II CKN 981/98Zmiana stwierdzenia nabycia spadku testament termin
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku H. M. o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po F. B., na podstawie testamentu z 1946 r. Sąd Rejonowy w Ł. oddalił wniosek, stwierdzając, że wnioskodawczyni dysponowała testamentem już w 1991 r., a zatem nie zachowała rocznego terminu przewidzianego w art. 679 § 1 kpc na jego ujawnienie. Apelacja wnioskodawczyni została oddalona przez Sąd Wojewódzki w Ł., który potwierdził, że testament był znany wnioskodawczyni wcześniej niż w 1994 r. Kasacja wnioskodawczyni zarzucała naruszenie przepisów postępowania (art. 233 kpc) oraz prawa materialnego (art. 926 kc, art. 646 kpc, art. 21 i 64 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że zarzuty naruszenia art. 233 kpc nie zostały należycie wykazane, a zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne. Sąd podkreślił, że choć pierwszeństwo ma dziedziczenie testamentowe, to wyjątkiem jest sytuacja, gdy testament nie został ujawniony w terminie, co uzasadnia utrzymanie dziedziczenia ustawowego w celu ochrony stabilności prawomocnych orzeczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUtrwalenie zasady, że niezachowanie terminu na ujawnienie testamentu w postępowaniu o zmianę stwierdzenia nabycia spadku może skutkować oddaleniem wniosku, nawet jeśli testament istnieje.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z terminem ujawnienia testamentu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest uwzględnienie testamentu w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeśli testament nie został ujawniony w terminie przewidzianym w art. 679 § 1 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona stabilności prawomocnego orzeczenia o dziedziczeniu ustawowym nakazuje odmówienia ochrony spadkobiercy testamentowemu, który nie ujawnił testamentu w terminie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której testament nie został ujawniony w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i nie zachowano terminu z art. 679 § 1 kpc, stanowi wyjątek od zasady pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego. Celem jest ochrona stabilności prawomocnych orzeczeń.
Czy naruszenie art. 233 kpc (swobodna ocena dowodów) nastąpiło poprzez nieuwzględnienie zeznań wnioskodawczyni i świadków oraz błędną ocenę materiału dowodowego?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia art. 233 kpc nie zostały należycie wykazane, a sądy niższych instancji dokonały analizy materiału dowodowego i ustosunkowały się do zeznań wnioskodawczyni.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie kasacji zawierało polemikę ze stanowiskiem sądów niższych instancji, a sądy te dokonały analizy dowodów i wyjaśniły, które dowody uznały za wiarygodne i dlaczego.
Czy naruszenie art. 646 kpc (umowa o dzieło) mogło nastąpić w kontekście postępowania o stwierdzenie nabycia spadku?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 646 kpc jest bezzasadny, gdyż przepis ten dotyczy umowy o dzieło, a nie postępowania spadkowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na oczywistą pomyłkę w powołaniu art. 646 kpc, który reguluje umowę o dzieło, a nie kwestie spadkowe.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| B. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 926 § § 2
Kodeks cywilny
Pierwszeństwo ma dziedziczenie na podstawie testamentu, jednak istnieją wyjątki, np. gdy testament nie został ujawniony w terminie.
kpc art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa roczny termin na ujawnienie testamentu w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Pomocnicze
kpc art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.c. art. 646
Kodeks cywilny
Reguluje umowę o dzieło, błędnie powołany w kasacji.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
kpc art. 393¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacji.
kpc art. 393¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia kasacji.
kpc art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
kpc art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona stabilności prawomocnego orzeczenia o dziedziczeniu ustawowym. • Niezachowanie terminu na ujawnienie testamentu w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 926 kc i art. 21, 64 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie dziedziczenia ustawowego mimo istnienia testamentu. • Naruszenie art. 233 kpc przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nierozważenie wiarygodności świadków oraz odmowę wiary zeznaniom wnioskodawczyni.
Godne uwagi sformułowania
Ochrona stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku dziedziczenia nakazuje odmówienia ochrony spadkobiercy testamentowemu. • W rozpoznawanej sprawie wystąpił taki właśnie wyjątkowy stan faktyczny. • Co do zarzutu naruszenia art. 646 kpc (w kasacji mowa jest konsekwentnie o art. 646 kc co stanowi oczywistą pomyłkę, gdyż powołany przepis kodeksu cywilnego reguluje problematykę umowy o dzieło)
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Zbigniew Strus
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Utrwalenie zasady, że niezachowanie terminu na ujawnienie testamentu w postępowaniu o zmianę stwierdzenia nabycia spadku może skutkować oddaleniem wniosku, nawet jeśli testament istnieje."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z terminem ujawnienia testamentu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii w prawie spadkowym - konsekwencji niezachowania terminów procesowych przy ujawnianiu testamentu, co ma praktyczne znaczenie dla prawników.
“Testament istnieje, ale spadek i tak dziedziczony jest ustawowo? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowy termin.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.