II CSK 683/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni złożyła wniosek o wpis prawa służebności drogi koniecznej do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości władnącej. Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy oddaliły ten wniosek, argumentując, że przeszkodą do uwzględnienia wpisu był brak wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości służebnej. Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania wieczystoksięgowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, zwrócił uwagę, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest to, iż skarżąca złożyła wniosek jedynie o wpis służebności do księgi wieczystej nieruchomości władnącej. Podkreślono, że w postępowaniu wieczystoksięgowym obowiązuje zasada działania na wniosek, a wpis do księgi wieczystej dokonywany jest jedynie w jego granicach, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sąd wskazał, że służebności gruntowe, obciążając jedną nieruchomość, ściśle łączą się z drugą nieruchomością władnącą, a dla ich powstania konieczny jest wpis obciążenia w dziale III księgi wieczystej nieruchomości służebnej. Sąd Najwyższy uznał, że brak wniosku o wpis w księdze wieczystej nieruchomości służebnej stanowi przeszkodę materialnoprawną uzasadniającą oddalenie wniosku, a sąd nie może dokonać takiego wpisu z urzędu. Odniesiono się również do sytuacji, gdy wniosek dotyczy wpisu służebności w księdze wieczystej nieruchomości obciążonej, gdzie z urzędu dokonuje się równoczesnego wpisu w księdze nieruchomości władnącej. Ostatecznie, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności złożenia wniosku o wpis służebności drogowej zarówno dla nieruchomości władnącej, jak i obciążonej, a także zasady działania sądu wieczystoksięgowego na wniosek.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu służebności drogowej i postępowania wieczystoksięgowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wpis służebności gruntowej (w tym drogi koniecznej) do księgi wieczystej nieruchomości władnącej wymaga równoczesnego wniosku o wpis obciążenia do księgi wieczystej nieruchomości służebnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpis służebności gruntowej do księgi wieczystej nieruchomości władnącej wymaga równoczesnego wniosku o wpis obciążenia do księgi wieczystej nieruchomości służebnej, a sąd nie może dokonać wpisu z urzędu w księdze nieruchomości służebnej bez przepisu szczególnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że służebności gruntowe obciążają jedną nieruchomość (służebną) i zwiększają użyteczność drugiej (władnącej). Dla powstania służebności konieczny jest wpis obciążenia w dziale III księgi wieczystej nieruchomości służebnej. Wpis w dziale I-Sp księgi nieruchomości władnącej bez odpowiedniego ujawnienia w dziale III nieruchomości służebnej nie wywołuje skutków prawnych. Sąd nie może dokonać wpisu z urzędu w księdze nieruchomości służebnej, gdyż brak jest przepisu szczególnego.
Czy brak wniosku o wpis obciążenia w księdze wieczystej nieruchomości służebnej stanowi przeszkodę materialnoprawną do uwzględnienia wniosku o wpis służebności w księdze wieczystej nieruchomości władnącej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wniosku o wpis obciążenia w księdze wieczystej nieruchomości służebnej stanowi przeszkodę materialnoprawną uzasadniającą oddalenie wniosku o wpis służebności w księdze wieczystej nieruchomości władnącej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro wpis służebności w księdze wieczystej nieruchomości władnącej wymaga ujawnienia obciążenia w księdze nieruchomości służebnej, to brak wniosku o ten wpis stanowi przeszkodę materialnoprawną do uwzględnienia wniosku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| [...] | inne | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 626 § 8 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wpis do księgi wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu.
k.p.c. art. 626 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przeszkoda materialnoprawna uzasadniająca oddalenie wniosku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 517
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w sprawach o wpis w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 130 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym § § 90
Dotyczy wpisów w księgach wieczystych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym § § 92
Dotyczy wpisów w księgach wieczystych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis służebności gruntowej do księgi wieczystej nieruchomości władnącej wymaga wniosku o wpis obciążenia do księgi wieczystej nieruchomości służebnej. • Sąd nie może dokonać z urzędu wpisu obciążenia w księdze wieczystej nieruchomości służebnej bez przepisu szczególnego. • Brak wniosku o wpis w księdze wieczystej nieruchomości służebnej stanowi przeszkodę materialnoprawną.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania wieczystoksięgowego, w tym art. 6268-9 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., § 90 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r., § 92 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r., art. 379 pkt 5 w zw. z art. 13 § 2 i art. 6261 § 2 k.p.c., art. 517 w zw. z art. 357 i art. 13 § 2 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a zarazem skargi kasacyjnej wnioskodawczyni, jest fakt, a czego autor skargi nie zauważa, że skarżąca złożyła wniosek o wpis służebności gruntowej (drogowej) do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości władnącej. • W postępowaniu wieczystoksięgowym zasadą jest działanie sądu na wniosek, gdyż zgodnie z art. 6268 § 1 k.p.c., wpis do księgi wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. • Stąd ze względu na tę konstrukcję prawną służebności gruntowej w wypadku jej powstania podstawowe znaczenie ma, a co skarżąca pomija w zarzutach skargi, wpis w dziale III („Prawa, roszczenia i ograniczenia”) księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości służebnej (obciążonej). • Dokonanie wpisu w dziale I-Sp bez odpowiedniego ujawnienia w dziale III nieruchomości służebnej nie wywołuje skutków prawnych. • Rację wprawdzie ma skarżąca, kiedy twierdzi, że od przeszkody w znaczeniu materialnoprawnym należy odróżnić przeszkodę w znaczeniu formalnoprawnym, która jest równoznaczna z brakiem formalnym wniosku, niemniej jednak nie jest nim brak wniosku o wpis obciążenia w dziale III innej - służebnej - nieruchomości, do którego usunięcia sąd wieczystoksięgowy powinien wezwać wnioskodawcę w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku (art. 130 § 1 i 2 k.p.c.).
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności złożenia wniosku o wpis służebności drogowej zarówno dla nieruchomości władnącej, jak i obciążonej, a także zasady działania sądu wieczystoksięgowego na wniosek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu służebności drogowej i postępowania wieczystoksięgowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania wieczystoksięgowego i wpisu praw rzeczowych, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej w zakresie nieruchomości.
“Czy wpis służebności drogowej wymaga dwóch wniosków? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię dla właścicieli nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.