II CSKP 1079/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Banku Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie ustalający nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z 2005 roku, zawartej przez E. G. i K. G. z poprzednikiem prawnym banku. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy, wskazując na abuzywność klauzul dotyczących przeliczeń walutowych i ryzyka kursowego. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa na kwotę 220 635,81 zł była indeksowana do CHF, a spłata miała następować w złotych po przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli banku. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku. W skardze kasacyjnej bank zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 385¹ § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, a także art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 385¹ § 2 k.c. poprzez błędne ustalenie nieważności umowy w całości. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Wskazał, że zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości UE, w tym uchwałę III CZP 6/21, zgodnie z którą niedozwolone postanowienie umowne jest bezskuteczne od początku, a jego sanowanie jest możliwe tylko za zgodą konsumenta. Sąd podkreślił, że powodowie nie wyrazili takiej zgody, a bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych. Sąd Najwyższy uznał, że niedopuszczalne jest zastąpienie abuzywnych postanowień innymi przepisami prawa lub tabelą kursów NBP, zgodnie z orzecznictwem TSUE (np. wyrok w sprawie C-260/18 Dziubak). W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów indeksowanych do CHF oraz niedopuszczalności ich sanowania na podstawie przepisów ogólnych.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów wprowadzających możliwość stosowania kursu średniego NBP do przeliczeń w umowach kredytowych. Konieczność indywidualnej oceny abuzywności w każdym przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, mogą być uznane za abuzywne i prowadzić do nieważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niedozwolone postanowienia umowne są bezskuteczne od początku, a ich usunięcie może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli bez tych postanowień umowa nie mogłaby funkcjonować, a konsument nie wyraził zgody na ich sanowanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym abuzywne klauzule są bezskuteczne od początku. Sanowanie takich klauzul jest możliwe tylko za świadomą zgodą konsumenta, a nie na podstawie przepisów ogólnych. W przypadku braku takiej zgody i niewypełnienia obowiązków informacyjnych przez bank, umowa może zostać uznana za nieważną.
Czy dopuszczalne jest zastąpienie abuzywnych postanowień umownych przepisami prawa krajowego o charakterze ogólnym lub tabelą kursów NBP w celu sanowania umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne wypełnianie luk w umowie spowodowanych usunięciem nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, odwołując się do wyroku TSUE w sprawie C-260/18 Dziubak, stwierdził, że art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowie na podstawie przepisów ogólnych, które nie są dyspozytywne lub nie wymagają zgody stron. Przepisy takie jak art. 358 § 2 k.c. mają charakter ogólny i nie upoważniają do następczego sanowania wadliwej umowy.
Czy zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c., ograniczenie kognicji Sądu Najwyższego w zakresie ustaleń faktycznych i oceny dowodów nie zależy od sposobu ujęcia zarzutów przez skarżącego, nawet jeśli dotyczą one naruszenia prawa procesowego lub materialnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. G. | osoba_fizyczna | powód |
| K. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienie umowne (abuzywność).
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutki prawne niedozwolonego postanowienia umownego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie art. 382 k.p.c. w zw. z art. 235 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. jako zarzut dotyczący ustaleń faktycznych i oceny dowodów, nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wykluczenie zarzutów dotyczących ustalania faktów lub oceny dowodów jako podstawy skargi kasacyjnej.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena niedozwolonego charakteru postanowienia umownego.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wartość waluty obcej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Podstawa prawna rozliczeń stron umowy kredytowej (w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia).
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powództwo o ustalenie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul walutowych w umowie kredytu indeksowanego do CHF. • Niewypełnienie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumentów. • Niedopuszczalność sanowania wadliwej umowy na podstawie przepisów ogólnych. • Bezskuteczność niedozwolonych postanowień umownych od początku.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 382 k.p.c. w zw. z art. 235 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.) poprzez błędne ustalenia faktyczne i ocenę dowodów. • Naruszenie prawa materialnego (art. 385¹ § 1 k.c., art. 385² k.c., art. 58 § 1 k.c.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. • Możliwość sanowania umowy na podstawie art. 358 § 2 k.c. w zw. z motywem 13 Dyrektywy 93/13 poprzez zastosowanie kursu średniego NBP.
Godne uwagi sformułowania
niedozwolone postanowienie umowne (art. 385¹ § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta • podstawą materialnoprawną rozliczeń stron umowy kredytowej są przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a nie przepisy prawa umów • nie ulega wątpliwości, że powodowie nie wyrazili zgodny na sanowanie wadliwej czynności prawnej i utrzymanie stosunku obligacyjnego • nie jest dopuszczalne zastąpienie przez Sądy meriti abuzywnych postanowień umowny innymi postanowieniami ani ogólnymi przepisami prawa • art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 stoi „na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący
Leszek Bosek
sprawozdawca
Mirosław Sadowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów indeksowanych do CHF oraz niedopuszczalności ich sanowania na podstawie przepisów ogólnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów wprowadzających możliwość stosowania kursu średniego NBP do przeliczeń w umowach kredytowych. Konieczność indywidualnej oceny abuzywności w każdym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i potwierdza stanowisko sądów w kwestii ochrony konsumentów przed abuzywnymi klauzulami, co jest nadal gorącym tematem.
“Kredyt CHF nieważny? Sąd Najwyższy potwierdza: banki nie mogą "naprawiać" abuzywnych umów przepisami ogólnymi!”
Dane finansowe
WPS: 220 635,81 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.