II CSK 120/12Zasiedzenie służebności przesyłowej dobrą wiara przedsiębiorstwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zasiedzenia służebności przesyłu przez P.-O. S.A. Sąd Rejonowy w K. pierwotnie stwierdził zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2007 r., przyjmując złą wiarę wnioskodawcy i 30-letni okres zasiedzenia. Sąd Okręgowy w K., rozpoznając apelację uczestniczki R. P., zmienił postanowienie, przesuwając datę zasiedzenia na 2 lutego 2009 r. i uznając dobrą wiarę przedsiębiorstwa energetycznego, mimo braku posiadania samoistnego przed nowelizacją KC w 1989 r. Sąd Okręgowy wskazał, że początek biegu zasiedzenia nastąpił od 1 lutego 1989 r. Uczestniczka R. P. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 172 w zw. z art. 292 k.c. przez przyjęcie dobrej wiary i błędne ustalenie daty zasiedzenia, a także naruszenie art. 384 i 518 k.p.c. przez naruszenie zasady reformationis in peius. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Stwierdził, że zasada reformationis in peius obowiązuje w postępowaniu nieprocesowym w sprawach spornych, jednak w tym przypadku nie została naruszona, gdyż istota orzeczenia (zasiedzenie służebności) nie uległa zmianie na niekorzyść uczestniczki. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do dobrej wiary wnioskodawcy, wskazując na decyzje administracyjne z lat 70. jako podstawę do objęcia nieruchomości w posiadanie w dobrej wierze. Podkreślono, że państwowe osoby prawne przed 1989 r. mogły posiadać służebności w rozumieniu art. 352 § 1 k.c., a okres ich posiadania należy zaliczyć do terminu zasiedzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dobrej wiary przedsiębiorstw energetycznych w zakresie służebności przesyłu na podstawie decyzji administracyjnych z okresu PRL; zastosowanie zasady reformationis in peius w postępowaniu nieprocesowym; zaliczanie okresu posiadania przez państwowe osoby prawne do zasiedzenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprzed 1989 r. oraz interpretacji przepisów w kontekście konkretnych decyzji administracyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zasada reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej) obowiązuje w postępowaniu nieprocesowym, w szczególności w sprawach o zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada reformationis in peius obowiązuje w postępowaniu nieprocesowym w sprawach spornych, takich jak sprawy o zasiedzenie, z odpowiednim zastosowaniem (art. 13 § 2 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada reformationis in peius ma zastosowanie w sprawach o zasiedzenie służebności, ponieważ mają one charakter sporny i rozbieżne interesy uczestników. Jednakże w konkretnej sprawie nie została ona naruszona, gdyż zmiana daty zasiedzenia przez Sąd Okręgowy nie zmieniła istoty orzeczenia na niekorzyść uczestniczki wnoszącej apelację.
Czy państwowe osoby prawne przed 1989 r. mogły posiadać służebność przesyłu w rozumieniu art. 352 § 1 k.c. i czy okres ich posiadania należy zaliczyć do terminu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie służebności przesyłowej przez podmiot państwowy przed zniesieniem zasady jedności własności państwowej w 1989 r. było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 k.c., a okres tego posiadania należy zaliczyć do terminu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok składu siedmiu sędziów, stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do wyłączenia posiadania służebności przez państwowe osoby prawne przed 1989 r. z okresu zasiedzenia. Podkreślono, że przedsiębiorstwa państwowe realizowały we własnym imieniu wszelkie roszczenia, a decyzje administracyjne z tamtego okresu mogły stanowić podstawę do objęcia nieruchomości w posiadanie w dobrej wierze.
Czy objęcie nieruchomości w posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe w celu realizacji inwestycji przesyłowych, na podstawie decyzji administracyjnych (niekoniecznie wywłaszczeniowych wprost), może być uznane za posiadanie w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, objęcie nieruchomości w posiadanie w celu realizacji inwestycji przesyłowych, na podstawie decyzji administracyjnych (np. zatwierdzających plan realizacyjny), może być uznane za posiadanie w dobrej wierze, nawet jeśli nie wydano decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w okolicznościach wydania decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji, po uzgodnieniach z wieloma urzędami, nie było racjonalnych powodów do sprawdzania, czy wydano decyzję wywłaszczeniową. Podkreślono, że takie decyzje administracyjne, jak również pozwolenia budowlane, mogły stanowić podstawę do objęcia posiadania w dobrej wierze.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.-O. Spółki Akcyjnej w W. | spółka | wnioskodawca |
| R. P. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| S. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E.P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. Polskiej Grupy Energetycznej Spółki Akcyjnej | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza. W kontekście służebności przesyłu, stosowany z art. 292 k.c.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności gruntowych. Stosowany do zasiedzenia służebności przesyłu.
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje posiadanie rzeczy przez kogoś innego niż właściciel, co jest podstawą do stosowania przepisów o zasiedzeniu do służebności.
Pomocnicze
k.c. art. 384
Kodeks cywilny
Reguluje zasadę reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej) w postępowaniu procesowym.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania dobrej wiary.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania dobrej wiary.
k.c. art. 341
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania dobrej wiary posiadacza.
u.z.t.w.n. art. 35 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis dotyczący decyzji wywłaszczeniowych, który był przedmiotem analizy w kontekście dobrej wiary.
u.p.p. art. 30
Ustawa o planowaniu przestrzennym
Podstawa prawna dla decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny.
p.b. art. 30
Prawo budowlane
Podstawa prawna dla decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobra wiara przedsiębiorstwa energetycznego w objęciu nieruchomości w posiadanie na podstawie decyzji administracyjnych. • Zastosowanie zasady reformationis in peius w postępowaniu nieprocesowym w sprawach o zasiedzenie. • Możliwość zaliczenia okresu posiadania przez państwowe osoby prawne przed 1989 r. do terminu zasiedzenia służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie dobrej wiary wnioskodawcy i błędne ustalenie daty zasiedzenia. • Zarzut naruszenia prawa procesowego przez naruszenie zasady reformationis in peius.
Godne uwagi sformułowania
zasada reformationis in peius obowiązuje także w postępowaniu nieprocesowym, jednak z odpowiednim zastosowaniem • państwowe osoby prawne, które w okresie przed dniem 31 stycznia 1989 r., w wyniku realizacji inwestycji przesyłowych... objęły w dobrej wierze posiadanie służebności • nie było racjonalnych powodów, aby sprawdzać jeszcze, czy nie została wydana i czy nie powinna była zostać wydana decyzja administracyjna w oparciu o wskazany art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dobrej wiary przedsiębiorstw energetycznych w zakresie służebności przesyłu na podstawie decyzji administracyjnych z okresu PRL; zastosowanie zasady reformationis in peius w postępowaniu nieprocesowym; zaliczanie okresu posiadania przez państwowe osoby prawne do zasiedzenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sprzed 1989 r. oraz interpretacji przepisów w kontekście konkretnych decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Interpretacja dobrej wiary i okresu posiadania przed 1989 r. jest kluczowa dla zrozumienia obecnych sporów.
“Czy przedsiębiorstwo energetyczne może zasiedzieć służebność na Twojej działce? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady dobrej wiary i okresu posiadania.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.