontroli abuzywności, gdy nie są jasno sformułowane.
Czy eliminacja niedozwolonych klauzul przeliczeniowych z umowy kredytu denominowanego prowadzi do nieważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, eliminacja tych klauzul powoduje upadek umowy, ponieważ uniemożliwia określenie głównych świadczeń stron, w tym wysokości kredytu i rat.
Uzasadnienie
Brak możliwości określenia wysokości świadczeń stron po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych tworzy konstrukcyjną lukę w umowie, która uniemożliwia jej dalsze wykonywanie i określenie praw i obowiązków stron. W efekcie umowa nie wywołuje skutków prawnych.
Czy umowa kredytu denominowanego, w której klauzule przeliczeniowe zostały uznane za abuzywne i wyeliminowane, może nadal wiązać strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka nie może dalej wiązać stron, ponieważ brak jest konsensusu co do głównych świadczeń.
Uzasadnienie
Po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych nie można określić wysokości zadłużenia, rozliczać spłat ani ustalić kwoty, którą bank winien wypłacić. Brak wypłaty w walucie obcej lub niemożność ustalenia jej równowartości w PLN prowadzi do uznania świadczeń za nienależne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| N. M. | osoba_fizyczna | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że postanowienia § 2.2 i § 6.1 umowy kredytowej nie stanowią niedozwolonych postanowień umownych, pomimo że przyznają bankowi prawo dowolnego wyznaczania kursu waluty, są nietransparentne i pozwalają na stosowanie spreadu walutowego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Niezastosowanie przepisu w zw. z art. 69 ust. 1 i ust. 2 prawa bankowego, a w konsekwencji uznanie łączącej strony umowy kredytowej za ważną.
p.b. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Niezastosowanie przepisu w zw. z art. 457 k.c. przez uznanie, że umowa kredytu jest ważna i nadaje się do wykonania, gdy klauzule pozwalają bankowi na dowolne skracanie i wydłużanie okresu kredytowania.
k.c. art. 358¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne pozostawiające bankowi swobodę co do określenia wysokości kursu są uznawane za niedozwolone.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1 zdanie 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Błędna wykładnia przez Sąd drugiej instancji treści postanowień umowy co do treści praw i obowiązków stron oraz ich oświadczeń woli.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny uznał, że powtórna wypłata na podstawie tego przepisu kredytu raz wypłaconego i spłaconego byłaby sprzeczna z istotą zobowiązania kredytowego.
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Możliwość uznania niedozwolonego charakteru postanowienia nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 65 k.c. przez błędną wykładnię umowy. • Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie klauzul przeliczeniowych za niedozwolone. • Naruszenie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego przez niezastosowanie i uznanie umowy za ważną. • Naruszenie art. 69 prawa bankowego w zw. z art. 457 k.c. przez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
klauzule umożliwiające bankom arbitralne określanie wysokości kursów walut obcych stosowanych w celu przeliczenia kwoty kredytu podlegającej wypłacie oraz do obliczenia rat kredytu przypadających do spłaty • Tego rodzaju postanowienia, pozostawiające bankowi swobodę co do określenia wysokości kursu, są nieomal jednolicie uznawane w orzecznictwie Sądu Najwyższego za niedozwolone postanowienie umowne • postanowienia określające główne świadczenia stron nie podlegają takiej kontroli jedynie wówczas, gdy zostały sformułowane w sposób jednoznaczny • wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej • Eliminacja powyższych klauzul przeliczeniowych z łączącej strony umowy powoduje jej upadek, gdyż nie będzie możliwe dalsze jej wykonywanie. • Luka w umowie polegająca na braku możliwości określenia wysokości kredytu w złotych polskich wynikająca z bezskuteczności abuzywnych postanowień umowy powoduje, że umowa kredytu nie może funkcjonować.
Skład orzekający
Maciej Kowalski
przewodniczący
Marcin Łochowski
członek
Mariusz Załucki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w kredytach denominowanych i ich wpływ na ważność umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów denominowanych zawartych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe nie były jednoznaczne i transparentne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące abuzywności klauzul w kredytach walutowych ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków, a także stanowi ważny głos w dyskusji o ochronie konsumentów na rynku finansowym.
“Sąd Najwyższy: Klauzule walutowe w kredytach mogą prowadzić do nieważności całej umowy!”
Dane finansowe
WPS: 593 860,99 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.