II CA 903/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Szczecinie rozpoznał sprawę z powództwa M. S. i K. S. przeciwko (...) Bank S.A. o zapłatę, dotyczącą umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 6 lipca 2005 r., indeksowanego do waluty obcej. Powodowie domagali się zwrotu kwoty 73.728,26 zł, argumentując, że umowa zawierała abuzywne, nieuzgodnione indywidualnie postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji do kursu waluty obcej. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powodowie są konsumentami, a bank posługiwał się wzorcem umownym. Stwierdził, że postanowienia dotyczące spreadu walutowego (§ 1 ust. 1, § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 i 2, § 4 ust. 4 umowy zmieniony aneksem) oraz § 12 ust. 4 i § 30 ust. 3 regulaminu są niedozwolone (abuzywne), ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy, a także nie zostały indywidualnie uzgodnione. Sąd uznał, że umowa w związku z tym jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c. i art. 385 1 k.c. W konsekwencji, na podstawie art. 405 k.c. i art. 410 k.c., zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 73.728,26 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, oddalając zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w apelacji pozwanego banku utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, uznając zebrane dowody za prawidłowo ocenione i podzielając ustalenia faktyczne oraz prawną kwalifikację abuzywności klauzul umownych. Sąd Okręgowy podkreślił, że powodowie, mimo prowadzenia działalności gospodarczej, występowali w tej transakcji jako konsumenci, a bank nie wykazał, aby klauzule były indywidualnie negocjowane. Sąd odrzucił argumenty apelacji dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i prawa materialnego, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił abuzywność klauzul i skutki nieważności umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, są abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a nadto nie zostały indywidualnie uzgodnione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając przejrzystości mechanizmu i nie informując konsumenta o rzeczywistym ryzyku. Brak indywidualnych negocjacji i wykorzystanie przewagi kontraktowej banku przesądziły o abuzywności klauzul spreadowych.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności postanowień umowy kredytu hipotecznego dla jej ważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa, w której stwierdzono abuzywne postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji, jest nieważna w całości, chyba że konsument wyraźnie oświadczy wolę utrzymania umowy w mocy.
Uzasadnienie
Zgodnie z wykładnią prawa unijnego i krajowego, stwierdzenie abuzywności klauzuli, która jest kluczowa dla mechanizmu indeksacji, prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może funkcjonować bez tej klauzuli, a konsument nie wyraził woli jej sanowania.
Czy roszczenie o zwrot nienależnych świadczeń z nieważnej umowy kredytu jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie jest przedawnione, jeśli zostało zgłoszone w terminie 3 lat od momentu, gdy konsument dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może rozpocząć się, zanim dowiedział się on lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Wezwanie do zapłaty z dnia 3 kwietnia 2020 r. było skuteczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują w razie potrzeby przepisy ustawy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel i zobowiązuje się do zwrotu przez kredytobiorcę wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami wznaczonych terminach spłaty.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność zależy od podjęcia określonych czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym czynność mogłaby zostać podjęta.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności - w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa zasady obciążania stron kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji kredytu do waluty obcej są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. • Umowa kredytu hipotecznego z klauzulami abuzywnymi jest nieważna w całości. • Roszczenie o zwrot nienależnych świadczeń z nieważnej umowy nie jest przedawnione, jeśli zostało zgłoszone w terminie od dowiedzenia się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Odrzucone argumenty
Bank argumentował, że klauzule dotyczące kursów walut nie były abuzywne, ponieważ były zgodne z prawem, rynkowe, a powodowie zostali poinformowani o ryzyku i mieli możliwość negocjacji. • Bank podniósł zarzut przedawnienia roszczeń. • Bank kwestionował nieważność umowy, wskazując na możliwość zastosowania przepisów dyspozytywnych lub aneksów do umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzule spreadowe • nieuzgodnione indywidualnie postanowienia • sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające interesy konsumenta • wykorzystanie przewagi kontraktowej banku • brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursu • nieważność umowy • zwrot nienależnych świadczeń • teoria dwóch kondykcji
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach kredytów walutowych, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i stanowi ważny przykład interpretacji przepisów o ochronie konsumentów.
“Bank musi zwrócić tysiące złotych! Klauzule w umowie kredytu frankowego uznane za abuzywne.”
Dane finansowe
WPS: 73 728,26 PLN
zapłata: 73 728,26 PLN
zwrot kosztów procesu: 8017 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.