II CSK 552/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. K. i małoletni powód F. K. domagali się od Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią męża i ojca w wypadku komunikacyjnym. Pierwotnie żądali po 100 000 zł, jednak Sąd Okręgowy w P. zasądził po 10 000 zł, a Sąd Apelacyjny podwyższył tę kwotę do 50 000 zł dla każdego z powodów. Sąd Apelacyjny uznał, że przyznane zadośćuczynienie było zbyt niskie, ale jednocześnie wskazał, że nie można wprost przenosić reguł z art. 446 § 4 k.c. na grunt art. 448 k.c., gdyż roszczenie z art. 448 k.c. ma charakter uzupełniający. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Sąd Najwyższy uznał, że zadośćuczynienie z art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym i nie ma charakteru jedynie uzupełniającego. Podkreślił, że określenie "odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju naruszonego dobra, rozmiaru doznanej krzywdy oraz intensywności naruszenia. W ocenie Sądu Najwyższego, przyznana przez Sąd Apelacyjny kwota nie uwzględniała w wystarczający sposób rozmiarów krzywdy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia apelacji powodów co do kwot po 50 000 zł i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna została odrzucona w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie samodzielnego charakteru roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. oraz kryteriów ustalania jego wysokości w przypadku śmierci osoby bliskiej, zwłaszcza w kontekście zdarzeń sprzed nowelizacji art. 446 k.c.
Dotyczy głównie spraw o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych w wyniku śmierci osoby bliskiej, szczególnie w kontekście zdarzeń sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych (więzi rodzinnych) na podstawie art. 448 k.c. ma charakter uzupełniający w stosunku do innych środków ochrony dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym i niezależnym od innych środków ochrony dóbr osobistych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że teza o jedynie posiłkowym, uzupełniającym czy drugorzędnym znaczeniu zadośćuczynienia na gruncie art. 448 k.c. jest za daleko idąca. Dopuszczalna jest kumulacja środków ochrony dóbr osobistych.
Czy wysokość zadośćuczynienia przyznanego na podstawie art. 448 k.c. powinna uwzględniać rozmiar krzywdy wynikającej z zerwania więzi rodzinnych ze zmarłym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, określenie "odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju naruszonego dobra, rozmiaru doznanej krzywdy oraz intensywności naruszenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przyznana przez Sąd Apelacyjny kwota 50 000 zł nie uwzględnia w wystarczający sposób rozmiarów krzywdy będącej skutkiem traumatycznych przeżyć związanych z nagłą śmiercią męża i ojca w wypadku komunikacyjnym.
Czy przepis art. 446 § 4 k.c. (wprowadzony w 2008 r.) ma zastosowanie do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odwołał się do ukształtowanego jednolitego stanowiska judykatury, zgodnie z którym najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę doznaną przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwały i wyroki Sądu Najwyższego potwierdzające możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za krzywdę doznaną przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| F. K. | osoba_fizyczna | małoletni powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | instytucja | skarżący |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Roszczenie o zadośćuczynienie jest samodzielne i niezależne od innych środków ochrony dóbr osobistych. Jego wysokość powinna uwzględniać rozmiar krzywdy.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna ochrony dóbr osobistych, w związku z którą może być dochodzone zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c.
Pomocnicze
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Przyznano skapitalizowaną rentę i rentę na przyszłość.
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Wspomniany jako przepis wprowadzający możliwość przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, ale sprawa dotyczyła zdarzenia sprzed jego wejścia w życie.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398 § 6 § 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia skargi kasacyjnej w części niedopuszczalnej.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołana przez Rzecznika Praw Obywatelskich w kontekście prawa własności i innych praw.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołana przez Rzecznika Praw Obywatelskich w kontekście ochrony życia prywatnego i rodzinnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. jest samodzielne i nie ma charakteru uzupełniającego. • Wysokość zadośćuczynienia powinna adekwatnie odzwierciedlać rozmiar krzywdy i cierpień psychicznych. • Zastosowanie art. 448 k.c. jest dopuszczalne dla zdarzeń sprzed wejścia w życie art. 446 § 4 k.c.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. ma charakter jedynie uzupełniający. • Przyznana kwota 50 000 zł jest wystarczająca i adekwatna do cierpień. • Skarga kasacyjna w części dotyczącej odsetek za jeden dzień jest niedopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
teza o jedynie posiłkowym, uzupełniającym czy drugorzędnym znaczeniu zadośćuczynienia za krzywdę na gruncie art. 448 k.c., co miałoby rzutować na jego wymiar, jak zdaje się sugerować Sąd Apelacyjny, jest za daleko idąca. • Określenie "odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju naruszonego dobra, rozmiaru doznanej krzywdy oraz intensywności naruszenia. • Określenie zadośćuczynienia w wysokości nieodpowiedniej do okoliczności stanowiących podstawę jego przyznania stanowi postać naruszenia art. 448 k.c.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie samodzielnego charakteru roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. oraz kryteriów ustalania jego wysokości w przypadku śmierci osoby bliskiej, zwłaszcza w kontekście zdarzeń sprzed nowelizacji art. 446 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych w wyniku śmierci osoby bliskiej, szczególnie w kontekście zdarzeń sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy emocjonalnie trudnego tematu śmierci osoby bliskiej i wysokości zadośćuczynienia, co może zainteresować szersze grono odbiorców. Wyjaśnia ważne kwestie prawne dotyczące ochrony dóbr osobistych.
“Czy 50 000 zł to wystarczające zadośćuczynienie za śmierć bliskiej osoby? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.