II CSKP 1219/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć syna powódki w wypadku drogowym. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że wyłączną przyczyną wypadku było zachowanie pieszego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, opierając się na zarzucie przedawnienia. Sąd Apelacyjny uznał, że prawomocne postanowienie o umorzeniu śledztwa z powodu braku znamion czynu zabronionego wyłącza możliwość ponownego badania tej kwestii przez sąd cywilny w celu zastosowania dłuższego terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uznał ją za zasadną. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd cywilny ma kompetencję do samodzielnego stwierdzenia, czy czyn niedozwolony stanowiący źródło szkody jest przestępstwem, nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone lub nie zakończyło się skazaniem. Art. 11 k.p.c. wiąże sąd cywilny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym. Postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego jest dokumentem urzędowym, podlegającym ocenie sądu cywilnego. Błędna wykładnia art. 11 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny doprowadziła do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 244 § 1 i 252 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c., ponieważ sąd odwoławczy nie rozpoznał zarzutów apelacji dotyczących oceny czynu jako przestępstwa. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kompetencji sądu cywilnego do oceny przestępności czynu na potrzeby przedawnienia, nawet po umorzeniu postępowania karnego.
Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego lub z innych przyczyn nieprowadzących do skazania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd cywilny ma kompetencję do samodzielnego badania, czy czyn sprawcy był przestępstwem na potrzeby ustalenia terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, w sytuacji gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd cywilny ma kompetencję do samodzielnego badania, czy czyn niedozwolony stanowiący źródło szkody jest przestępstwem, nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone lub nie zakończyło się skazaniem. Art. 11 k.p.c. wiąże sąd cywilny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że błędna wykładnia art. 11 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny doprowadziła do ograniczenia kompetencji sądu cywilnego. Postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego jest dokumentem urzędowym, podlegającym ocenie sądu cywilnego, a nie wiążącym go rozstrzygnięciem. Ocena ta służy ustaleniu skutków cywilnoprawnych, a nie zastosowaniu sankcji karnej.
Czy postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego z powodu braku znamion czynu zabronionego jest wiążące dla sądu cywilnego przy ocenie przedawnienia roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego nie jest wiążące dla sądu cywilnego w zakresie oceny, czy czyn stanowił przestępstwo na potrzeby ustalenia terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 11 k.p.c. wiąże sąd cywilny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym. Postanowienie o umorzeniu jest dokumentem urzędowym, podlegającym swobodnej ocenie sądu cywilnego w kontekście innych dowodów.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji dotyczące oceny czynu jako przestępstwa, jeśli oparł się na błędnej wykładni art. 11 k.p.c. i uznał, że nie ma kompetencji do ponownego badania tej kwestii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji naruszył art. 378 § 1 k.p.c. poprzez nierozpoznanie zarzutów apelacji w zakresie oceny czynu jako przestępstwa.
Uzasadnienie
W związku z błędną wykładnią art. 11 k.p.c. i nadaniem postanowieniu prokuratora wiążącego charakteru, Sąd Apelacyjny nie rozpoznał zarzutów apelacji zmierzających do zmiany stanowiska w zakresie oceny czynu jako przestępstwa, co stanowi naruszenie art. 378 § 1 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 442¹ § 1
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował trzyletni termin przedawnienia, nie badając możliwości zastosowania dłuższego terminu z § 2.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 11 k.p.c., uznając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego za wiążące dla sądu cywilnego.
k.p.c. art. 398¹⁵ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 442¹ § 2
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że nie można zastosować dłuższego terminu przedawnienia, ponieważ nie zbadał, czy czyn sprawcy stanowił przestępstwo.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez przejęcie przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego bez merytorycznych rozważań.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Niezastosowanie przepisów dotyczących dowodów.
k.p.c. art. 244 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez uznanie postanowienia o umorzeniu za dokument urzędowy, który nie podlegał ocenie sądu cywilnego.
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez nieuznanie, że postanowienie o umorzeniu jest dowodem podlegającym zaprzeczeniu.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy licznych okoliczności faktycznych.
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy licznych okoliczności faktycznych.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez nierozpoznanie zarzutów apelacji dotyczących oceny czynu jako przestępstwa.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez przejęcie przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego bez merytorycznych rozważań.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wspomniany w kontekście postanowienia o umorzeniu śledztwa.
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
p.r.d. art. 3 § 1
Prawo o ruchu drogowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd cywilny ma kompetencję do samodzielnego badania, czy czyn sprawcy był przestępstwem na potrzeby ustalenia terminu przedawnienia, nawet po umorzeniu postępowania karnego. • Art. 11 k.p.c. wiąże sąd cywilny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym. • Postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego jest dokumentem urzędowym, podlegającym ocenie sądu cywilnego. • Sąd Apelacyjny naruszył art. 378 § 1 k.p.c. poprzez nierozpoznanie zarzutów apelacji.
Odrzucone argumenty
Umorzenie postępowania karnego z powodu braku znamion czynu zabronionego wyłącza możliwość ponownego badania tej kwestii przez sąd cywilny. • Roszczenie powódki uległo przedawnieniu w kwietniu 2015 r.
Godne uwagi sformułowania
sąd cywilny ma kompetencję do samodzielnego stwierdzenia, czy czyn niedozwolony stanowiący źródło szkody jest przestępstwem • art. 11 k.p.c. wiąże sąd rozpatrujący powództwo cywilne tylko w zakresie stwierdzenia winy prawomocnym wyrokiem sądu karnego • postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. • Sąd Apelacyjny winien był w zakresie określonym art. 378 § 1 k.p.c. zarzuty apelacji rozpatrzeć, czego nie uczynił.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Maciej Kowalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kompetencji sądu cywilnego do oceny przestępności czynu na potrzeby przedawnienia, nawet po umorzeniu postępowania karnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego lub z innych przyczyn nieprowadzących do skazania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą przedawnienia roszczeń cywilnych w kontekście postępowań karnych, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się odszkodowaniami.
“Czy umorzenie sprawy karnej zamyka drogę do odszkodowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.