II Ca 826/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie wygaśnięcia służebności drogi, ustanowionej aktem notarialnym w 1962 roku. Powodowie twierdzili, że służebność nie była wykonywana przez ponad 10 lat i w związku z tym wygasła z mocy prawa na podstawie art. 293 § 1 k.c. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że służebność była wykonywana, choćby w ograniczonym zakresie, i że powodowie utrudniali pozwanym korzystanie z nieruchomości. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powodów, oddalił ją, ale z innych przyczyn niż te podniesione przez strony. Sąd odwoławczy uznał, że powodowie nie mieli interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 k.p.c. Wskazał, że właściwą drogą do usunięcia wpisu służebności z księgi wieczystej, w sytuacji gdy strony są wpisane do ksiąg wieczystych lub uprawnione do złożenia wniosku o wpis, jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Sąd Okręgowy podkreślił, że wyrok wydany na podstawie art. 189 k.p.c. nie mógłby stanowić podstawy do wpisu w księdze wieczystej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że powództwo o ustalenie wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 kpc jest niedopuszczalne, gdy istnieje możliwość wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a strony są uprawnione do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej.
Dotyczy sytuacji, gdy strony są wpisane do księgi wieczystej lub uprawnione do złożenia wniosku o wpis. Nie dotyczy sytuacji, gdy powód nie ma możliwości wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służebność gruntowa wygasa z mocy prawa na skutek jej niewykonywania przez okres dziesięciu lat, zgodnie z art. 293 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, uznając brak interesu prawnego powodów w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 kpc.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że powodowie nie mieli interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 kpc, ponieważ właściwą drogą do usunięcia wpisu służebności z księgi wieczystej było powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a strony były uprawnione do złożenia takiego wniosku.
Czy powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie posiadali interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że w sytuacji, gdy powodowie są uprawnieni do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej, właściwą drogą do usunięcia wpisu służebności jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a nie powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. D. | osoba_fizyczna | powód |
| D. D. | osoba_fizyczna | powód |
| B. D. | osoba_fizyczna | powód |
| M. N. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| I. N. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 293 § § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania jej przez lat dziesięć. Dzieje się tak z mocy samego prawa.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione tylko wtedy, gdy powód ma w tym interes prawny.
u.k.w.h. art. 10 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wpisy w księdze wieczystej mogą być dokonywane na podstawie orzeczeń sądowych lub innych dokumentów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 386
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1, 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania od strony przegrywającej.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.c. art. 285 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 288
Kodeks cywilny
k.c. art. 289
Kodeks cywilny
k.c. art. 291
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powodowie nie posiadali interesu prawnego w ustaleniu wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 kpc, gdyż właściwą drogą było powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Odrzucone argumenty
Służebność wygasła z mocy prawa z powodu jej niewykonywania przez ponad 10 lat (art. 293 § 1 k.c.). • Sąd Rejonowy naruszył art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenie, że służebność nie wygasła. • Sąd Rejonowy naruszył art. 321 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wyjście poza żądanie pozwu.
Godne uwagi sformułowania
w sprawie po stronie wszystkich powodów występował brak interesu poprawnego w rozumieniu art. 189 kpc w ustaleniu wygaśnięcia służebności • roszczenie procesowe skonstruowane na podstawie art. 189 kpc nie było właściwą (skuteczną) drogą do zaspokojenia roszczeń powodów, gdyż powodowym służyło dalej idące roszczenie • sytuacja, w której powód może wystąpić z żądaniem uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co do zasady wyklucza możliwość przyjęcia, że ma on interes prawny w zgłoszeniu żądania ustalania prawa własności nieruchomości, której stan prawny jest przedmiotem sporu • wyrok wydany w sprawie wniesionej na podstawie art. 189 k.p.c. , nie mógłby stanowić podstawy wpisu (...) w księdze wieczystej
Skład orzekający
Andrzej Roman
przewodniczący
Joanna Banaś-Paluch
sędzia
Piotr Łakomiak
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że powództwo o ustalenie wygaśnięcia służebności na podstawie art. 189 kpc jest niedopuszczalne, gdy istnieje możliwość wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a strony są uprawnione do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strony są wpisane do księgi wieczystej lub uprawnione do złożenia wniosku o wpis. Nie dotyczy sytuacji, gdy powód nie ma możliwości wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje subtelne różnice między różnymi trybami postępowania sądowego dotyczącymi nieruchomości i ksiąg wieczystych, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy wiesz, że nie zawsze możesz żądać ustalenia wygaśnięcia służebności? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy potrzebujesz innego trybu postępowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.